Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα προσφέρει χρηματοδοτική και τεχνική βοήθεια σε κράτη που επηρεάζονται από τον Μηχανισμό Προσαρμογής Άνθρακα στα Σύνορα (Carbon Border Adjustment Mechanism – CBAM), επιδιώκοντας να αμβλύνει τις ανησυχίες των αναπτυσσόμενων οικονομιών και να διευκολύνει την παγκόσμια πράσινη μετάβαση.
Ο CBAM θα τεθεί σε πλήρη εφαρμογή το 2026 και προβλέπει την επιβολή χρεώσεων στις εισαγωγές προϊόντων με βάση τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που παράγονται κατά την παραγωγή τους.
Ο μηχανισμός αφορά κυρίως ενεργοβόρους κλάδους, όπως:
ο χάλυβας,
το τσιμέντο,
το αλουμίνιο,
τα λιπάσματα,
και η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Στόχος είναι να προστατευτεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία από τον ανταγωνισμό χωρών με χαμηλότερα περιβαλλοντικά πρότυπα και να ενθαρρυνθεί η απανθρακοποίηση σε παγκόσμιο επίπεδο.
Για να διευκολύνει τη μετάβαση, η Κομισιόν σχεδιάζει να αξιοποιήσει πόρους από το πρόγραμμα Global Europe, συνολικού ύψους 200 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028–2034.
Η χρηματοδότηση θα στηρίξει έργα καθαρής ενέργειας, απορρύπανσης και βιομηχανικού μετασχηματισμού σε τρίτες χώρες που θα επηρεαστούν από την εφαρμογή του CBAM.
Ο Επίτροπος Ενέργειας της Ε.Ε., Νταν Γιόργκενσεν, δήλωσε ότι η πράσινη μετάβαση δεν πρόκειται να επιβραδυνθεί, αλλά η Ευρωπαϊκή Ένωση θα προσφέρει “ρεαλιστικές εναλλακτικές” σε εταίρους εκτός Ευρώπης ώστε να προσαρμοστούν:
«Η Ευρώπη θα παραμείνει σταθερή στους κλιματικούς της στόχους, αλλά θα βοηθήσει τους εταίρους της να συμμετάσχουν στην καθαρή οικονομία του μέλλοντος».
Το πρόγραμμα αναμένεται να εστιάσει κυρίως σε χώρες της Αφρικής, οι οποίες ενδέχεται να πληγούν οικονομικά από τις νέες ρυθμίσεις, αλλά διαθέτουν μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης στον τομέα των καθαρών τεχνολογιών — όπως η παραγωγή πράσινου υδρογόνου, οι ΑΠΕ και η ενεργειακή αποδοτικότητα.
Η Ε.Ε. φιλοδοξεί να μετατρέψει τον CBAM από εργαλείο πίεσης σε εργαλείο συνεργασίας, ενισχύοντας την πρόσβαση των εταίρων της σε τεχνολογία, τεχνογνωσία και πράσινη χρηματοδότηση.
Η στρατηγική αυτή στοχεύει να μειώσει τις εμπορικές εντάσεις και να δείξει ότι το ευρωπαϊκό μέτρο δεν έχει προστατευτικό χαρακτήρα, αλλά λειτουργεί ως μοχλός παγκόσμιας απανθρακοποίησης.
Η Κομισιόν προσπαθεί να καθησυχάσει χώρες που ανησυχούν πως ο CBAM θα λειτουργήσει ως “πράσινος δασμός”, πλήττοντας τις εξαγωγές τους προς την Ευρώπη.