Ερευνητές στην Αυστραλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες αναπτύσσουν νέες στρατηγικές για την αντιμετώπιση του μύκητα chytrid, ενός παθογόνου οργανισμού που έχει προκαλέσει μαζικές απώλειες αμφιβίων σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο μύκητας, γνωστός επιστημονικά ως Batrachochytrium dendrobatidis, θεωρείται η πιο καταστροφική λοιμώδης ασθένεια στην ιστορία των σπονδυλωτών.
Ο μύκητας προσβάλλει το δέρμα των βατράχων και άλλων αμφιβίων, το οποίο αποτελεί ζωτικό όργανο για την αναπνοή και τη ρύθμιση νερού και ηλεκτρολυτών. Όταν αυτές οι λειτουργίες διαταραχθούν, τα ζώα μπορεί να οδηγηθούν ακόμη και σε καρδιακή ανακοπή.
«Σάουνες» για βατράχους στην Αυστραλία
Στο Σίδνεϊ, ο βιολόγος Anthony Waddle από το Macquarie University αναπτύσσει μια απλή αλλά ευρηματική λύση: μικρές θερμαινόμενες κατασκευές που λειτουργούν σαν «σάουνες» για βατράχους.
Οι κατασκευές αποτελούνται από στοίβες τούβλων που καλύπτονται με μικρά θερμοκήπια, δημιουργώντας ζεστά μικροπεριβάλλοντα. Οι βάτραχοι προσελκύονται φυσικά σε αυτά τα καταφύγια, όπου η θερμοκρασία του σώματός τους μπορεί να φτάσει περίπου τους 30°C – επίπεδο στο οποίο ο μύκητας δεν μπορεί να επιβιώσει.
Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature έδειξε ότι οι βάτραχοι που είχαν πρόσβαση στις θερμές κατασκευές απομάκρυναν τη μόλυνση πολύ γρηγορότερα από εκείνους που παρέμεναν σε ψυχρότερα περιβάλλοντα. Επιπλέον, πολλοί από αυτούς ανέπτυξαν αυξημένη ανθεκτικότητα σε επαναμόλυνση.
Η μέθοδος θεωρείται σχετικά οικονομική και μπορεί να εφαρμοστεί σε αρκετά οικοσυστήματα, αν και δεν είναι κατάλληλη για είδη που ζουν σε ψυχρά ή ορεινά περιβάλλοντα.
Φαρμακευτικά λουτρά στις Ηνωμένες Πολιτείες
Την ίδια στιγμή, στα ορεινά της Βόρεια Καλιφόρνια, ο Jonah Piovia-Scott από το Washington State University δοκιμάζει διαφορετική προσέγγιση.
Οι νεαροί βάτραχοι τοποθετούνται σε σύντομα καθημερινά λουτρά με αραιωμένο αντιμυκητιασικό φάρμακο ιτρακοναζόλη. Η θεραπεία αυτή φαίνεται να αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιβίωσης των ζώων κατά τον πρώτο χειμώνα, περίοδο κατά την οποία η θνησιμότητα είναι ιδιαίτερα υψηλή.
Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η χημική θεραπεία αποτελεί προσωρινή λύση. Ο τελικός στόχος είναι να ενισχυθούν οι πληθυσμοί των αμφιβίων ώστε να αποκτήσουν φυσική ανθεκτικότητα στον μύκητα μέσω της εξέλιξης.
Ένας μύκητας με παγκόσμιες συνέπειες
Η παγκόσμια επίδραση του chytrid είναι τεράστια. Εκτιμάται ότι περίπου 90 είδη αμφιβίων έχουν ήδη εξαφανιστεί εξαιτίας του, ενώ περισσότερα από 500 είδη παρουσιάζουν δραματική μείωση πληθυσμών.
Η εξελικτική βιολόγος Bree Rosenblum από το University of California Berkeley επισημαίνει ότι ο μύκητας δεν αποτελεί έναν ενιαίο «εισβολέα», αλλά ένα σύνολο γενετικών γραμμών που εξαπλώθηκαν διεθνώς, πιθανότατα μέσω του παγκόσμιου εμπορίου άγριας ζωής.
Η σημασία για τη βιοποικιλότητα
Πέρα από την οικολογική τους αξία, τα αμφίβια έχουν και σημαντική επιστημονική σημασία. Το δέρμα πολλών ειδών περιέχει βιοδραστικές ενώσεις που μελετώνται για πιθανές εφαρμογές στην ιατρική.
Για τους επιστήμονες, παρεμβάσεις όπως οι «σάουνες» και οι φαρμακευτικές θεραπείες δεν αποτελούν οριστική λύση. Αντίθετα, θεωρούνται προσωρινά εργαλεία που δίνουν στα αμφίβια τον πιο πολύτιμο πόρο: χρόνο για να προσαρμοστούν και να επιβιώσουν σε έναν κόσμο όπου η κρίση βιοποικιλότητας γίνεται ολοένα και πιο έντονη.