Στο περιθώριο της COP30 στο Μπέλεμ της Βραζιλίας, εντείνονται οι ανησυχίες για το κατά πόσο το ρυθμιστικό πλαίσιο του Άρθρου 6 της Συμφωνίας των Παρισίων αφήνει επαρκή χώρο στις λύσεις που βασίζονται στη φύση (Nature-based Solutions). Καθώς οι διαπραγματεύσεις εστιάζουν κυρίως στις διεθνώς μεταφερόμενες μειώσεις εκπομπών (ITMOs) και στους μηχανισμούς εμπορίας εκπομπών, περιβαλλοντικές οργανώσεις και φορείς από όλο τον κόσμο προειδοποιούν ότι η φύση κινδυνεύει να βρεθεί και πάλι στο περιθώριο.
Πολλοί εμπλεκόμενοι επισημαίνουν ότι η συζήτηση παραμένει προσανατολισμένη στη βιομηχανία και την ενέργεια, ενώ η αποκατάσταση οικοσυστημάτων, η προστασία της βιοποικιλότητας και οι λύσεις με επίκεντρο τις κοινότητες – από τη διαχείριση δασών μέχρι τη διατήρηση υγροτόπων – χρειάζονται μεγαλύτερη θεσμική στήριξη και σαφή κριτήρια ένταξης.
Πίεση για ενίσχυση του Άρθρου 6.8 και των μη-αγοραστικών μηχανισμών
Στο Μπέλεμ, χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και εκπρόσωποι ιθαγενών πληθυσμών ζητούν ισχυρότερο ρόλο για τον μηχανισμό του Άρθρου 6.8, ο οποίος αφορά μη-αγοραστικές ρυθμίσεις (Non-Market Arrangements).
Οι μηχανισμοί αυτοί θεωρούνται πιο κατάλληλοι για έργα που βασίζονται στη φύση, καθώς στηρίζονται σε κοινωνικά και οικολογικά οφέλη και όχι στη λογική της αγοραίας «μονάδας άνθρακα» – μια λογική που συχνά αποθαρρύνει μικρές κοινότητες ή περιοχές με χαμηλή διοικητική ικανότητα.
Ο κίνδυνος αποκλεισμού και η απώλεια χρηματοδότησης
Διαπραγματευτές και αναλυτές προειδοποιούν ότι, αν τα έργα nature-based Solutions δεν ενταχθούν ουσιαστικά στην πλατφόρμα του Άρθρου 6 ή αν αντιμετωπιστούν με χαμηλά πρότυπα, η χρηματοδότηση για την προστασία της φύσης θα περιοριστεί δραστικά. Αυτό θα υπονομεύσει τις προσπάθειες των χωρών να πετύχουν τους στόχους για μείωση εκπομπών, αναχαίτιση της υποβάθμισης των οικοσυστημάτων και ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στο κλίμα.
Τα κρίσιμα θέματα της διαπραγμάτευσης
Στην COP30 αναμένεται να τεθούν στο τραπέζι ζητήματα που θα καθορίσουν το μέλλον των έργων φυσικών συστημάτων στο παγκόσμιο κλιματικό πλαίσιο:
ποιοι τύποι έργων φύσης μπορούν να ενταχθούν στο Άρθρο 6,
πώς θα διασφαλιστεί η ουσιαστική συμμετοχή τοπικών κοινωνιών και ιθαγενών πληθυσμών,
ποιοι μηχανισμοί παρακολούθησης, επαλήθευσης και διαφάνειας (MRV) θα υιοθετηθούν,
ποιοι όροι θα ισχύσουν για τη «μονιμότητα» της δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα μέσω φυσικών συστημάτων.
Περισσότερο από μια τεχνική διαφωνία
Η επίτευξη συμφωνίας δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ρυθμιστικό ζήτημα. Καθορίζει το κατά πόσο η παγκόσμια μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών θα σέβεται τη φύση, θα ενισχύει τη βιοποικιλότητα και θα κατανέμει δίκαια το βάρος της κλιματικής κρίσης στις κοινότητες που πλήττονται περισσότερο.