Κήποι βροχής, πράσινες στέγες, υδατοδιαπερατά πεζοδρόμια και μικρά αστικά πάρκα μπορούν να αποτελέσουν σημαντικά εργαλεία προστασίας της Θεσσαλονίκης από τις πλημμύρες. Νέες επιστημονικές μελέτες του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης αναδεικνύουν τον καθοριστικό ρόλο των λύσεων που βασίζονται στη φύση για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κλιματική ανθεκτικότητα των πόλεων.
Η κλιματική αλλαγή και η αυξανόμενη συχνότητα έντονων καιρικών φαινομένων δημιουργούν νέες προκλήσεις για τα μεγάλα αστικά κέντρα. Στη Θεσσαλονίκη, όπου η πυκνή δόμηση και οι περιορισμένοι χώροι πρασίνου δυσχεραίνουν την απορρόφηση των ομβρίων υδάτων, η επιστημονική κοινότητα προτείνει παρεμβάσεις που συνδυάζουν την περιβαλλοντική προστασία με τη βελτίωση της καθημερινότητας.
Στο πλαίσιο διπλωματικών εργασιών του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του ΑΠΘ, υπό την επίβλεψη της αναπληρώτριας καθηγήτριας Αντιγόνης Ζαφειράκου, εξετάστηκε η εφαρμογή λύσεων βασισμένων στη φύση (Nature-Based Solutions – NbS) σε κεντρικά σημεία της πόλης, όπως οι πλατείες Αριστοτέλους και Αγίας Σοφίας.
Τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων ήταν ενθαρρυντικά, καθώς ανέδειξαν σημαντικές δυνατότητες περιορισμού της επιφανειακής απορροής και του πλημμυρικού κινδύνου.
Πράσινες στέγες και κήποι βροχής στο κέντρο
Μία από τις σημαντικότερες προτάσεις αφορά τη δημιουργία φυτεμένων δωμάτων σε υφιστάμενα κτίρια. Σύμφωνα με τη σχετική μελέτη, στην περιοχή μεταξύ Εγνατίας, Μητροπόλεως, Αριστοτέλους και Αγίας Σοφίας, οι επιφάνειες που θα μπορούσαν δυνητικά να μετατραπούν σε πράσινες στέγες αντιστοιχούν στο 39,1% της συνολικής έκτασης.
Οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να συγκρατούν μέρος των βρόχινων υδάτων, μειώνοντας την επιβάρυνση του αποχετευτικού δικτύου, ενώ παράλληλα συμβάλλουν στη βελτίωση του αστικού μικροκλίματος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πρόταση δημιουργίας κήπων βροχής στην πλατεία Αριστοτέλους. Οι ερευνητές εντόπισαν 18 κατάλληλες θέσεις για τέτοιες παρεμβάσεις, οι οποίες μπορούν να συνδυαστούν με υδατοδιαπερατά δάπεδα.
Οι προσομοιώσεις, που βασίστηκαν σε έντονες βροχοπτώσεις του 2022 και του 2023, έδειξαν ότι οι συγκεκριμένες λύσεις μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά την απορροή των υδάτων.
Πάρκα τσέπης και βιώσιμες υποδομές
Σημαντικό ρόλο στην περιβαλλοντική αναβάθμιση της Θεσσαλονίκης μπορούν να διαδραματίσουν και τα λεγόμενα «πάρκα τσέπης», μικροί χώροι πρασίνου που δημιουργούνται μέσα στον πυκνοδομημένο αστικό ιστό.
Οι χώροι αυτοί συμβάλλουν στην απορρόφηση των βρόχινων υδάτων, ενώ προσφέρουν πρόσθετα οφέλη για τη βιοποικιλότητα, τη θερμική άνεση και την ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Παράλληλα, η αντικατάσταση συμβατικών υλικών σε πεζοδρόμια και δημόσιους χώρους με υδατοδιαπερατές επιφάνειες αναδεικνύεται ως ιδιαίτερα αποτελεσματική επιλογή.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα των μελετών, ο συνδυασμός υδατοδιαπερατών πεζοδρομίων και πάρκων τσέπης μπορεί να προσφέρει καλύτερα αποτελέσματα, εξισορροπώντας το οικονομικό κόστος, την αντιπλημμυρική προστασία και την περιβαλλοντική αναβάθμιση.
Η βιώσιμη ανάπτυξη περνά από τις πόλεις
Οι προτάσεις του ΑΠΘ συνδέονται άμεσα με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ και ιδιαίτερα με τον Στόχο 11 για βιώσιμες πόλεις και κοινότητες και τον Στόχο 13 για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Η αξιοποίηση της φύσης ως μέσου προστασίας των αστικών περιοχών αποτελεί μια σύγχρονη προσέγγιση, η οποία μπορεί να συμπληρώσει τις παραδοσιακές τεχνικές υποδομές και να περιορίσει τις επιπτώσεις των ακραίων καιρικών φαινομένων.
Η κ. Ζαφειράκου έχει ήδη θέσει τις σχετικές διπλωματικές εργασίες υπόψη του Δήμου Θεσσαλονίκης, προτείνοντας την αξιοποίηση των συμπερασμάτων τους για μελλοντικές παρεμβάσεις στο κέντρο της πόλης.
Το μήνυμα των ερευνών είναι σαφές: η βιώσιμη ανάπτυξη δεν απαιτεί μόνο μεγάλα τεχνικά έργα, αλλά και στοχευμένες πράσινες παρεμβάσεις που αξιοποιούν τις δυνατότητες της φύσης.
Για τη Θεσσαλονίκη, η δημιουργία περισσότερων πράσινων επιφανειών και η υιοθέτηση σύγχρονων πρακτικών διαχείρισης των ομβρίων υδάτων μπορούν να αποτελέσουν σημαντικά βήματα προς μια πόλη περισσότερο ανθεκτική στην κλιματική κρίση, πιο φιλική προς το περιβάλλον και καλύτερη για τους κατοίκους της.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ