Η συζήτηση γύρω από τη βιωσιμότητα στις αγορές κεφαλαίου αποκτά όλο και πιο έντονα πολιτικά χαρακτηριστικά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η πρόσφατη έγκριση νομοσχεδίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων των Ηνωμένων Πολιτειών επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα αν οι περιβαλλοντικοί, κοινωνικοί και διακυβερνητικοί παράγοντες (ESG) συνιστούν εργαλείο διαχείρισης κινδύνου ή ιδεολογική παρέμβαση στις επενδυτικές αποφάσεις.
Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε με οριακή πλειοψηφία (213 ψήφοι υπέρ, 205 κατά) και στοχεύει στον περιορισμό της χρήσης ESG κριτηρίων στη διαχείριση συνταξιοδοτικών κεφαλαίων που υπάγονται στο πλαίσιο του ERISA, το βασικό κανονιστικό καθεστώς για τα επαγγελματικά ταμεία στις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με το κείμενο, οι διαχειριστές συνταξιοδοτικών κεφαλαίων (fiduciaries) υποχρεούνται να λαμβάνουν αποφάσεις αποκλειστικά με βάση παραμέτρους όπως ο κίνδυνος και η χρηματοοικονομική απόδοση, με γνώμονα το άμεσο οικονομικό συμφέρον των ασφαλισμένων.
Η ενσωμάτωση ESG παραγόντων επιτρέπεται μόνο σε δύο περιπτώσεις:
όταν τεκμηριώνεται άμεση σύνδεση με τη χρηματοοικονομική επίδοση
ή όταν δύο επενδυτικές επιλογές θεωρούνται ισοδύναμες από πλευράς κινδύνου και απόδοσης
Η διάταξη αυτή περιορίζει σημαντικά την ευελιξία που είχαν τα προηγούμενα χρόνια οι διαχειριστές κεφαλαίων να αξιολογούν μακροπρόθεσμους κινδύνους, όπως η κλιματική αλλαγή ή ζητήματα εταιρικής διακυβέρνησης.
Το νομοσχέδιο επεκτείνει τη λογική αυτή και στην άσκηση δικαιωμάτων ψήφου στις γενικές συνελεύσεις των εταιρειών. Τα συνταξιοδοτικά κεφάλαια καλούνται να ψηφίζουν αποκλειστικά με γνώμονα το οικονομικό όφελος των ασφαλισμένων, αποκλείοντας τη χρήση της ψήφου ως εργαλείου πίεσης για θέματα βιωσιμότητας ή κοινωνικής πολιτικής.
Η προσέγγιση αυτή σηματοδοτεί μια σαφή απομάκρυνση από τη λογική της «ενεργούς ιδιοκτησίας» (active ownership), η οποία είχε ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια στις αγορές κεφαλαίου.
Η πρωτοβουλία ανατρέπει τη γραμμή που είχε υιοθετηθεί προηγουμένως σε ομοσπονδιακό επίπεδο, σύμφωνα με την οποία οι ESG παράγοντες μπορούσαν να λαμβάνονται υπόψη όταν κρίνονταν ουσιώδεις για τον μακροπρόθεσμο επενδυτικό κίνδυνο.
Μετά την έγκριση από τη Βουλή, το νομοσχέδιο μεταφέρεται στη Γερουσία των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου η έκβασή του παραμένει αβέβαιη, εν μέσω έντονων πολιτικών αντιπαραθέσεων.
Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα πολιτικών πρωτοβουλιών σε πολιτειακό και ομοσπονδιακό επίπεδο που επιχειρούν να περιορίσουν τη χρήση ESG κριτηρίων στον δημόσιο και χρηματοπιστωτικό τομέα των ΗΠΑ.
Σε διεθνές επίπεδο, η αμερικανική αντιπαράθεση επηρεάζει τη συζήτηση για το μέλλον της βιώσιμης χρηματοδότησης, ιδίως σε σύγκριση με την Ευρώπη, όπου τα ESG κριτήρια ενσωματώνονται ολοένα και περισσότερο στο ρυθμιστικό πλαίσιο.
Το βασικό διακύβευμα παραμένει ανοιχτό: αν οι ESG παράγοντες αποτελούν πολιτική επιλογή ή αναπόσπαστο κομμάτι της σύγχρονης ανάλυσης κινδύνου. Η απάντηση στο ερώτημα αυτό θα καθορίσει όχι μόνο τη μορφή των αγορών κεφαλαίου, αλλά και τον ρόλο της βιωσιμότητας στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.