Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) δημοσίευσε τα στοιχεία για τα έσοδα από περιβαλλοντικούς φόρους για το 2023, καθώς και αναθεωρημένα δεδομένα για την περίοδο 2014-2022. Τα έσοδα ανήλθαν σε 9,26 δισ. ευρώ, σημειώνοντας πτώση 20,4% σε σχέση με το 2022. Ως ποσοστό των συνολικών φόρων και κοινωνικών εισφορών, οι περιβαλλοντικοί φόροι αντιστοιχούσαν σε 10,6% — χαμηλότερο κατά 3,1 ποσοστιαίες μονάδες συγκριτικά με την προηγούμενη χρονιά.
Ποιοι πληρώνουν τους περιβαλλοντικούς φόρους
Το 2023, οι κλάδοι οικονομικής δραστηριότητας κατέβαλαν το μεγαλύτερο μέρος των φόρων, ύψους 6,18 δισ. ευρώ (66,8% του συνόλου). Τα νοικοκυριά και οι μη μόνιμοι κάτοικοι συμμετείχαν με 3,07 δισ. ευρώ (33,2%).
Ενέργεια: η κύρια πηγή εσόδων
Οι φόροι ενέργειας αποτέλεσαν τη συντριπτική πλειονότητα των περιβαλλοντικών φόρων, με 7,55 δισ. ευρώ (81,5% του συνόλου), αν και παρουσίασαν σημαντική μείωση 24,4% σε σχέση με το 2022. Η πτώση οφείλεται κυρίως στην κατάργηση του «Προσωρινού Μηχανισμού Επιστροφής Μέρους Εσόδων» από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, που ίσχυσε έως τον Ιούνιο του 2023.
Μεταφορές: ανοδική τάση
Οι φόροι μεταφορών κατέγραψαν αύξηση 6,9%, φτάνοντας τα 1,68 δισ. ευρώ (18,2% του συνόλου). Από αυτά, 1,04 δισ. ευρώ προήλθαν από τα νοικοκυριά και τους μη μόνιμους κατοίκους και 636 εκατ. ευρώ από τους οικονομικούς κλάδους.
Ρύπανση και χρήση πόρων: οριακή συμβολή
Οι φόροι που σχετίζονται με τη ρύπανση και τη χρήση φυσικών πόρων παρέμειναν σε πολύ χαμηλά επίπεδα, στα 29 εκατ. ευρώ (0,3% του συνόλου). Από αυτά, 27,5 εκατ. ευρώ καταβλήθηκαν από νοικοκυριά και μη μόνιμους κατοίκους, ενώ μόλις 1,5 εκατ. ευρώ από τις επιχειρήσεις.
Η διάσταση της βιώσιμης ανάπτυξης
Η μείωση των εσόδων από περιβαλλοντικούς φόρους δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο το φορολογικό σύστημα ευθυγραμμίζεται με τους στόχους της πράσινης μετάβασης. Ενώ οι φόροι μεταφορών αυξάνονται, οι φόροι ρύπανσης και χρήσης πόρων παραμένουν αμελητέοι, αφήνοντας ανοιχτό το ζήτημα της αποτελεσματικότητας των εργαλείων πολιτικής.
Η αναθεώρηση του πλαισίου περιβαλλοντικής φορολόγησης μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο βήμα ώστε οι φόροι να λειτουργούν όχι μόνο ως πηγή εσόδων, αλλά και ως κίνητρο για αλλαγές στη συμπεριφορά νοικοκυριών και επιχειρήσεων, στηρίζοντας έτσι τη βιώσιμη ανάπτυξη και την πράσινη οικονομία.