Από τις 27 Σεπτεμβρίου 2026 τίθενται σε εφαρμογή στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι νέοι κανόνες για τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς και τις ετικέτες βιωσιμότητας των προϊόντων, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα προς την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και της υπεύθυνης κατανάλωσης. Το νέο πλαίσιο στοχεύει στην ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά, στην προστασία των καταναλωτών και στην αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου του greenwashing, ενθαρρύνοντας τις επιχειρήσεις να υιοθετούν τεκμηριωμένες και αξιόπιστες περιβαλλοντικές πρακτικές.
Ενόψει της εφαρμογής των νέων κανόνων, το Δίκτυο Συνεργασίας για την Προστασία των Καταναλωτών (Consumer Protection Cooperation – CPC) εξέδωσε κατευθυντήριες οδηγίες για τη διαχείριση των προϊόντων που έχουν ήδη παραχθεί ή διατεθεί στην αγορά. Οι οδηγίες γνωστοποιήθηκαν από το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών, έπειτα από ενημέρωση της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης, με στόχο τη διευκόλυνση της ομαλής μετάβασης των επιχειρήσεων στο νέο κανονιστικό περιβάλλον.
Η Οδηγία (ΕΕ) 2024/825 εισάγει αυστηρότερους κανόνες για τη χρήση περιβαλλοντικών ισχυρισμών στις συσκευασίες, στις διαφημίσεις και στις ηλεκτρονικές πωλήσεις. Ειδικότερα, περιορίζει τη χρήση γενικών χαρακτηρισμών όπως «οικολογικό», «πράσινο», «φιλικό προς το περιβάλλον» ή «βιώσιμο», όταν αυτοί δεν συνοδεύονται από επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση. Με τον τρόπο αυτό ενισχύεται η αξιοπιστία των πληροφοριών που λαμβάνει ο καταναλωτής, ενώ παράλληλα προωθούνται πρότυπα παραγωγής και κατανάλωσης που συνάδουν με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης.
Ιδιαίτερη μέριμνα δίνεται στα λεγόμενα «παλαιά αποθέματα» (old stock), δηλαδή στα προϊόντα που έχουν παραχθεί, συσκευαστεί, παραγγελθεί ή τοποθετηθεί στα σημεία πώλησης πριν από την έναρξη ισχύος των νέων κανόνων. Οι οδηγίες του CPC επιδιώκουν την ομοιόμορφη εφαρμογή της νομοθεσίας σε όλα τα κράτη-μέλη, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η μετάβαση πραγματοποιείται χωρίς υπέρμετρες επιβαρύνσεις για τις επιχειρήσεις και χωρίς άσκοπη σπατάλη πόρων.
Σύμφωνα με το σχετικό έγγραφο, οι επιχειρήσεις καλούνται να προσαρμοστούν στις νέες απαιτήσεις χωρίς αδικαιολόγητες καθυστερήσεις, ενώ οι αρμόδιες αρχές μπορούν να εφαρμόσουν μια σταδιακή και αναλογική προσέγγιση. Κατά την αξιολόγηση λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως ο όγκος των αποθεμάτων, οι κύκλοι παραγωγής και συσκευασίας, η διάρκεια ζωής των προϊόντων και οι αντικειμενικές δυσκολίες συμμόρφωσης, ώστε η εφαρμογή των νέων κανόνων να υπηρετεί τόσο την περιβαλλοντική προστασία όσο και τη βιώσιμη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Παράλληλα, το CPC επισημαίνει ότι θα πρέπει να προτιμώνται διορθωτικές ενέργειες, όπως η επικαιροποίηση των πληροφοριών στις ιστοσελίδες και στις διαφημίσεις, η προσαρμογή των νέων συσκευασιών, η χρήση διορθωτικών επισημάνσεων και η παροχή συμπληρωματικής ενημέρωσης στα σημεία πώλησης. Αντίθετα, η καταστροφή ή η ανάκληση προϊόντων δεν θα πρέπει να επιβάλλεται όταν συνεπάγεται δυσανάλογο οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος, καθώς μια τέτοια πρακτική θα μπορούσε να οδηγήσει σε άσκοπη σπατάλη πόρων και αύξηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Η προσέγγιση αυτή ενισχύει την κυκλική οικονομία και επιβεβαιώνει ότι η βιώσιμη ανάπτυξη απαιτεί ισορροπία ανάμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος, την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και την αποτελεσματική προστασία των καταναλωτών.