Η συγγραφέας μιλά, μέσα από συνέντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, για τον Ζάχο και τον Γκαστόνε, την υιοθεσία, την ευθύνη απέναντι στα ζώα και τα όρια μιας ζωοφιλίας που δεν πρέπει να μετατρέπει το ζώο σε άνθρωπο
«Σε βλέπω να το σκέφτεσαι, είναι ώρα να αποφασίσεις με ποια ζωή θα πας και ποια θα αφήσεις», είχε γράψει πριν από χρόνια η Λένα Διβάνη, περιγράφοντας εκείνη τη στιγμή κατά την οποία ένας άνθρωπος βρίσκεται μπροστά σε ένα αδέσποτο και αναρωτιέται: να το πάρω μαζί μου ή να φύγω;
Για την ίδια, πάντως, η πρώτη υιοθεσία δεν ήταν αποτέλεσμα μιας τόσο συνειδητής απόφασης. Ήρθε σχεδόν… από σπόντα.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ζώων, η συγγραφέας και πρώην καθηγήτρια της Νομικής Σχολής Αθηνών μίλησε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων για τη σχέση της με τις γάτες, τον αξέχαστο Ζάχο, τον σημερινό της συγκάτοικο Γκαστόνε, αλλά και για το τι σημαίνει πραγματικά να αγαπάς ένα ζώο.
Το viosimi.gr συγκεντρώνει τα χαρακτηριστικότερα σημεία της συζήτησης σε μια σύντομη συνέντευξη.
Πώς ξεκίνησε η δική σας σχέση με τις γάτες;
Λένα Διβάνη: «Υπήρξα καταναγκασμένη να υιοθετήσω ένα γατάκι. Μου το έφερε ύπουλα, χρόνια πριν, μια φίλη μου να της το κρατήσω για ένα μικρό διάστημα διότι θα πήγαινε εκδρομή».
Στην αρχή, όπως εξομολογείται, υπήρχε μεγάλη αμηχανία. Δεν ήξερε ακριβώς πώς να συμπεριφερθεί απέναντί του, ακόμη και το φοβόταν.
«Το κράτησα, όμως, το αγάπησα, το ξεφοβήθηκα […] κι έκτοτε έχω γάτες».
Ο Ζάχος απέκτησε ξεχωριστή θέση και στο συγγραφικό σας έργο. Τι ήταν αυτό που σας συνέδεσε τόσο μαζί του;
Λένα Διβάνη: Ο Ζάχος ήταν ένας εξαιρετικά έξυπνος γάτος. «Με άφηνε άφωνη», θυμάται.
Οι λευκές τρίχες του βρίσκονταν παντού και επειδή η ίδια φορούσε συχνά μαύρα, τον είχε βγάλει χαϊδευτικά «Τριχόπτωση».
Όταν, όμως, αρρώστησε σε ηλικία 15 ετών, η στιγμή του αποχωρισμού αποδείχθηκε εξαιρετικά δύσκολη.
«Δεν μπορούσα να του κάνω ευθανασία – τόσο είχα συνδεθεί μαζί του. Πήγα δυο φορές στο γιατρό και γύρισα πίσω».
Τελικά, αυτή η σχέση πέρασε και στη λογοτεχνία. Ο Ζάχος έγινε πρωταγωνιστής και αφηγητής στο βιβλίο «Εγώ, ο Ζάχος Ζάχαρης», όπου ένας γάτος παρατηρεί και κρίνει το ανθρώπινο είδος.
Τι προσφέρει στον άνθρωπο η συμβίωση με ένα ζώο;
Λένα Διβάνη: Η συγκατοίκηση με ένα ζώο μπορεί να «ανοίξει» τον άνθρωπο προς έναν διαφορετικό τρόπο σύνδεσης.
Τον βοηθά να δημιουργήσει σχέση με ένα ον με το οποίο ίσως δεν είχε ποτέ φανταστεί ότι θα μπορούσε να επικοινωνήσει και, κατά την ίδια, αυτή η εμπειρία μπορεί να επηρεάσει και τον τρόπο με τον οποίο σχετίζεται με τους ανθρώπους.
Είναι πράγματι τόσο διαφορετική η σχέση με μια γάτα από εκείνη με έναν σκύλο;
Λένα Διβάνη: «Το σκυλί είναι αγελαίο ζώο και θέλει αρχηγό αγέλης. Κι εσύ είσαι ο αρχηγός της αγέλης στο σπίτι».
Η γάτα, αντιθέτως, λειτουργεί διαφορετικά.
«Πρέπει να κερδίσεις την αγάπη της. Οπότε είναι πιο ενδιαφέρον και πιο περίπλοκο ζώο βρίσκω».
Η ίδια εξηγεί ότι κάποτε προτιμούσε τους σκύλους, όμως ο τρόπος ζωής της, με τα συχνά ταξίδια, την οδήγησε στη συμβίωση με γάτες, οι οποίες μπορούν να παραμένουν μόνες για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.
Άρα η υιοθεσία δεν πρέπει να είναι μια απόφαση της στιγμής;
Λένα Διβάνη: Σε καμία περίπτωση.
«Το ζώο είναι οιονεί παιδί. Πρέπει να μαθαίνεις τι αντέχει και να κινείσαι μέσα σε αυτά τα όρια – όπως θα το έκανες για ένα παιδί».
Η φροντίδα, σύμφωνα με τη συγγραφέα, σημαίνει και προσαρμογή του ανθρώπου στις ανάγκες του ζώου.
Η ίδια, για παράδειγμα, κατάλαβε ότι οι γάτες της δεν ήθελαν αλλαγές σπιτιού ή άσκοπες μετακινήσεις. Έτσι, όταν ταξιδεύει, φροντίζει να βρίσκει ανθρώπους που θα πηγαίνουν στο σπίτι και θα τις φροντίζουν στο δικό τους γνώριμο περιβάλλον.
Τι πρέπει λοιπόν να σκεφτούμε πριν υιοθετήσουμε ένα αδέσποτο;
Λένα Διβάνη: Το βασικό ερώτημα είναι εάν η ζωή και η ψυχοσύνθεσή μας μπορούν πραγματικά να αναλάβουν την ευθύνη ενός άλλου ζωντανού πλάσματος.
«Κι όπως πρέπει να το σκέφτεσαι και δυο και τρεις φορές πριν κάνεις παιδί – μπορείς; το ‘χεις; – έτσι πρέπει να το σκέφτεσαι και για το ζώο».
Η αγάπη, δηλαδή, δεν αρκεί. Χρειάζονται χρόνος, συνέπεια και αποδοχή των αναγκών του ζώου για ολόκληρη τη ζωή του.
Βλέπουμε όλο και περισσότερους ανθρώπους να έχουν κατοικίδια. Είναι αυτό πάντα θετικό;
Λένα Διβάνη: Όχι απαραίτητα.
Η συγγραφέας βλέπει θετικά το γεγονός ότι ο άνθρωπος ανοίγεται προς ένα άλλο είδος, αλλά προειδοποιεί για μια διαφορετική υπερβολή: να χρησιμοποιούμε ένα ζώο για να καλύψουμε αποκλειστικά ανθρώπινες συναισθηματικές ανάγκες.
«Πιστεύω ότι αυτό το άκρο δεν είναι ζωοφιλικό. Το ζώο επιβαρύνεται».
Και προσθέτει μια ουσιαστική διάσταση στη συζήτηση περί φιλοζωίας:
«Πρέπει να σεβαστείς τον δικό του τρόπο. Κι όχι να το βάλεις μέσα στις ανθρώπινες νόρμες».
Ποιος είναι σήμερα ο τετράποδος συγκάτοικός σας;
Λένα Διβάνη: Ο Γκαστόνε, 11 ετών.
Και φαίνεται πως έχει μάθει πολύ καλά τι σημαίνει όταν εμφανίζεται η ροζ βαλίτσα της συγγραφέα.
Μόλις καταλάβει ότι επίκειται ταξίδι τριών ή τεσσάρων ημερών, φεύγει σε άλλο δωμάτιο και… κρατάει μούτρα.
Όταν εκείνη επιστρέφει, ο Γκαστόνε ανεβαίνει στο τραπέζι και διαμαρτύρεται νιαουρίζοντας.
«Τα βρίσκουμε πάντως. Έχει δεχτεί κι αυτός τα ελαττώματά μου», λέει με χιούμορ η Λένα Διβάνη.
Χρειαζόμαστε τελικά τις Παγκόσμιες Ημέρες για να θυμόμαστε τα ζώα;
Λένα Διβάνη: «Όσο υπάρχει πρόβλημα, θα υπάρχουν και οι μέρες».
Και καταλήγει:
«Αν δεν το θυμόμαστε όλο το χρόνο, ας το θυμόμαστε μια φορά το χρόνο. Εμένα καθόλου δεν με πειράζουν οι μέρες. Υπάρχουν πάντα για κάποιο λόγο».
Η φιλοζωία ως ευθύνη και σεβασμός
Πίσω από τις ιστορίες του Ζάχου και του Γκαστόνε, η Λένα Διβάνη θέτει τελικά ένα απλό αλλά ουσιαστικό ζήτημα: αγαπώ ένα ζώο δεν σημαίνει ότι το μετατρέπω σε άνθρωπο. Σημαίνει ότι αναγνωρίζω και σέβομαι τη διαφορετική φύση του.
Και η υιοθεσία ενός αδέσποτου δεν είναι μια πράξη στιγμιαίας συγκίνησης.
Είναι μια μακροχρόνια δέσμευση απέναντι σε μια ζωή που από τη στιγμή που θα περάσει την πόρτα του σπιτιού μας εξαρτάται και από εμάς.
Το άρθρο βασίζεται σε συνέντευξη της Λένας Διβάνη στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ).

