Την ώρα που η ομοσπονδιακή πολιτική των United States απομακρύνεται εκ νέου από τις διεθνείς δεσμεύσεις για το κλίμα, πολιτείες, περιφέρειες και μεγάλες πόλεις φαίνεται να αναλαμβάνουν ολοένα πιο ενεργό ρόλο στη διεθνή κλιματική διπλωματία, δημιουργώντας ένα άτυπο αλλά ισχυρό δίκτυο συνεργασιών για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την πράσινη μετάβαση.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στη δεύτερη θητεία του Donald Trump, καθώς η Ουάσιγκτον επιστρέφει σε πολιτικές ενίσχυσης των ορυκτών καυσίμων και περιορισμού πράσινων κινήτρων. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, πολιτείες όπως η California επιχειρούν να διατηρήσουν ενεργές τις διεθνείς συνεργασίες σε θέματα απανθρακοποίησης, πράσινης καινοτομίας και ενεργειακής ανθεκτικότητας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρόσφατη συμφωνία του κυβερνήτη της Καλιφόρνιας, Gavin Newsom, με την κυβέρνηση των Εργατικών στο United Kingdom για συνεργασία σε ζητήματα κλιματικής πολιτικής, τεχνογνωσίας και πράσινων επενδύσεων. Η κίνηση αυτή ανέδειξε τη δυναμική της λεγόμενης «υποεθνικής κλιματικής διπλωματίας», προκαλώντας παράλληλα αντιδράσεις από τον Λευκό Οίκο.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και διεθνή δίκτυα όπως το C40 Cities, στο οποίο συμμετέχουν σχεδόν 100 μεγάλες πόλεις παγκοσμίως, προωθώντας κοινές πολιτικές για τη μείωση εκπομπών, τη βιώσιμη κινητικότητα, την ενεργειακή αποδοτικότητα και την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση.
Παράλληλα, αρκετές αμερικανικές πολιτείες συνεργάζονται με ευρωπαϊκούς θεσμούς και περιφέρειες για την ανάπτυξη αγορών άνθρακα, επενδύσεων σε καθαρές τεχνολογίες και υποδομών πράσινης ενέργειας. Η τάση αυτή αποδεικνύει ότι η κλιματική δράση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις εθνικές κυβερνήσεις, αλλά increasingly διαμορφώνεται και σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.
Αναλυτές εκτιμούν ότι αυτή η μορφή πολυεπίπεδης συνεργασίας μπορεί να λειτουργήσει ως κρίσιμος μηχανισμός διατήρησης της διεθνούς δυναμικής για το κλίμα σε περιόδους πολιτικής αστάθειας ή αλλαγής προτεραιοτήτων σε μεγάλες οικονομίες.
Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτό: κατά πόσο οι πόλεις και οι περιφέρειες μπορούν να καλύψουν το κενό που αφήνει η απουσία σταθερής ομοσπονδιακής πολιτικής ή αν η επιτυχία της παγκόσμιας πράσινης μετάβασης εξακολουθεί να απαιτεί ισχυρή και συντονισμένη κρατική στήριξη από τις μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη.
Σε κάθε περίπτωση, η ενίσχυση της «υποεθνικής κλιματικής διπλωματίας» αναδεικνύει ότι η βιώσιμη ανάπτυξη εξελίσσεται πλέον σε πεδίο διεθνούς συνεργασίας που ξεπερνά τα παραδοσιακά όρια της κρατικής εξουσίας, με πόλεις και περιφέρειες να διεκδικούν ολοένα πιο καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της πράσινης μετάβασης.