Μείωση 14,48% του μαθητικού πληθυσμού στην Ανατολική Θεσσαλονίκη από το 2021-22 – Στα 110 από τα 131 δημόσια δημοτικά σχολεία φοιτούν πλέον λιγότερα παιδιά – Η Θέρμη κινείται αντίθετα, καθώς προσελκύει νέες οικογένειες
Ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα για τη βιώσιμη ανάπτυξη των ελληνικών πόλεων, το δημογραφικό, αποτυπώνεται πλέον με ιδιαίτερα καθαρό τρόπο στις σχολικές αίθουσες της Θεσσαλονίκης.
Ο μαθητικός πληθυσμός στα δημοτικά σχολεία της Ανατολικής Θεσσαλονίκης ακολουθεί σταθερά πτωτική πορεία, με τα στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος MySchool να καταγράφουν σημαντική μείωση μέσα σε μόλις μία πενταετία.
Το σχολικό έτος 2026-2027 στα 131 δημόσια γενικά δημοτικά σχολεία που υπάγονται στη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Θεσσαλονίκης φοιτούν 22.125 μαθητές, όταν το 2021-2022 ο αντίστοιχος αριθμός ήταν 25.871.
Πρόκειται για 3.746 λιγότερα παιδιά, δηλαδή για μείωση του μαθητικού πληθυσμού κατά 14,48% μέσα σε πέντε χρόνια.
Στα 110 από τα 131 σχολεία μειώθηκαν οι μαθητές
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι δεν πρόκειται για μία συγκυριακή διακύμανση. Η πτώση είναι συνεχής, καθώς κάθε χρόνο της τελευταίας πενταετίας καταγράφεται μείωση μεταξύ 2,3% και 3,6%.
Παράλληλα, το φαινόμενο είναι γενικευμένο. Τα 110 από τα 131 σχολεία έχουν σήμερα λιγότερους μαθητές σε σύγκριση με πριν από πέντε χρόνια.
Κατά μέσο όρο αντιστοιχούν περίπου 29 λιγότεροι μαθητές ανά σχολική μονάδα.
Οι λίγες περιπτώσεις σχολείων που παρουσιάζουν αύξηση συνδέονται κυρίως με τοπικές αλλαγές, όπως η μεταβολή των ορίων των σχολικών περιφερειών ή αλλαγές στη στέγαση των σχολείων, και όχι απαραίτητα με πραγματική αύξηση του παιδικού πληθυσμού.
Η μεγαλύτερη υποχώρηση εντοπίζεται στις μικρότερες τάξεις, ένα στοιχείο που αποτυπώνει ακόμη πιο έντονα τις δημογραφικές μεταβολές των τελευταίων ετών. Αντίθετα, τα παιδιά που ξεκινούν μαζί το Δημοτικό παραμένουν σχεδόν σταθερά ως προς τον αριθμό τους μέχρι τη ΣΤ΄ τάξη.
Οι νέες οικογένειες αλλάζουν τον χάρτη της πόλης
Τα δεδομένα παρουσιάζουν ενδιαφέρον και από την πλευρά της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, καθώς ο μαθητικός χάρτης φαίνεται να ακολουθεί τις αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσεται η Θεσσαλονίκη και στις περιοχές όπου επιλέγουν να εγκατασταθούν οι νέες οικογένειες.
Στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, όπου εγκαθίστανται πλέον λιγότερα νέα ζευγάρια, η τάση αποτυπώνεται στις μειωμένες εγγραφές των σχολείων.
Αντίθετη εικόνα παρουσιάζει η Θέρμη, όπου η έντονη οικιστική ανάπτυξη και η εγκατάσταση νέων οικογενειών αυξάνουν τις ανάγκες των τοπικών σχολικών μονάδων.
Η εξέλιξη αναδεικνύει μια ευρύτερη πρόκληση: η βιωσιμότητα μιας πόλης δεν εξαρτάται μόνο από τις υποδομές και το περιβάλλον, αλλά και από τη δυνατότητά της να παραμένει ελκυστική και λειτουργική για νέα ζευγάρια και οικογένειες, εξασφαλίζοντας προσιτή κατοικία, ποιοτική εκπαίδευση, υπηρεσίες και υψηλή ποιότητα ζωής.
Τα στοιχεία παρουσιάστηκαν με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικών
Τα στοιχεία της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Θεσσαλονίκης παρουσιάστηκαν σε ενημερωτική εκδήλωση και συνέντευξη Τύπου στον Πύργο της Παιδαγωγικής Σχολής του ΑΠΘ, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικών.
Στην εκδήλωση παρέστησαν, μεταξύ άλλων, ο υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Νίκος Παπαϊωάννου και ο υφυπουργός Εσωτερικών, αρμόδιος για θέματα Μακεδονίας-Θράκης, Κωνσταντίνος Γκιουλέκας.
Ο κ. Παπαϊωάννου υπογράμμισε ότι ο εκπαιδευτικός δεν αποτελεί απλώς φορέα μετάδοσης γνώσεων, αλλά λειτουργεί ως «παιδαγωγός, καθοδηγητής, εμψυχωτής και πολλές φορές πρόσωπο αναφοράς για τον μαθητή».
Όπως επισήμανε, μέσα στη σχολική τάξη ο εκπαιδευτικός καλλιεργεί την αναζήτηση, ενθαρρύνει την προσπάθεια και μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να ανακαλύψουν δεξιότητες και δυνατότητες που ακόμη και τα ίδια δεν έχουν αντιληφθεί.
Γκιουλέκας: Στόχος να γίνουν καλύτεροι πολίτες
Στην ιδιαίτερη κοινωνική αποστολή των εκπαιδευτικών αναφέρθηκε και ο Κωνσταντίνος Γκιουλέκας.
Τόνισε ότι ο εκπαιδευτικός δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως επαγγελματίας, επισημαίνοντας ταυτόχρονα την ανάγκη να αμείβεται ως επαγγελματίας, να καλύπτονται οι ανάγκες του και να διαθέτει ευκαιρίες για την αναβάθμιση της θέσης του.
Απευθυνόμενος στους εκπαιδευτικούς σημείωσε ότι οι οικογένειες τους εμπιστεύονται τα παιδιά τους από πολύ μικρή ηλικία, ώστε μέσα από την εκπαιδευτική διαδικασία να αποκτήσουν όχι μόνο γνώσεις, αλλά να εξελιχθούν πάνω απ’ όλα σε καλύτερους πολίτες.
Στη σημασία της ανθρώπινης παρουσίας του δασκάλου σε μία περίοδο ραγδαίων τεχνολογικών αλλαγών στάθηκε ο περιφερειακός διευθυντής Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας Αλέξανδρος Κόπτσης.
Όπως επισήμανε, ακόμη και στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, δεν μπορεί να αντικατασταθεί «το βλέμμα», η ενσυναίσθηση, η αγάπη για το παιδί και η παρουσία του εκπαιδευτικού δίπλα στον μαθητή.
«Από τη μάθηση στη γνώση και από τη γνώση στη ζωή»
Ο διευθυντής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Θεσσαλονίκης Ευάγγελος Κελεσίδης παρουσίασε παράλληλα νέες πρωτοβουλίες για την ανάδειξη του έργου και της προσφοράς των εκπαιδευτικών.
Με κεντρικό σύνθημα «Από τη μάθηση στη γνώση και από τη γνώση στη ζωή», υπογράμμισε ότι στόχος της εκπαίδευσης δεν είναι μόνο η καθημερινή μετάδοση γνώσεων, αλλά η διαμόρφωση ολοκληρωμένων ανθρώπων.
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης παρουσιάστηκε επίσης έρευνα σχετικά με το κύρος των εκπαιδευτικών και την επαγγελματική εξουθένωση. Σύμφωνα με τον κ. Κελεσίδη, παρότι καταγράφεται επαγγελματική εξουθένωση, οι γονείς εξακολουθούν να αναγνωρίζουν σε πολύ υψηλό βαθμό τον ρόλο των εκπαιδευτικών.
Παρουσιάστηκε ακόμη το «Αποθετήριο Θετικών Εμπειριών Γονέων», στο οποίο έχουν συγκεντρωθεί 33 επιλεγμένες μαρτυρίες γονέων σε επτά θεματικούς άξονες, από τη συναισθηματική ασφάλεια και τη συμπερίληψη έως τις καινοτόμες διδακτικές πρακτικές και τη συνεργασία σχολείου και οικογένειας.
Τεχνητή Νοημοσύνη και πρόληψη της σχολικής βίας
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί πλέον μία ακόμη πρόκληση για το σύγχρονο σχολείο. Σύμφωνα με τον κ. Κελεσίδη, η Διεύθυνση συμμετέχει σε προγράμματα επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών, με στόχο οι μαθητές να μάθουν να χρησιμοποιούν τα νέα εργαλεία με ηθικά ορθό και επιστημονικά ασφαλή τρόπο.
Σε ό,τι αφορά την ενδοσχολική βία, ανέφερε ότι κατά την προηγούμενη σχολική χρονιά καταγράφηκαν στην ειδική πλατφόρμα 28 αναφορές, έναντι 31 την αμέσως προηγούμενη χρονιά, υπογραμμίζοντας τη σημασία της πρόληψης.
Το δημογραφικό ως πρόκληση βιώσιμης ανάπτυξης
Πέρα από την Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικών, τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν ανοίγουν μία ευρύτερη συζήτηση για το μέλλον της εκπαίδευσης και των ελληνικών πόλεων.
Η απώλεια σχεδόν ενός στους επτά μαθητές μέσα σε πέντε χρόνια στα δημοτικά της Ανατολικής Θεσσαλονίκης αποτελεί ισχυρή ένδειξη των δημογραφικών και χωρικών μεταβολών που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.
Για τη βιώσιμη ανάπτυξη, το στοίχημα είναι διπλό: από τη μία πλευρά, η εκπαιδευτική πολιτική καλείται να προσαρμοστεί σε έναν μικρότερο και διαφορετικά κατανεμημένο μαθητικό πληθυσμό. Από την άλλη, η πολιτεία και η αυτοδιοίκηση καλούνται να δημιουργήσουν πόλεις και γειτονιές στις οποίες οι νέοι άνθρωποι θα μπορούν να κατοικούν, να εργάζονται και να δημιουργούν οικογένεια.
Γιατί η βιωσιμότητα μιας πόλης αποτυπώνεται τελικά και σε έναν πολύ απλό δείκτη: στο πόσα παιδιά γεμίζουν κάθε πρωί τις σχολικές της αίθουσες.