Ένα νέο κεφάλαιο στη διαχείριση των υδάτινων πόρων της Αττικής άνοιξε στο Μαρκόπουλο, με την έναρξη λειτουργίας ενός πρότυπου Συστήματος Αποκεντρωμένης Ανάκτησης Νερού. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που συνδυάζει τεχνολογική καινοτομία, θεσμική συνεργασία και στρατηγικό σχεδιασμό, με στόχο μια πιο πράσινη, ανθεκτική και υδάτινα αυτάρκη πόλη.
Το έργο υλοποιήθηκε από την ΕΥΔΑΠ σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και τον Δήμο Μαρκόπουλου–Μεσογαίας και βασίζεται στην τεχνολογία “sewer mining”. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει την τοπική επεξεργασία λυμάτων απευθείας από το δίκτυο αποχέτευσης και την άμεση παραγωγή νερού υψηλής ποιότητας, κατάλληλου για χρήση εντός του αστικού ιστού.
Η τεχνολογία sewer mining μετατρέπει τα αστικά λύματα σε καθαρό νερό που μπορεί να αξιοποιηθεί για άρδευση χώρων πρασίνου, πυρόσβεση, εμπλουτισμό υπόγειων υδροφορέων και άλλες μη πόσιμες αστικές χρήσεις. Η μονάδα στο Μαρκόπουλο λειτουργεί ως ένας μικρής κλίμακας, αποκεντρωμένος σταθμός επεξεργασίας, περιορίζοντας την ανάγκη μεταφοράς λυμάτων σε κεντρικές εγκαταστάσεις, όπως η Ψυτάλλεια, και μειώνοντας έτσι το ενεργειακό και οικονομικό κόστος.
Όπως ανέφερε ο Χρήστος Μακρόπουλος, καθηγητής του ΕΜΠ και ένας από τους βασικούς επιστημονικούς συντελεστές του έργου, η φιλοσοφία πίσω από το σύστημα είναι απλή αλλά ριζοσπαστική: οι μονάδες επεξεργασίας έρχονται κοντά στα σημεία όπου το νερό χρειάζεται. «Με αυτόν τον τρόπο», σημείωσε, «μπορούμε να στηρίξουμε το αστικό πράσινο και να καλύψουμε τοπικές ανάγκες χωρίς μεγάλες μεταφορές νερού». Στόχος, όπως εξήγησε, είναι η εγκατάσταση αντίστοιχων μονάδων σε περισσότερα σημεία της Αττικής, από βιομηχανικές περιοχές έως ζώνες με αυξημένες ανάγκες άρδευσης.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι οι ολοένα συχνότερες περίοδοι ξηρασίας καθιστούν αναγκαία τη μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο διαχείρισης: «Η ανάγκη θα μας οδηγήσει στην κυκλική οικονομία του νερού. Δεν πρόκειται για μια μεμονωμένη τεχνολογική λύση, αλλά για ένα ολοκληρωμένο σύστημα που απαιτεί θεσμικό πλαίσιο, αδειοδοτήσεις, προδιαγραφές και εκπαίδευση».
Το πιλοτικό έργο στο Μαρκόπουλο εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική της ΕΥΔΑΠ για την επαναχρησιμοποίηση νερού σε ολόκληρη την Αττική. Σύμφωνα με τον Γιώργο Σαχίνη, διευθυντή στρατηγικής και καινοτομίας της εταιρείας, σημαντικό μέρος του σχεδιασμού έχει ήδη υλοποιηθεί στην Ανατολική Αττική, με επόμενο βήμα την επέκταση του μοντέλου στο σύνολο της Περιφέρειας.
Ωστόσο, η αστική φύση της Αττικής δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις. Όπως επισημάνθηκε, η επαναχρησιμοποίηση νερού πρέπει να συνδυαστεί με πολιτικές εξοικονόμησης, ενίσχυση του αστικού πρασίνου και προστασία των υπόγειων υδάτων. Χωρίς αυτούς τους παράγοντες, οι ευέλικτες και αποκεντρωμένες μονάδες δεν μπορούν να λειτουργήσουν μακροπρόθεσμα. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη βιωσιμότητα της επένδυσης. Το κόστος της μονάδας, που ανέρχεται σε περίπου 400.000 ευρώ, μπορεί να αποσβεστεί σε συντομότερο χρονικό διάστημα, καθώς αποφεύγονται τα έξοδα μεταφοράς λυμάτων και επιστροφής του επεξεργασμένου νερού από κεντρικές εγκαταστάσεις.
Το σύστημα αποκεντρωμένης ανάκτησης νερού στο Μαρκόπουλο αποτελεί ένα απτό παράδειγμα εφαρμογής της κυκλικής οικονομίας του νερού στην πράξη. Σε μια εποχή όπου η λειψυδρία, η κλιματική αλλαγή και η αυξανόμενη ζήτηση πιέζουν τα υδατικά αποθέματα, τέτοιες λύσεις αποκτούν κομβικό ρόλο. Η επανακυκλοφορία του νερού μέσα στην πόλη δεν αφορά μόνο την εξοικονόμηση ενός πολύτιμου πόρου. Αποτελεί εργαλείο ανθεκτικότητας, περιβαλλοντικής προστασίας και βιώσιμου αστικού σχεδιασμού — ένα μοντέλο που μπορεί να επαναπροσδιορίσει τη σχέση των πόλεων με το νερό.