Από την 1η Ιουνίου τίθεται σε ισχύ το σύστημα εγγυοδοτικής επιστροφής συσκευασιών (Deposit Return System – DRS), σύμφωνα με δηλώσεις του Γενικού Γραμματέα Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Μανώλη Γραφάκου, στο συνέδριο Sustainable Packaging. Όπως επισημάνθηκε, οι υπόχρεοι παραγωγοί έχουν ενημερωθεί από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) ότι η εφαρμογή του συστήματος πρέπει να ξεκινήσει την καθορισμένη ημερομηνία, παρά τις προηγούμενες καθυστερήσεις.
Το DRS αποτελεί βασικό εργαλείο μεταρρύθμισης της ανακύκλωσης στη χώρα, καθώς εισάγει οικονομικό κίνητρο για την επιστροφή συσκευασιών, ενισχύοντας τη χωριστή συλλογή και την ποιότητα των ανακτώμενων υλικών.
Το νέο σύστημα θα καλύπτει αρχικά δύο βασικά ρεύματα συσκευασιών:
- Κουτιά αλουμινίου
- Πλαστικά μπουκάλια
Η λειτουργία του αναμένεται να επιφέρει αναπροσαρμογές στο υφιστάμενο σύστημα ανακύκλωσης, τόσο σε επίπεδο υποχρεώσεων παραγωγών όσο και σε επίπεδο επιχειρησιακού σχεδιασμού. Κομβικό σημείο για την ενεργοποίηση του μηχανισμού αποτελεί η κατάθεση και έγκριση του επιχειρησιακού σχεδίου στον ΕΟΑΝ.
Το DRS στοχεύει:
- Στην αύξηση των ποσοστών συλλογής υψηλής καθαρότητας.
- Στη μείωση απορριμμάτων σε χώρους ταφής και στο περιβάλλον.
- Στην ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας μέσω ανακύκλωσης κλειστού κύκλου (bottle-to-bottle).
Παράλληλα, προχωρά ο σχεδιασμός σε περιφερειακό επίπεδο. Όπως ανακοινώθηκε, έχουν ολοκληρωθεί 13 ολιστικά σχέδια χωριστής συλλογής, εκ των οποίων τα 10 έχουν ήδη εγκριθεί.
Τα σχέδια προβλέπουν:
- Προμήθεια νέου εξοπλισμού συλλογής.
- Ενίσχυση υποδομών διαλογής.
- Αναβάθμιση τοπικών συστημάτων διαχείρισης αποβλήτων.
Η χρηματοδότηση θα προέλθει από το τέλος ταφής, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Το σχετικό χρηματοδοτικό πρόγραμμα αναμένεται να ενεργοποιηθεί άμεσα, δίνοντας τη δυνατότητα στους Δήμους να υποβάλουν προτάσεις. Η πλήρης λειτουργία του εξοπλισμού εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί έως το 2027.
Για την Περιφέρεια Αττικής, προαναγγέλθηκαν εξελίξεις εντός του πρώτου τριμήνου σχετικά με την επιτάχυνση νέων μονάδων διαχείρισης απορριμμάτων. Το 2026 χαρακτηρίζεται ως έτος-ορόσημο για τον συνολικό μετασχηματισμό της διαχείρισης αποβλήτων.
Η επιτυχία των μεταρρυθμίσεων, ωστόσο, δεν εξαρτάται μόνο από τις υποδομές αλλά και από τη συμμετοχή των πολιτών. Όπως επισημάνθηκε, η εμπιστοσύνη στο σύστημα και η διαθεσιμότητα κατάλληλων μέσων συλλογής αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την αύξηση των ποσοστών ανακύκλωσης.
Το DRS στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης
Η εφαρμογή του συστήματος εγγυοδοτικής επιστροφής συνδέεται άμεσα με:
- Τους ευρωπαϊκούς στόχους ανακύκλωσης συσκευασιών.
- Τη μείωση ταφής αποβλήτων.
- Την ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας.
- Τη μείωση εκπομπών μέσω εξοικονόμησης πρώτων υλών.
Η μετάβαση σε ένα πιο αποτελεσματικό μοντέλο διαχείρισης αποβλήτων αποτελεί βασικό πυλώνα της πράσινης μετάβασης, ενισχύοντας τόσο την περιβαλλοντική προστασία όσο και την οικονομική αποδοτικότητα.
Η έναρξη του DRS από την 1η Ιουνίου σηματοδοτεί σημαντική θεσμική τομή για το σύστημα ανακύκλωσης στην Ελλάδα. Σε συνδυασμό με τα περιφερειακά σχέδια και τη χρηματοδότηση νέων υποδομών, δημιουργείται ένα νέο πλαίσιο που φιλοδοξεί να αυξήσει τη χωριστή συλλογή και να ευθυγραμμίσει τη χώρα με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις.
Η πρόκληση πλέον μεταφέρεται στην εφαρμογή: αποτελεσματικός συντονισμός, διαφάνεια, τεχνική επάρκεια και ενεργή συμμετοχή των πολιτών θα κρίνουν την επιτυχία της μεταρρύθμισης.