Κοινή διακήρυξη των τριών χωρών για την προστασία και ανάδειξη της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς των Πρεσπών – Χρηματοδότηση 2 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την προετοιμασία της υποψηφιότητας και νέες προοπτικές για τον βιώσιμο τουρισμό.
Ένα σημαντικό βήμα για τη διεθνή αναγνώριση, την προστασία και τη βιώσιμη ανάπτυξη της διασυνοριακής περιοχής των Πρεσπών πραγματοποιήθηκε με την υπογραφή κοινής διακήρυξης από τους αρμόδιους υπουργούς Ελλάδας, Αλβανίας και Βόρειας Μακεδονίας, με στόχο την ένταξη της περιοχής στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Η τριμερής συνάντηση πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα συνεδριακών τελετών του Δήμου Πρεσπών, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας κοινής προσπάθειας για την ανάδειξη του μοναδικού φυσικού περιβάλλοντος, της πλούσιας βιοποικιλότητας και της πολιτιστικής ιστορίας που συνδέει τις τρεις γειτονικές χώρες.
Η πρωτοβουλία επιδιώκει την αναγνώριση των Πρεσπών ως μεικτού φυσικού και πολιτιστικού τόπου παγκόσμιας κληρονομιάς, δημιουργώντας παράλληλα προϋποθέσεις για την ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας, την προστασία των οικοσυστημάτων και την ανάπτυξη βιώσιμων οικονομικών δραστηριοτήτων προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.
Λίνα Μενδώνη: Οι Πρέσπες αποτελούν τεράστιο συγκριτικό πλεονέκτημα
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε την υπογραφή της κοινής διακήρυξης ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη για τις Πρέσπες, τη Δυτική Μακεδονία και συνολικά την Ελλάδα.
Όπως υπογράμμισε, η χώρα μας έχει αναλάβει την πρωτοβουλία της κοινής προσπάθειας, αναγνωρίζοντας τη μοναδική αξία της περιοχής τόσο σε επίπεδο φυσικού περιβάλλοντος όσο και πολιτιστικής κληρονομιάς.
«Πιστεύουμε απόλυτα ότι οι Πρέσπες και στις τρεις χώρες αποτελούν ένα τεράστιο συγκριτικό πλεονέκτημα για την περιοχή μας, από την άποψη του φυσικού περιβάλλοντος, της βιοποικιλότητας και της πολιτιστικής κληρονομιάς», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στη μακραίωνη ιστορία των Πρεσπών, επισημαίνοντας ότι τα ίχνη ανθρώπινης παρουσίας και δημιουργίας στην περιοχή εκτείνονται από την 6η χιλιετία π.Χ. έως τη σύγχρονη εποχή.
Αυτός ο συνδυασμός ιστορικής συνέχειας και φυσικού πλούτου δημιουργεί, σύμφωνα με την ίδια, ένα μοναδικό πολιτιστικό και περιβαλλοντικό σύνολο που αξίζει διεθνή αναγνώριση.
Χρηματοδότηση 2 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση
Καθοριστική για την προώθηση της κοινής υποψηφιότητας αναμένεται να είναι η οικονομική στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Τουρισμού, Πολιτισμού και Αθλητισμού της Αλβανίας, Blendi Gonxhja, η ΕΕ θα διαθέσει 2 εκατομμύρια ευρώ για την εκπόνηση της μελέτης που απαιτείται για την προετοιμασία του φακέλου υποψηφιότητας προς την UNESCO.
Την ευρωπαϊκή υποστήριξη επιβεβαίωσε και ο επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Βόρεια Μακεδονία, Μιχάλης Ρόκας, ο οποίος δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι οι πρώτες σχετικές μελέτες αναμένεται να ολοκληρωθούν το αργότερο μέσα σε έναν χρόνο.
Η χρηματοδότηση αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την επιστημονική τεκμηρίωση της υποψηφιότητας, την αποτύπωση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της περιοχής και την ανάπτυξη κοινών προσεγγίσεων προστασίας και διαχείρισης.
Βιώσιμος τουρισμός και νέες ευκαιρίες για τις τοπικές κοινωνίες
Η πρωτοβουλία δεν περιορίζεται στη διεθνή προβολή των Πρεσπών, αλλά συνδέεται με τη δημιουργία ενός μοντέλου βιώσιμης ανάπτυξης που θα σέβεται τη φυσική και πολιτιστική ταυτότητα της περιοχής.
Ο υπουργός της Αλβανίας, Blendi Gonxhja, τόνισε ότι κοινή επιδίωξη των τριών χωρών είναι η προστασία της κληρονομιάς των Πρεσπών, η δημιουργία νέων ευκαιριών για τους κατοίκους και η προώθηση του βιώσιμου τουρισμού.
Στο πλαίσιο αυτό, σχεδιάζεται η ανάπτυξη κοινών τουριστικών διαδρομών, ερευνητικών αποστολών και δράσεων ανάδειξης των Πρεσπών και της Οχρίδας.
Παράλληλα, προωθούνται πολιτιστικές, αθλητικές και νεανικές ανταλλαγές, οι οποίες μπορούν να ενισχύσουν τις σχέσεις μεταξύ των τοπικών κοινωνιών και να δημιουργήσουν νέες δυνατότητες συνεργασίας.
Από την αλβανική πλευρά έχουν ήδη υλοποιηθεί παρεμβάσεις πολιτιστικής ανάδειξης, όπως η αποκατάσταση τοιχογραφιών και ο φωτισμός της Εκκλησίας της Παναγίας στο Μαλιγκράντ, καθώς και η αξιοποίηση του Σπιτιού-Μουσείου του Sterjo Spasse στο Γκολόμποτς.
Βόρεια Μακεδονία: Οι Πρέσπες ως γέφυρα συνεργασίας
Τη σημασία της κοινής προσπάθειας υπογράμμισε και ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Βόρειας Μακεδονίας, Sedat Sulejmani.
Όπως ανέφερε, οι Πρέσπες αποτελούν ιστορικά και γεωγραφικά μια ενιαία περιοχή, παρά το γεγονός ότι εκτείνονται στα εδάφη τριών διαφορετικών κρατών.
Η μοναδική φύση, η βιοποικιλότητα και η πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής δημιουργούν, σύμφωνα με τον ίδιο, την ανάγκη συντονισμένης διαχείρισης και προστασίας.
Ο υπουργός επισήμανε ότι η κοινή υποψηφιότητα προς την UNESCO δεν αποσκοπεί αποκλειστικά στη διεθνή αναγνώριση, αλλά κυρίως στη μακροπρόθεσμη και βιώσιμη διαχείριση της περιοχής.
Στόχος είναι οι Πρέσπες να εξελιχθούν σε διαρκή γέφυρα φιλίας και συνεργασίας μεταξύ των τριών χωρών, με ουσιαστικά οφέλη για τους κατοίκους.
Η προστασία της βιοποικιλότητας στο επίκεντρο
Οι Πρέσπες αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα διασυνοριακά οικοσυστήματα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, με ιδιαίτερη οικολογική αξία.
Η περιοχή φιλοξενεί σημαντικούς υγροτόπους, σπάνια είδη πανίδας και χλωρίδας και οικοσυστήματα που συνδέονται άμεσα με τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.
Η κοινή προσπάθεια για την ένταξη στην UNESCO αναδεικνύει την ανάγκη αντιμετώπισης των περιβαλλοντικών προκλήσεων μέσα από συνεργασία που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα.
Η προστασία των υδάτινων πόρων, η διατήρηση των φυσικών οικοτόπων, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και η ισορροπημένη ανάπτυξη του τουρισμού αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους για το μέλλον της περιοχής.
Η διεθνής αναγνώριση θα μπορούσε να ενισχύσει τις προσπάθειες διατήρησης του φυσικού πλούτου, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνοδευτεί από αποτελεσματικά μέτρα προστασίας και συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών.
Δήμαρχος Πρεσπών: «Ο τόπος που θέλουμε να προστατεύσουμε δεν είναι σκηνικό ούτε μουσείο»
Ιδιαίτερη βαρύτητα στη συμμετοχή των κατοίκων έδωσε ο δήμαρχος Πρεσπών, ο οποίος φιλοξένησε την τριμερή συνάντηση.
Εμφανώς συγκινημένος από την κοινή στήριξη της πρωτοβουλίας, υπογράμμισε ότι η προστασία της περιοχής πρέπει να συνδυάζεται με τη διατήρηση της καθημερινής ζωής και των παραγωγικών δραστηριοτήτων.
«Ο τόπος που θέλουμε να προστατεύσουμε δεν είναι σκηνικό ούτε μουσείο. Είναι το σπίτι ανθρώπων που ψαρεύουν, καλλιεργούν τα φασόλια και τα μήλα τους και κρατούν ζωντανά τα χωριά τους», ανέφερε.
Όπως τόνισε, οι ίδιοι οι κάτοικοι μπορούν να αποτελέσουν τους σημαντικότερους πρεσβευτές της υποψηφιότητας.
Η έγκαιρη συμμετοχή τους στη διαδικασία θεωρείται καθοριστική για τη δημιουργία ενός ισορροπημένου μοντέλου προστασίας και ανάπτυξης, το οποίο θα διατηρεί τον χαρακτήρα της περιοχής χωρίς να περιορίζει αδικαιολόγητα τις δυνατότητες των τοπικών κοινωνιών.
Ανάδειξη της βυζαντινής κληρονομιάς στο Κουρμπίνοβο
Στο περιθώριο της τριμερούς συνάντησης, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και ο ομόλογός της από τη Βόρεια Μακεδονία προγραμμάτισαν επίσκεψη στον βυζαντινό ναό του Αγίου Γεωργίου στο Κουρμπίνοβο.
Στο σημαντικό αυτό μνημείο ολοκληρώθηκαν πρόσφατα εργασίες συντήρησης σπάνιων τοιχογραφιών του 12ου αιώνα, με τη συμβολή του Ευρωπαϊκού Κέντρου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων της Θεσσαλονίκης.
Η συγκεκριμένη συνεργασία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η επιστημονική τεχνογνωσία και η διακρατική συνεργασία μπορούν να συμβάλουν στην προστασία μνημείων μεγάλης ιστορικής αξίας.
Μια κοινή στρατηγική για το μέλλον των Πρεσπών
Στο κοινό ανακοινωθέν τους, οι τρεις υπουργοί αναγνώρισαν ότι οι Πρέσπες συνιστούν ένα ενιαίο φυσικό και πολιτιστικό τοπίο εξαιρετικής αξίας, του οποίου η σημασία υπερβαίνει τα εθνικά και περιφερειακά όρια.
Η κοινή υποψηφιότητα φιλοδοξεί να αποτελέσει πρότυπο διασυνοριακής συνεργασίας, συνδυάζοντας την προστασία της βιοποικιλότητας με τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.
Η Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε ότι μια πιθανή εγγραφή στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO θα προσέδιδε διεθνή αναγνωρισιμότητα στην περιοχή, αλλά ταυτόχρονα θα δημιουργούσε πρόσθετες υποχρεώσεις για τη διαφύλαξή της.
«Η UNESCO είναι ο διεθνής οργανισμός ο οποίος έχει τη μεγαλύτερη εμβέλεια σε όλο τον κόσμο. Επομένως, η εγγραφή των Πρεσπών στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς προσθέτει υπεραξία, αλλά και ευθύνη», σημείωσε.
Η υπογραφή της κοινής διακήρυξης αποτελεί την αφετηρία μιας διαδικασίας που απαιτεί επιστημονική τεκμηρίωση, θεσμική συνεργασία και μακροχρόνιο σχεδιασμό.
Η ενδεχόμενη ένταξη των Πρεσπών στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό αναπτυξιακό ορόσημο, εφόσον συνδυαστεί με την ουσιαστική προστασία του περιβάλλοντος, τη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας και τη στήριξη των ανθρώπων που ζουν και δραστηριοποιούνται στην περιοχή.
Πηγή: Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ)

