Την Εθνική Στρατηγική για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής παρουσίασε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη από το αμφιθέατρο του Μουσείο Ακρόπολης. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται με 22 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και αποτελεί μια από τις πρώτες ολοκληρωμένες προσπάθειες ενσωμάτωσης της κλιματικής διάστασης στη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη συνολική προσπάθεια της Ελλάδα να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των μνημείων και των αρχαιολογικών χώρων απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, υιοθετώντας διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές από τα Ηνωμένα Έθνη και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η στρατηγική σχεδιάστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού της Ελλάδας σε συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, ενώ η υλοποίησή της πραγματοποιείται σε συνέργεια με το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας της Ελλάδας και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελλάδας. Η συνεργασία αυτή εξασφαλίζει μια ολιστική προσέγγιση στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από τις περιβαλλοντικές απειλές.
Η στρατηγική βασίζεται σε μακροχρόνιο σχεδιασμό με ορίζοντα το 2050 και ενδιάμεσους στόχους ανά πενταετία. Σύμφωνα με τη Λίνα Μενδώνη, στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα συνεκτικό πλαίσιο προσαρμογής που θα συνδέει τον πολιτισμό με το περιβάλλον, το τοπίο και την κλιματική πολιτική, προωθώντας τη συνεργασία μεταξύ κρατικών φορέων, επιστημονικών ιδρυμάτων και τοπικών κοινωνιών.
Η Εθνική Στρατηγική οργανώνεται γύρω από τέσσερις βασικούς άξονες δράσης: διάγνωση, εποπτεία, πρόληψη και αντιμετώπιση. Οι άξονες αυτοί συγκροτούν έναν ολοκληρωμένο κύκλο διαχείρισης κινδύνου, ο οποίος ξεκινά από την επιστημονική κατανόηση των απειλών, συνεχίζεται με τη συστηματική παρακολούθηση και οδηγεί σε προληπτικά μέτρα και στοχευμένες παρεμβάσεις.
Στο πλαίσιο της στρατηγικής προβλέπεται η εκπόνηση σχεδίων προσαρμογής για δεκάδες αρχαιολογικούς χώρους μέχρι το 2030, καθώς και η ανάπτυξη ψηφιακής πλατφόρμας για την εκτίμηση κλιματικών κινδύνων. Το σύστημα παρακολούθησης βασίζεται σε δείκτες για την πολιτιστική κληρονομιά και την κλιματική αλλαγή που υιοθετήθηκαν στη διάσκεψη COP30.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στην πρόληψη φυσικών καταστροφών. Ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης υπογράμμισε ότι η προστασία των μνημείων πρέπει πλέον να βασίζεται σε προληπτικό σχεδιασμό και ετοιμότητα. Στο πλαίσιο αυτό προωθείται ειδικός Κανονισμός Πυροπροστασίας για αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία, ο οποίος θεσπίζει ενιαίες προδιαγραφές αξιολόγησης κινδύνου και πρόληψης πυρκαγιών.
Παράλληλα, υλοποιούνται συγκεκριμένες παρεμβάσεις υποδομών σε σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους, όπως αντιπλημμυρικά έργα στο Δίον και στα Μάλια, εγκατάσταση συστημάτων πυρασφάλειας στους Φιλίππους και στον Μυστρά, καθώς και μέτρα για την αντιμετώπιση κατολισθήσεων στους Δελφούς.
Η στρατηγική αυτή αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για τη διασύνδεση της πολιτιστικής πολιτικής με τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κλιματική ανθεκτικότητα, ενισχύοντας την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας απέναντι στις αυξανόμενες περιβαλλοντικές προκλήσεις.