Οι πολιτικές και θεσμικές συνθήκες δείχνουν να ευνοούν την έναρξη της διαδικασίας Συνταγματικής Αναθεώρησης, την οποία είχε προαναγγείλει ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τον περασμένο Σεπτέμβριο από το βήμα της ΔΕΘ. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η σχετική συζήτηση στη Βουλή αναμένεται να ανοίξει εντός των επόμενων ημερών, ενώ για την προεδρία της Διακομματικής Επιτροπής ακούγεται το όνομα του Ευριπίδη Στυλιανίδη, νομικού και πρώην υπουργού.
Στο τραπέζι της αναθεώρησης αναμένεται να τεθούν κρίσιμα άρθρα του Συντάγματος, μεταξύ των οποίων το άρθρο 24 για την προστασία του περιβάλλοντος, το άρθρο 86 για τις ποινικές ευθύνες πολιτικών προσώπων, καθώς και διατάξεις που αφορούν τη διαφάνεια και τη λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης.
Προτείνουσα και αναθεωρητική Βουλή: η διαδικασία
Η παρούσα Βουλή έχει τον ρόλο της «προτείνουσας», διατυπώνοντας τις αρχικές προτάσεις αναθεώρησης. Η τελική απόφαση, ωστόσο, ανήκει στην επόμενη Βουλή που θα προκύψει μετά τις εκλογές και θα λειτουργήσει ως «αναθεωρητική». Για να τροποποιηθεί ένα άρθρο, απαιτούνται δύο διαδοχικές ψηφοφορίες στις δύο διαφορετικές κοινοβουλευτικές συνθέσεις.
Αν στην πρώτη ψηφοφορία συγκεντρωθεί πλειοψηφία 180 βουλευτών, τότε στην επόμενη Βουλή αρκεί απλή πλειοψηφία 151 ψήφων. Σε αντίθετη περίπτωση, το όριο ανεβαίνει στους 180 βουλευτές στη δεύτερη ψηφοφορία.
Περιβάλλον και αυθαίρετη δόμηση στο επίκεντρο
Το άρθρο 24 θεωρείται ένα από τα πιο προοδευτικά συνταγματικά κείμενα στην Ευρώπη όσον αφορά την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος. Ωστόσο, νομικοί και πολεοδόμοι επισημαίνουν εδώ και χρόνια κενά, ιδιαίτερα σε ζητήματα χωροταξίας και αυθαίρετης δόμησης.
Στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης, αναμένεται να επανεξεταστούν παράγραφοι που αφορούν τον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, με στόχο την αυστηρότερη αντιμετώπιση των αυθαίρετων κατασκευών. Η κατεύθυνση που συζητείται είναι η οριστική αποσύνδεση της αυθαίρετης δόμησης από πρακτικές εκ των υστέρων νομιμοποίησης μέσω προστίμων, πρακτική που έχει κατηγορηθεί ότι διαιωνίζει το πρόβλημα.
Η αλλαγή αυτή συνδέεται άμεσα με ζητήματα ασφάλειας, ανθεκτικότητας απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα και πυρκαγιές, αλλά και με τη συνολική ποιότητα ζωής στις πόλεις και την ύπαιθρο.
Δικαιοσύνη, ευθύνη και διαφάνεια
Ιδιαίτερο βάρος αναμένεται να δοθεί και στο άρθρο 86, που ρυθμίζει τις ποινικές ευθύνες πολιτικών προσώπων. Η συζήτηση επικεντρώνεται στην ισορροπία μεταξύ Βουλής και Δικαιοσύνης στη διερεύνηση υποθέσεων που αφορούν κυβερνητικά στελέχη, ένα ζήτημα που επανέρχεται διαχρονικά στον δημόσιο διάλογο.
Παράλληλα, στο πεδίο της διαφάνειας και της Δημόσιας Διοίκησης, στο επίκεντρο βρίσκεται το άρθρο 103 για τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων. Στο πλαίσιο της αναθεώρησης εξετάζονται αλλαγές που θα μπορούσαν να συνδεθούν με την αξιολόγηση, την αποδοτικότητα και τη λειτουργία των δημόσιων φορέων, ανοίγοντας μια ευρύτερη συζήτηση για τον εκσυγχρονισμό του κράτους.
Η επικείμενη Συνταγματική Αναθεώρηση αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα πιο ουσιαστικά θεσμικά εγχειρήματα των επόμενων ετών, καθώς αγγίζει ζητήματα περιβάλλοντος, δικαιοσύνης και διακυβέρνησης που συνδέονται άμεσα με την εμπιστοσύνη των πολιτών και τη βιώσιμη πορεία της χώρας.