Η εμμηνόπαυση αποτελεί ένα φυσιολογικό στάδιο στη ζωή κάθε γυναίκας, το οποίο όμως εξακολουθεί να περιβάλλεται από παρεξηγήσεις, άγχος και κοινωνικό στίγμα. Καθώς το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται, οι γυναίκες περνούν πλέον ένα σημαντικό μέρος της ζωής τους μετά την εμμηνόπαυση, γεγονός που καθιστά αναγκαία την έγκυρη ενημέρωση και τη σωστή ιατρική καθοδήγηση.
Όπως επισημαίνει η Σοφία Καλανταρίδου, καθηγήτρια Μαιευτικής-Γυναικολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, η εμμηνόπαυση ορίζεται ιατρικά ως η διακοπή της εμμήνου ρύσεως για 12 συνεχόμενους μήνες. Στον δυτικό κόσμο εμφανίζεται συνήθως γύρω στα 50–51 έτη, ωστόσο ένα ποσοστό γυναικών βιώνει πρόωρη εμμηνόπαυση πριν τα 44, ενώ η ωοθηκική ανεπάρκεια —όπου η περίοδος σταματά πριν τα 40— αφορά ένα μικρό αλλά υπαρκτό τμήμα του πληθυσμού.
Τα συμπτώματα δεν είναι μόνο οι εξάψεις
Τα πρώτα σημάδια μπορεί να εμφανιστούν αρκετά χρόνια πριν από την οριστική διακοπή της περιόδου. Οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις είναι τα πιο γνωστά συμπτώματα, δεν είναι όμως τα μοναδικά. Πολλές γυναίκες αναφέρουν αρθραλγίες, εναλλαγές διάθεσης, ευερεθιστότητα, κνησμό, αίσθημα κόπωσης ή «εγκεφαλική ομίχλη», ακόμη και αίσθημα παλμών που συχνά τις οδηγεί σε άλλες ιατρικές ειδικότητες.
Η ένταση των εξάψεων διαφέρει σημαντικά. Σε ήπιες περιπτώσεις δεν επηρεάζεται ουσιαστικά η καθημερινότητα, ενώ στις πιο σοβαρές διαταράσσεται ο ύπνος και η ποιότητα ζωής, με πιθανές επιπτώσεις και στην καρδιαγγειακή υγεία. Οι διακυμάνσεις των οιστρογόνων, καθώς οι ωοθήκες μειώνουν σταδιακά τη λειτουργία τους, βρίσκονται στο υπόβαθρο αυτών των συμπτωμάτων.
Θεραπευτικές επιλογές και τρόπος ζωής
Η σύγχρονη ιατρική διαθέτει σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες για τη χρήση ορμονοθεραπείας, τόσο σε περιπτώσεις ωοθηκικής ανεπάρκειας όσο και στη φυσιολογική ηλικία εμμηνόπαυσης, όταν τα συμπτώματα είναι έντονα. Η θεραπεία εφαρμόζεται εξατομικευμένα και για περιορισμένο χρονικό διάστημα, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος του τρόπου ζωής. Η μεσογειακή διατροφή, η τακτική άσκηση, η σωστή υγιεινή ύπνου, η αποφυγή αλκοόλ και η προσαρμογή της ένδυσης μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη διαχείριση των συμπτωμάτων. Τα φυτοοιστρογόνα ενδέχεται να προσφέρουν ήπια ανακούφιση, χωρίς όμως να αποτελούν λύση για πιο σοβαρές ενοχλήσεις.
Περιβάλλον, ψυχολογία και κοινωνικό στίγμα
Νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η κλιματική αλλαγή, η ρύπανση και το χρόνιο στρες, ενδέχεται να επηρεάζουν τόσο την ηλικία εμφάνισης της εμμηνόπαυσης όσο και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων.
Παράλληλα, το κοινωνικό στίγμα παραμένει ισχυρό. Πολλές γυναίκες διστάζουν να μιλήσουν ή να ζητήσουν βοήθεια, φοβούμενες ότι χάνουν τη θηλυκότητα ή τη γοητεία τους. Ωστόσο, η εμμηνόπαυση δεν σηματοδοτεί το τέλος, αλλά μια νέα φάση ζωής, με διαφορετικές ανάγκες και δυνατότητες.
Με σωστή ενημέρωση, υποστήριξη από τον γυναικολόγο και εξατομικευμένη φροντίδα, η εμμηνόπαυση μπορεί να μετατραπεί σε περίοδο επανεκκίνησης — με καλή υγεία, ενεργό καθημερινότητα και ουσιαστική ποιότητα ζωής.