Με βάση τις σημερινές κλιματικές πολιτικές, μόνο ένα ελάχιστο ποσοστό των παγετώνων των Άλπεων αναμένεται να επιβιώσει έως το τέλος του αιώνα. Σύμφωνα με νέα διεθνή επιστημονική μελέτη, περίπου το 97% των παγετώνων της Κεντρικής Ευρώπης θα έχει χαθεί έως το 2100, ενώ η μαζική τους εξαφάνιση προβλέπεται να συμβεί πολύ νωρίτερα, μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες.
Η έρευνα, με επικεφαλής το Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Ζυρίχης (ETH Zurich) και δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό Nature Climate Change, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι παγετώνες της κεντρικής Ευρώπης συρρικνώνονται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη περιοχή του πλανήτη. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι σχεδόν το 80% των παγετώνων δεν θα επιβιώσει έως το τέλος του αιώνα, εάν δεν υπάρξει ουσιαστική επιτάχυνση των προσπαθειών περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
«Οι Άλπεις, όπως τις γνωρίζουμε σήμερα, θα είναι αγνώριστες μέχρι το 2100», επισημαίνει ο επικεφαλής της μελέτης, Λάντερ φαν Τριχτ. Όπως εξηγεί, το αλπικό τοπίο θα μεταβληθεί ριζικά, με πολλά χιονοδρομικά κέντρα να χάνουν την πρόσβαση σε παγετώνες, ενώ όσοι απομείνουν θα βρίσκονται σε τόσο μεγάλα υψόμετρα και σε τόσο απότομες πλαγιές ώστε να είναι πρακτικά απρόσιτοι. Οι επιπτώσεις στον τουρισμό και στις τοπικές οικονομίες θεωρούνται αναπόφευκτες.
Η συγκεκριμένη μελέτη είναι η πρώτη που επιχειρεί να υπολογίσει όχι μόνο την απώλεια μάζας ή έκτασης, αλλά και τον ίδιο τον αριθμό των παγετώνων που θα εξαφανιστούν έως το 2100, υπό διαφορετικά σενάρια ανόδου της θερμοκρασίας. Μέχρι σήμερα, η επιστημονική έρευνα εστίαζε κυρίως στη συμβολή της τήξης των πάγων στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας και στη διαθεσιμότητα γλυκού νερού – κρίσιμα ζητήματα, δεδομένου ότι οι παγετώνες συγκρατούν περίπου το 70% των παγκόσμιων αποθεμάτων γλυκού νερού. Σύμφωνα με τα ευρήματα, αν η μέση παγκόσμια θερμοκρασία αυξηθεί κατά 2,7 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα –σενάριο που αντιστοιχεί στις σημερινές δεσμεύσεις των κυβερνήσεων– από τους περίπου 3.200 παγετώνες της Κεντρικής Ευρώπης θα επιβιώσουν μόλις 110. Στα Πυρηναία, μάλιστα, οι τελευταίοι 15 παγετώνες εκτιμάται ότι θα έχουν εξαφανιστεί ήδη έως τα μέσα της δεκαετίας του 2030.
Ακόμη και σε περίπτωση πλήρους επίτευξης των στόχων της Συμφωνίας του Παρισιού, οι απώλειες παραμένουν δραματικές. Με περιορισμό της ανόδου της θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό Κελσίου, οι Άλπεις θα χάσουν περίπου το 87% των παγετώνων τους, ενώ στους 2 βαθμούς το ποσοστό αγγίζει το 92%. Σε ένα ακραίο σενάριο υπερθέρμανσης κατά 4 βαθμούς, σχεδόν όλοι οι αλπικοί παγετώνες θα εξαφανιστούν, με λιγότερους από 20 να φτάνουν έως το τέλος του αιώνα. Οι ερευνητές τονίζουν ότι, ανεξαρτήτως σεναρίου, το πιο έντονο κύμα απωλειών στην Κεντρική Ευρώπη αναμένεται να εκδηλωθεί πολύ σύντομα. Το «κορύφωμα εξαφάνισης» των παγετώνων προβλέπεται να συμβεί λίγο μετά το 2025, γεγονός που περιορίζει δραστικά τα χρονικά περιθώρια για δράση.
Οι παγετώνες που βρίσκονται σε υψηλότερα γεωγραφικά πλάτη, όπως στην Ισλανδία ή στη ρωσική Αρκτική, καθώς και εκείνοι με πολύ μεγάλη μάζα πάγου, εμφανίζουν μεγαλύτερες πιθανότητες επιβίωσης. Αντίθετα, οι αλπικοί παγετώνες είναι μικροί και ιδιαίτερα ευάλωτοι σε μεταβολές, όπως οι ολοένα θερμότερες άνοιξες. Σημαντικές απώλειες καταγράφονται και στη δυτική Βόρεια Αμερική. Στα Βραχώδη Όρη του Καναδά και των Ηνωμένων Πολιτειών, εκτιμάται ότι έως το 96% των περίπου 18.000 παγετώνων θα έχει εξαφανιστεί έως το 2100, με βάση το ίδιο σενάριο υπερθέρμανσης.
Σε παγκόσμια κλίμακα, οι επιστήμονες προβλέπουν ότι με άνοδο της θερμοκρασίας κατά 2,7 βαθμούς Κελσίου θα χαθούν σχεδόν οκτώ στους δέκα παγετώνες έως το τέλος του αιώνα, ενώ στο σενάριο των 4 βαθμών το ποσοστό φτάνει το 91%. Η διαδικασία τήξης, μάλιστα, δεν αναμένεται να ανακοπεί μετά το 2100. Ωστόσο, η μελέτη καταδεικνύει ότι η δραστική μείωση των εκπομπών μπορεί ακόμη να κάνει τη διαφορά. Στο σενάριο περιορισμού της υπερθέρμανσης στον 1,5 βαθμό, το ποσοστό εξαφάνισης περιορίζεται στο 55%, ενώ στους 2 βαθμούς στο 63%. Όπως παραδέχεται ο φαν Τριχτ, «ο ρυθμός απώλειας μάς εξέπληξε ακόμη και εμάς», σημειώνοντας ότι γύρω στα μέσα του αιώνα ο πλανήτης ενδέχεται να χάνει από 2.000 έως 4.000 παγετώνες ετησίως – αριθμός που ισοδυναμεί με το σύνολο των σημερινών παγετώνων των Άλπεων μέσα σε έναν μόνο χρόνο.