Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε στην τελική έγκριση τροποποιήσεων που μεταβάλλουν ουσιαστικά το κανονιστικό τοπίο της εταιρικής βιωσιμότητας. Παρότι το ESG εξακολουθεί να αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την Ένωση, οι νέοι κανόνες περιορίζουν σημαντικά τον αριθμό των επιχειρήσεων που υπάγονται σε αυστηρές υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας και διαφάνειας.
Οι αλλαγές εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, έπειτα από διαβουλεύσεις και πιέσεις που διήρκεσαν μήνες, με βασικό επιχείρημα τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Τι αλλάζει στην οδηγία για τη δέουσα επιμέλεια (CSDDD)
Η αναθεώρηση αφορά κυρίως την Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD). Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο:
- Οι κανόνες θα εφαρμόζονται μόνο σε εταιρείες με πάνω από 5.000 εργαζομένους και ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των 1,5 δισ. ευρώ.
- Περιλαμβάνονται και επιχειρήσεις τρίτων χωρών με αντίστοιχο κύκλο εργασιών εντός ΕΕ.
- Για παραβιάσεις προβλέπονται πρόστιμα έως 3% του καθαρού παγκόσμιου κύκλου εργασιών.
- Η προθεσμία συμμόρφωσης μετατίθεται έως τα μέσα του 2029.
- Καταργείται η υποχρέωση υιοθέτησης δεσμευτικών σχεδίων κλιματικής μετάβασης.
Παράλληλα, τροποποιήσεις εισάγονται και στην Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), περιορίζοντας την υποχρέωση δημοσιοποίησης στοιχείων σε εταιρείες με περισσότερους από 1.000 εργαζομένους και κύκλο εργασιών άνω των 450 εκατ. ευρώ.
ESG: Από τη ρυθμιστική αυστηρότητα στη στοχευμένη εφαρμογή
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη επιχειρούν να ισορροπήσουν μεταξύ περιβαλλοντικής φιλοδοξίας και οικονομικής βιωσιμότητας. Η προσέγγιση μετατοπίζεται από μια οριζόντια ρύθμιση ευρείας κλίμακας σε ένα πιο στοχευμένο μοντέλο που επικεντρώνεται στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις με συστημικό αποτύπωμα.
Η επιλογή αυτή ερμηνεύεται από ορισμένους ως προσπάθεια μείωσης διοικητικών βαρών, ιδιαίτερα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις που θεωρούσαν το προηγούμενο πλαίσιο δυσανάλογα απαιτητικό.
Αντιδράσεις και ανησυχίες
Περιβαλλοντικές οργανώσεις και μερίδα επενδυτών εκφράζουν επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι η συρρίκνωση του πεδίου εφαρμογής μπορεί:
- να περιορίσει τη διαφάνεια στις αλυσίδες εφοδιασμού,
- να δυσκολέψει τον εντοπισμό εταιρειών με ουσιαστική βιώσιμη στρατηγική,
- να δημιουργήσει κενά στη συγκρισιμότητα των δεδομένων ESG.
Από την άλλη πλευρά, κυβερνητικοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η αναθεώρηση εξορθολογίζει το πλαίσιο, καθιστώντας το πιο εφαρμόσιμο και εστιασμένο σε επιχειρήσεις με τον μεγαλύτερο περιβαλλοντικό και κοινωνικό αντίκτυπο.
Επιπτώσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη
Η απόφαση σηματοδοτεί μια φάση ωρίμανσης της ευρωπαϊκής πολιτικής βιωσιμότητας. Το ESG παραμένει στον πυρήνα της στρατηγικής της ΕΕ για την πράσινη μετάβαση και τη βιώσιμη χρηματοδότηση, ωστόσο η εφαρμογή του προσαρμόζεται σε ένα περιβάλλον αυξημένου διεθνούς ανταγωνισμού και γεωπολιτικών πιέσεων.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι κατά πόσο η μείωση των υποχρεώσεων θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα χωρίς να αποδυναμώσει τη διαφάνεια και την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής αγοράς βιώσιμων επενδύσεων.
Οι τροποποιήσεις αναμένεται να οριστικοποιηθούν νομοθετικά τις επόμενες εβδομάδες, διαμορφώνοντας ένα νέο — πιο επιλεκτικό — μοντέλο εταιρικής βιωσιμότητας στην Ευρώπη.