Ένα φιλόδοξο έργο που φιλοδοξεί να επαναπροσδιορίσει τη σχέση ανάμεσα στην πολιτιστική κληρονομιά και την κλιματική δράση ξεκινά στο Λονδίνο. Τα εμβληματικά θερμοκήπια των Kew Gardens, το Palm House και το Waterlily House, οδεύουν προς τη μετατροπή τους στα πρώτα net-zero διατηρητέα γυάλινα θερμοκήπια παγκοσμίως, μέσω επένδυσης ύψους £60 εκατ.
Το έργο έλαβε αυτή την εβδομάδα το «πράσινο φως», έπειτα από εγκρίσεις της UNESCO και της Historic England, ανοίγοντας τον δρόμο για τον εκσυγχρονισμό δύο βικτωριανών κατασκευών του 19ου αιώνα που, παρά τη μοναδική τους αξία, συγκαταλέγονται σήμερα στις πιο ενεργοβόρες υποδομές του ιστορικού βοτανικού κήπου.
Η ανακαίνιση περιλαμβάνει την αντικατάσταση περίπου 16.500 μονών υαλοπινάκων, την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας αέρα και νερού, υψηλής απόδοσης στεγανή υαλοποίηση και νέο αρδευτικό σύστημα με αυξημένη δυνατότητα αποθήκευσης βρόχινου νερού. Οι παρεμβάσεις στοχεύουν όχι μόνο στη δραστική μείωση των εκπομπών άνθρακα, αλλά και στην αντιμετώπιση χρόνιων προβλημάτων διάβρωσης και διαρροών που προκαλούνται από την υψηλή θερμοκρασία και υγρασία στο εσωτερικό των θερμοκηπίων.
Το Palm House, μήκους 110 μέτρων, λειτουργεί σήμερα με παλαιό λέβητα φυσικού αερίου και θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους «ρυπαντές» του χώρου. Το Waterlily House, μικρότερο αλλά σε ακόμη πιο επιβαρυμένη κατάσταση, παρουσιάζει εκτεταμένη διάβρωση και ζητήματα στεγανότητας, ακόμη και στη δεξαμενή των υδρόβιων φυτών.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών, περισσότερα από 1.300 σπάνια τροπικά φυτά –μεταξύ αυτών 45 είδη που βρίσκονται στα όρια της εξαφάνισης– θα μεταφερθούν προσωρινά σε ειδικά διαμορφωμένες εγκαταστάσεις. Ορισμένα θα μεταφυτευτούν, ενώ άλλα θα διασωθούν μέσω προσεκτικά σχεδιασμένων διαδικασιών πολλαπλασιασμού, ενισχύοντας τον ρόλο των Kew Gardens ως κέντρου παγκόσμιας φυτικής διατήρησης.
Η παρέμβαση δεν περιορίζεται στις ενεργειακές αναβαθμίσεις. Προβλέπεται βελτιωμένη προσβασιμότητα για τους επισκέπτες, περισσότεροι χώροι ανάπαυσης στο εσωτερικό και αποκατάσταση της ιστορικής διαμόρφωσης των κήπων γύρω από τα θερμοκήπια. Το μεταλλικό πλαίσιο θα επαναβαφεί με σύγχρονη αδιάβροχη βαφή, στο ίδιο λευκό χρώμα που είχε επιλεγεί κατά τα εγκαίνια του Palm House το 1848.
Σύμφωνα με τη διοίκηση των Kew Gardens, έχει ήδη εξασφαλιστεί περίπου το ένα τρίτο της απαιτούμενης χρηματοδότησης μέσω επιχορηγήσεων και δωρεών, ενώ συνεχίζονται οι προσπάθειες για την κάλυψη του υπόλοιπου ποσού. Εφόσον ολοκληρωθεί η χρηματοδότηση, οι εργασίες στο Palm House εκτιμάται ότι θα διαρκέσουν έως και πέντε χρόνια, μετά την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων στο Waterlily House.
Πέρα από το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα, τα έργα θεωρούνται πιλοτικό παράδειγμα βιώσιμης ανάπτυξης, δείχνοντας πώς η ενεργειακή μετάβαση μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς — όχι ως απειλή για το παρελθόν, αλλά ως εγγύηση για το μέλλον του.