Saturday, 25 June 2022
Back You are here: Αρχική

H Ευλογιά των Πιθήκων γίνεται παγκόσμια


Αυτή η ιογενής ασθένεια δεν μοιάζει με τον κορωνοϊό. Γιατί οι επιστήμονες βρίσκονται σε εγρήγορση;

ΙΟΙ: Η ευλογιά είναι μολυσματική ασθένεια που προκαλείται από δύο στελέχη ιών (Variola major και Variola minor). Η ανεμοβλογιά είναι εξαιρετικά μεταδοτική ιογενής εξανθηματική νόσος με πυρετό. Είναι κυρίως παιδική νόσος και αποτελεί την πρωτοπαθή λοίμωξη από το ιό του έρπητα ζωστήρα (varicella zoster =VZV). Εντοπίστηκε πρόσφατα στη χώρα μας σε Βρετανό, που είχε ταξιδέψει στην Κεφαλονιά.

Η ευλογιά των πιθήκων είναι λιγότερο μεταδοτική από την ευλογιά και τα συμπτώματα είναι πιο ήπια. Ο ιός της ευλογίας των πιθήκων ανήκει στο γένος Orthopoxvirus της οικογένειας Poxviridae, στο ίδιο γένος με τον ιό variola, ο οποίος προκαλεί την ευλογιά που έχει εκριζωθεί παγκοσμίως από το 1980. Η παγκόσμια εξάλειψη της ευλογιάς ήταν ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα στην ιστορία της δημόσιας υγείας, νικώντας μια αιτία θανάτου που μάστιζε την ανθρωπότητα για τουλάχιστον 3.000 χρόνια. Όμως, από την άλλη πλευρά, οδήγησε στο τέλος ενός παγκόσμιου πετυχημένου προγράμματος εμβολιασμού που παρείχε προστασία από άλλους ιούς ευλογιάς. Αυτό περιλαμβάνει την ευλογιά των πιθήκων, η οποία έχει εξαπλωθεί από τους ξενιστές των ζώων της για να μολύνει ανθρώπους στην Αφρική με αυξανόμενη συχνότητα από τη δεκαετία του 1970. Πιο πρόσφατα, η ευλογιά των πιθήκων ανιχνεύτηκε σε περισσότερα από 130 περιπτώσεις σε 15 χώρες, π.χ. Ιταλία, Βρετανία, Γερμανία, Πορτογαλία, Καναδά, ΗΠΑ, Αυστραλία, κλπ αποδεικνύοντας ξανά πόσο εύκολα ένας μολυσματικός παράγοντας που εμφανίζεται σε μια χώρα μπορεί να προκαλέσει διεθνή ανησυχία.

Γενετική

Απόεργασία (First draft genome sequence of Monkeypox virus associated with the suspected multi-country outbreak, May 2022 -https://virological.org/.../first-draft-genome.../799) προκύπτειότιστηνΠορτογαλίαέγινεήδημιαπρώτηανάλυσηκαιχαρτογράφησητουγενετικούυλικού (DNA) τουιούαπόδείγμαασθενούς, πουεπιβεβαιώνειπωςπρόκειταιγιατονιότηςευλογιάςτωνπιθήκων. Η φυλογενετική ανάλυση του γονιδιώματος (DNA) δείχνει ότι ο ιός του 2022 ανήκει στον κλάδο της Δυτικής Αφρικής, που προκαλεί χαμηλή (1%-3%) θνητότητα, σε αντίθεση (10%) με αυτόν της Κεντρικής Αφρικής και σχετίζεται στενότερα με ιούς που έχουν σχέση με την εξάπλωση του ιού της ευλογιάς των πιθήκων από τη Νιγηρία σε πολλές χώρες το 2018 και το 2019, π.χ. Ηνωμένο Βασίλειο, Ισραήλ και Σιγκαπούρη.

Το γεγονός ότι το γενετικό υλικό του ιού της ευλογίας των πιθήκων είναι DNA και όχι RNA ιός (όπως του κορωνοϊού), μπορούμε να προβλέψουμε ότι θεωρητικά αναμένεται να δημιουργούνται με μικρότερη συχνότητα νέες μεταλλάξεις (ο ρυθμός συσσώρευσης μεταλλάξεων σε αυτούς τους ιούς ανέρχεται σε 0,9-1,2 x 10-6 υποκαταστάσεις ανά θέση ανά έτος) και ως εκ τούτου ο ιός δεν αναμένεται να παρουσιάζει μεγάλη γενετική ετερογένεια, κάτι που βοηθάει στην αντιμετώπιση του.

Μια άλλη ουσιώδης διαφορά ανάμεσα στους δύο ιούς είναι ότι ο κορωνοϊός μεταδίδεται σε ποσοστό περίπου 30% από ασυμπτωματικά άτομα που είναι φορείς του ιού, ενώ στην ευλογιά των πιθήκων οι μεταδόσεις γίνονται κυρίως κατά τη συμπτωματική φάση, οπότε εάν τα περιστατικά απομονωθούν για 21 ημέρες, όπως στο Βέλγιο, αυτό περιορίζει σημαντικά τον κίνδυνο μεταδόσεων.

Από πού προέρχεται; Ο ξενιστής της δεξαμενής ή ο κύριος φορέας της νόσου της ευλογιάς των πιθήκων δεν έχει ακόμη εντοπιστεί (όπως και στον κορωνοϊού). Ονομάζεται ευλογιά των πιθήκων επειδή οι ερευνητές τον εντόπισαν για πρώτη φορά σε πιθήκους εργαστηρίου το 1958. Διαγνώστηκε για πρώτη φορά σε ανθρώπους το 1970 στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό σε ένα αγόρι 9 ετών. Έκτοτε, τα περισσότερα κρούσματα σε ανθρώπους έχουν εμφανιστεί σε περιοχές της Κεντρικής και Δυτικής Αφρικής. Το 2003, το πρώτο ξέσπασμα εκτός Αφρικής εμφανίστηκε στις ΗΠΑ και συνδέθηκε με ζώα που εισήχθησαν από την Γκάνα στο Τέξας, τα οποία στη συνέχεια μόλυναν σκύλους κατοικίδιων λιβαδιών.

Πως μεταδίδεται;

Ο ιός πιστεύεται ότι μεταδίδεται από άγρια ζώα, όπως τα τρωκτικά που θεωρείται ότι παίζουν κύριο ρόλο στη μετάδοση σε ανθρώπους - ή από μολυσμένους ανθρώπους που έχουν πολύ κοντινή επαφή. Η ευλογιά των πιθήκων δεν εξαπλώνεται όμως εύκολα μεταξύ των ανθρώπων. Παρόλα αυτά, η μετάδοση μπορεί να συμβεί μέσω επαφής με σωματικά υγρά και αναπνευστικά σταγονίδια, για παράδειγμα από τις φουσκάλες με υγρό που εμφανίζονται στο δέρμα του ασθενούς, ή αν κάποιος πλησιάζοντας αρκετά εισπνεύσει μεγάλα αερομεταφερόμενα σταγονίδια. Αυτά τα σταγονίδια γενικά δεν μπορούν να ταξιδέψουν περισσότερο από 1 μέτρο. σε αντίθεση με τον κορωνοϊό όπου τα μικροσταγονίδια εξαπλώνονται έως 4 μέτρα.

Επιπλέον, το να αγγίξει κάποιος ρούχα, κλινοσκεπάσματα ή πετσέτες που χρησιμοποιεί κάποιος με ευλογιά των πιθήκων μπορεί επίσης να είναι ένας κίνδυνος. Ο ιός μπορεί επίσης να μεταδοθεί κατά τη διάρκεια του σεξ λόγω στενών επαφών, και πολλά από τα πρόσφατα κρούσματα εκτός Αφρικής έχουν εμφανιστεί μέσα σε σεξουαλικά δίκτυα. Ο ίδιος ο ιός, όμως, δεν είναι σεξουαλικά μεταδιδόμενη λοίμωξη. Πολλές ασθένειες μπορούν να μεταδοθούν μέσω της σεξουαλικής επαφής. Μπορεί να πάθεις γρίπη μέσω της σεξουαλικής επαφής, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρόκειται για σεξουαλικά μεταδιδόμενη ασθένεια. Είναι όμως σημαντικό ότι τα κοινά οικιακά απολυμαντικά μπορούν να σκοτώσουν τον ιό.

Πόσο συχνά εμφανίζεται;

Η ευλογιά των πιθήκων είναι ενδημική, ή μόνιμα παρούσα, σε πολλά μέρη της Δυτικής και Κεντρικής Αφρικής. Υπήρξαν τουλάχιστον οκτώ γνωστές περιπτώσεις εξαγωγής από το 2017, που συνήθως αφορούσαν διεθνείς ταξιδιώτες. Συνήθως δεν προκαλούν περαιτέρω μετάδοση. Τα κρούσματα που πρόσφατα αναφέρθηκαν στην Ευρώπη, την Ασία και τη Βόρεια Αμερική τον Μάιο αποτελούν αξιοσημείωτη εξαίρεση.

Είναι η ευλογιά των πιθήκων απειλή πανδημίας;

Η ευλογιά των πιθήκων δεν αφορά νέο νόσημα και σποραδικές μεταδόσεις από ζώα στον άνθρωπο ή μεταδόσεις από ενδημικές περιοχές της Αφρικής έχουν περιγραφεί στο παρελθόν. Η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο εγείρει ανησυχία ότι ο ιός μπορεί να υποστεί γενετικές αλλαγές για να μπορέσει να εξαπλωθεί πιο αποτελεσματικά από άτομο σε άτομο. Ωστόσο, η ευλογιά των πιθήκων είναι ένας σταθερός ιός DNA που δεν είναι επιρρεπής σε ταχεία μετάλλαξη και, ακόμη και στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, όπου εμφανίζονται χιλιάδες μολύνσεις ετησίως, αυτό δεν έχει αναφερθεί. Ωστόσο, η σημερινή κατάσταση διαφέρει σε σχέση με το παρελθόν λόγω του ότι έχει αναφερθεί ένας μεγάλος αριθμός κρουσμάτων σε μεγάλη γεωγραφική περιοχή, χωρίς ιστορικό ταξιδιού σε ενδημική περιοχή, το οποίο σημαίνει οριζόντια μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Πώς αντιμετωπίζεται και προλαμβάνεται;

Η ασθένεια είναι συνήθως ήπια και οι περισσότεροι ασθενείς θα αναρρώσουν μέσα σε λίγες εβδομάδες. Η θεραπεία στοχεύει κυρίως στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, τη διαχείριση των επιπλοκών και την πρόληψη των μακροχρόνιων συνεπειών. Θα πρέπει να προσφέρονται στους ασθενείς υγρά και τροφή για να διατηρηθεί η κατάλληλη διατροφική κατάσταση. Είναι πολύ σημαντικό να αντιμετωπίζονται όπως ενδείκνυται οι δευτερογενείς βακτηριακές λοιμώξεις που μπορεί να προκύψουν. Για τους σκοπούς του ελέγχου μιας εστίας ευλογιάς πιθήκου, οι αρμόδιοι φορείς υποδεικνύουν ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν εμβόλια ευλογιάς, αντιικά και ανοσοσφαιρίνη δαμαλίτιδας. Ο εμβολιασμός κατά της ευλογιάς μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για πριν όσο και για μετά την έκθεση και είναι έως και 85% αποτελεσματικός στην πρόληψη της ευλογιάς, Επίσης, μπορούν να χρησιμοποιηθούν δύο αντιικά φάρμακα (σιδοφοβίρη = cidofovir και τεκοβιριμάτη = tecovirimat) για τον έλεγχο των επιδημιών της ευλογιάς των πιθήκων. H τεκοβιριμάτη εγκρίθηκε από τον Ευρωπαϊκό Ιατρικό Σύλλογο για την ευλογιά των πιθήκων το 2022 με βάση δεδομένα σε μελέτες σε ζώα και ανθρώπους, αλλά δεν είναι ακόμη ευρέως διαθέσιμο, σύμφωνα με τον ΠΟΥ. Έχουν αναπτυχθεί νεότερα εμβόλια που βασίζονται σε μη αναδιπλασιαζόμενες εκδόσεις του ιού της δαμαλίτιδας, ένα από τα οποία έχει εγκριθεί για την πρόληψη της ευλογιάς των πιθήκων. Ο κύριος τρόπος πρόληψης της λοίμωξης είναι η απομόνωση ασθενών για τους οποίους υπάρχει υποψία ευλογιάς των πιθήκων σε δωμάτιο αρνητικής πίεσης και η διασφάλιση του υγειονομικού προσωπικού να φορά κατάλληλο ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό.

Τι διερευνούν οι επιστήμονες.

Τον μοριακό λόγο της πρόσφατης δυναμικής μετάδοσης του ιού εκτός της Αφρικής.

Υπάρχει τεστ για την ευλογιά των πιθήκων;

Ναι. Η ευλογιά των πιθήκων διαγιγνώσκεται χρησιμοποιώντας μοριακό τεστ αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης (PCR) για την ανίχνευση ιικού DNA που απομονώνεται από κλινικά δείγματα.


* Ο  Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης, είναι Ομότιμος Καθηγητής Γενετικής και Γενετικής του Ανθρώπου του ΑΠΘ 

 

Βιωσιμη Αναπτυξη - Εντυπη Εκδοση

Το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (EISD) εκδίδει το περιοδικό "Βιώσιμη Ανάπτυξηπου έχει
σαν στόχο την ενημέρωση κάθε ενδιαφερόμενου για θέματα που προάγουν τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, με σκοπό την
πληροφόρηση και ευαισθητοποίηση σε θέματα ευημερίας του ανθρώπου, καταπολέμησης της φτώχειας,
προστασίας του περιβάλλοντος και ορθολογικής χρήσης των φυσικών πόρων.
 

  Κάντε Κλικ για να διαβάσετε το 13ο Τεύχος     

 

..

Social Network