Με αφορμή την αυξανόμενη συζήτηση γύρω από την ευθανασία στην Ελλάδα, η καθηγήτρια Βιοηθικής Ελένη Καραμπατζάκη, μίλησε στο viosimi.gr για τις ηθικές και νομικές προκλήσεις που αναδύονται.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, πάνω από το 60% των Ελλήνων δηλώνουν ότι αποδέχονται την παθητική ευθανασία, ενώ η αποδοχή της ενεργητικής φτάνει – υπό προϋποθέσεις – στο 71%. Η τάση αυτή δείχνει μια σαφή αλλαγή στη συλλογική ηθική στάση της κοινωνίας.
Ηθικές διακρίσεις και κοινωνική αποδοχή
«Η άμεση ενεργητική ευθανασία είναι όταν ο γιατρός σκόπιμα χορηγεί φάρμακο που επιφέρει τον θάνατο. Αντίθετα, η παθητική ευθανασία αφορά την απόσυρση θεραπείας ή μηχανικής υποστήριξης. Αυτή η μορφή είναι συχνά πιο αποδεκτή γιατί δεν προωθεί τον θάνατο αλλά αφήνει τη φύση να εξελιχθεί», ανέφερε στο viosimi.gr η κ. Καραμπατζάκη.
Εξηγώντας γιατί η κοινωνία αποδέχεται περισσότερο την παθητική μορφή, σημείωσε: «Το κεντρικό ζήτημα δεν είναι αν επιτρέπεται ο θάνατος, αλλά αν το άτομο έχει το δικαίωμα να επιλέξει τον τρόπο και τον χρόνο του, όταν κάθε άλλη προοπτική έχει χαθεί».
Νομικό πλαίσιο και ασφαλιστικές δικλείδες
Η καθηγήτρια υπογράμμισε την ανάγκη δημιουργίας ενός σαφούς νομικού πλαισίου:
«Για να επιτραπεί η ευθανασία, χρειάζονται ισχυρές ασφαλιστικές δικλείδες. Ανεξάρτητη αξιολόγηση της ικανότητας λήψης αποφάσεων, σαφή όρια και διαφάνεια είναι βασικές προϋποθέσεις για να προστατευτεί η αυτονομία του ασθενή».
Παράλληλα, προειδοποίησε για τον κίνδυνο «έμμεσου εξαναγκασμού», εάν οι αποφάσεις επηρεάζονται από κοινωνικές ή οικογενειακές πιέσεις:
«Οι δυναμικές μέσα στην οικογένεια μπορεί να οδηγήσουν τον ασθενή στο να αισθανθεί ότι “οφείλει” να φύγει. Χωρίς ισχυρό πλαίσιο, ο κίνδυνος κατάχρησης είναι υπαρκτός».
Οι γιατροί και η ευρωπαϊκή εμπειρία
Αναφορικά με τη στάση των γιατρών στην Ελλάδα, η κ. Καραμπατζάκη τόνισε πως «υπάρχει ακόμη διχογνωμία, ενώ αρκετές φορές παρατηρούνται πρακτικές που εμπίπτουν σε γκρίζες ζώνες». Σε χώρες του εξωτερικού, αντίθετα, «το ζήτημα ρυθμίζεται με πιο θεσμικό και διαφανή τρόπο, ώστε οι επαγγελματίες υγείας να μην μένουν εκτεθειμένοι».
Η ευθανασία και η ανακουφιστική φροντίδα
Τέλος, η καθηγήτρια επεσήμανε πως η συζήτηση για την ευθανασία δεν μπορεί να αποκοπεί από την παρηγορητική φροντίδα:
«Πρέπει να διασφαλίζουμε ολοκληρωμένες υπηρεσίες παρηγορητικής φροντίδας ανεξάρτητα από τη συζήτηση για την ευθανασία. Ο στόχος μας οφείλει να είναι η ανακούφιση του πόνου και η διατήρηση της αξιοπρέπειας του ασθενή σε όλα τα στάδια της ασθένειας».