Ο όρος ESG ακούγεται όλο και πιο συχνά συνοδευόμενος από αμφιβολία. «Δεν πεθαίνει, απλώς μεταλλάσσεται», λέγεται συχνά, όμως η φράση αυτή μοιάζει περισσότερο με άμυνα παρά με διαπίστωση. Κι όμως, παρά τις περικοπές, τις πολιτικές αναδιπλώσεις και την αυξανόμενη κριτική, η ουσία του ESG φαίνεται να έχει ριζώσει βαθύτερα απ’ όσο δείχνει η τρέχουσα συγκυρία. Η βιωσιμότητα και η διαφάνεια δεν αποτελούν πια απλώς κανονιστική υποχρέωση, αλλά μέρος της εταιρικής ταυτότητας για μεγάλο μέρος της αγοράς.
Αναμφίβολα, το ESG επηρεάζεται έντονα από τις διεθνείς πολιτικές εξελίξεις. Η επαναφορά της ρητορικής υπέρ των ορυκτών καυσίμων στις ΗΠΑ, η προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ισορροπήσει ανάμεσα στην πράσινη μετάβαση και την ανταγωνιστικότητα, αλλά και η άνοδος λαϊκιστικών και αντιπεριβαλλοντικών φωνών δημιουργούν ένα περιβάλλον αστάθειας. Παράλληλα, ζητήματα όπως οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες θέτουν εύλογα ερωτήματα για το πού θα κατευθυνθούν οι διαθέσιμοι πόροι τα επόμενα χρόνια.
Μέσα σε αυτό το θολό πλαίσιο, το κέντρο βάρους του ESG φαίνεται να μετακινείται. Λιγότεροι κανόνες από πάνω προς τα κάτω και περισσότερη ώθηση από την ίδια την αγορά. Οι επιχειρήσεις έχουν ήδη επενδύσει σημαντικά σε ανθρώπινο δυναμικό, συστήματα, διαδικασίες και αλλαγή κουλτούρας. Αυτές οι επενδύσεις δεν αναιρούνται εύκολα, ούτε οικονομικά ούτε οργανωσιακά. Για πολλές εταιρίες, το ESG δεν είναι πλέον κόστος συμμόρφωσης, αλλά εργαλείο ανθεκτικότητας και αξιοπιστίας.
Ταυτόχρονα, ο καταναλωτής παίζει ολοένα και πιο ενεργό ρόλο. Πιο ενημερωμένος και απαιτητικός, δεν αρκείται σε γενικόλογες υποσχέσεις. Ζητά αποδείξεις, μετρήσιμα στοιχεία και διαφάνεια, ενώ δείχνει όλο και λιγότερη ανοχή στο greenwashing. Αυτή η πίεση λειτουργεί ως αντίβαρο στις πολιτικές ταλαντεύσεις και ενισχύει τις επιχειρήσεις που επιλέγουν να παραμείνουν συνεπείς.
Σημαντικό ρόλο σε αυτή τη νέα φάση διαδραματίζει και η τεχνητή νοημοσύνη. Από τη μία, προσφέρει εργαλεία που μειώνουν το γραφειοκρατικό βάρος και βελτιώνουν τη μέτρηση και την παρακολούθηση των δεικτών βιωσιμότητας. Από την άλλη, φέρνει νέες προκλήσεις στη διακυβέρνηση, αναδεικνύοντας ζητήματα διαφάνειας, λογοδοσίας και αλγοριθμικής μεροληψίας.
Τέλος, η επιστροφή της κυκλικότητας υπενθυμίζει ότι το ESG δεν αφορά μόνο το μέλλον, αλλά και θεμελιώδεις αρχές σωστού σχεδιασμού και υπεύθυνης παραγωγής. Σε έναν κόσμο που αλλάζει, το ESG ίσως δεν ακολουθεί πια την ίδια πορεία, αλλά δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί παροδικό.