Η αντιμετώπιση των ολοένα και πιο καταστροφικών δασικών πυρκαγιών οδηγεί την Ελλάδα στην επανεξέταση εργαλείων πρόληψης που εφαρμόζονται διεθνώς εδώ και δεκαετίες. Στο πλαίσιο του νέου νομοσχεδίου του Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, η προδιαγεγραμμένη καύση επανέρχεται ως βασικό μέτρο διαχείρισης της καύσιμης ύλης και κατανόησης των λεγόμενων μέγα-πυρκαγιών.
Η προδιαγεγραμμένη καύση είναι η ελεγχόμενη χρήση της φωτιάς, με αυστηρό σχεδιασμό, επιστημονικά κριτήρια και συγκεκριμένες καιρικές συνθήκες, ώστε να μειώνεται η συσσωρευμένη βλάστηση που λειτουργεί ως «καύσιμο» στις ανεξέλεγκτες πυρκαγιές. Όπως εξηγεί ο πυρομετεωρολόγος Θεόδωρος Γιάνναρος από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, η συστηματική μελέτη των μεγάλων πυρκαγιών του παρελθόντος είναι απαραίτητη για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα και να σχεδιαστούν πιο αποτελεσματικές στρατηγικές πρόληψης. Η δημιουργία ειδικής επιστημονικής επιτροπής κινείται προς αυτή την κατεύθυνση, με την προϋπόθεση να ληφθούν υπόψη όχι μόνο τα καμένα στρέμματα, αλλά και οι κοινωνικές και οικολογικές επιπτώσεις.
Η μέθοδος της προδιαγεγραμμένης καύσης δεν είναι νέα. Όπως σημειώνει ο Ηλίας Τζηρίτης από τη WWF Ελλάς, πρόκειται για πρακτική που χρησιμοποιούνταν ιστορικά από ιθαγενείς πληθυσμούς και εφαρμόζεται σήμερα σε χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ισπανία, ο Καναδάς και η Αυστραλία. Στη Μεσόγειο, η φωτιά αποτελούσε ανέκαθεν μέρος της οικολογικής ισορροπίας, όταν χρησιμοποιείται με χαμηλή ένταση και έλεγχο.
Στην Ελλάδα, πιλοτικές εφαρμογές στη Χίο έδειξαν ότι η μείωση της καύσιμης ύλης μπορεί να περιορίσει τη σφοδρότητα των πυρκαγιών. Η μέθοδος δεν θεωρείται πανάκεια, ούτε εξαλείφει τον κίνδυνο φωτιάς, αλλά προσθέτει ένα ακόμη εργαλείο πρόληψης. Παράλληλα, συμβάλλει στην ανανέωση της βλάστησης, στη δημιουργία φυσικών αντιπυρικών ζωνών και στη διατήρηση της γονιμότητας του εδάφους, χωρίς τις βαριές παρεμβάσεις μηχανημάτων.
Το κρίσιμο ζητούμενο είναι η σωστή εφαρμογή: εκπαίδευση, επιστημονική παρακολούθηση και σαφής ρόλος της δασικής υπηρεσίας. Σε ένα κλίμα όπου οι μέγα-πυρκαγιές τείνουν να γίνουν ο κανόνας, η προδιαγεγραμμένη καύση αναδεικνύεται σε μια ρεαλιστική απάντηση πρόληψης και προσαρμογής στην κλιματική πραγματικότητα.