Ο Ευρωπαίος πολίτης εξακολουθεί να αισθάνεται έντονα τις συνέπειες της περιβαλλοντικής υποβάθμισης στην καθημερινότητά του. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat για το 2023, το 12,2% των κατοίκων της Ευρωπαϊκής Ένωσης δηλώνουν ότι βιώνουν αισθητή ρύπανση που επηρεάζει την ποιότητα της ζωής τους. Παρά τη μείωση κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2010, η συνολική εικόνα παραμένει ανησυχητική, ιδίως για ορισμένες χώρες.
Η Μάλτα διατηρεί την πρώτη θέση, με το 34,7% των πολιτών της να θεωρούν ότι η ποιότητα ζωής τους υποβαθμίζεται λόγω ρύπανσης. Η Ελλάδα ακολουθεί στη δεύτερη θέση, με το 20,5% των κατοίκων να δηλώνουν ότι ζουν σε περιβάλλον χαμηλής ποιότητας. Στην τετράδα κορυφής συναντάμε, επίσης, τη Γερμανία (16,8%) και τη Γαλλία (16%).
Η μεγαλύτερη περιβαλλοντική πίεση καταγράφεται στα αστικά κέντρα. Στην περίπτωση της Ελλάδας, η διαφορά είναι εντυπωσιακή: Στις αγροτικές περιοχές, το ποσοστό πέφτει μόλις στο 2,8%,ενώ ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος φτάνει το 5%. Παράγοντες όπως ο υπερτουρισμός, η υπερσυγκέντρωση πληθυσμού και η αναζήτηση εργασίας στις μητροπόλεις έχουν οδηγήσει τα μεγάλα αστικά κέντρα της Ευρώπης σε οριακές περιβαλλοντικές συνθήκες. Αντίστοιχα, ολοένα και περισσότεροι Ευρωπαίοι εξετάζουν τη φυγή προς την επαρχία, αναζητώντας: καθαρότερο περιβάλλον, καλύτερους ρυθμούς ζωής και χαμηλότερο κόστος στέγασης.
Τα στοιχεία της Eurostat αποκαλύπτουν ότι η ρύπανση δεν επηρεάζει όλους το ίδιο. Τα νοικοκυριά που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας είναι πολύ πιο πιθανό να ζουν σε περιοχές με περιβαλλοντική υποβάθμιση. Συνολικά, το 14,1% των ατόμων που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας στην Ε.Ε. δηλώνουν ότι η ρύπανση επηρεάζει σημαντικά τη ζωή τους, έναντι 11,9% των μη φτωχών. Η Σλοβακία καταγράφει τη μεγαλύτερη απόκλισητο 17,6% των φτωχών νοικοκυριών δηλώνει ότι πλήττεται από τη ρύπανση, έναντι μόλις 3,8% των μη φτωχών.
Σημαντικές διαφορές εντοπίζονται επίσης σε χώρες όπως: η Βουλγαρία (16,8% έναντι 8,8%), η Δανία (13,8% έναντι 6,4%), και οι Κάτω Χώρες (21% έναντι 13,8%).
Η περιβαλλοντική ρύπανση δεν είναι μόνο οικολογικό ζήτημα· είναι επίσης θέμα κοινωνικής δικαιοσύνης. Η πρόσβαση σε καθαρό και υγιές περιβάλλον δεν είναι ίση για όλους τους πολίτες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να αντιμετωπίσει μια πρόκληση: Μείωση της ρύπανσης και βελτίωση της ποιότητας ζωής στα μεγάλα αστικά κέντρα ώστε όλοι οι πολίτες, ανεξαρτήτως εισοδήματος ή τόπου κατοικίας, να έχουν πρόσβαση σε καθαρό περιβάλλον.
Η επίτευξη αυτών των στόχων συνδέεται άμεσα με τη βιώσιμη ανάπτυξη και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, ειδικά: τον Στόχο 11 για βιώσιμες πόλεις και κοινότητες, τον Στόχο 13 για κλιματική δράση και τον Στόχο 10 για μείωση των ανισοτήτων.