Βιοασφάλεια, πρόληψη των ζωοανθρωπονόσων και προστασία της δημόσιας υγείας στο επίκεντρο – Ο νέος οδηγός για τους κτηνοτρόφους αναδεικνύει στην πράξη τη σύνδεση της υγείας των ζώων με την υγεία του ανθρώπου
Η βιώσιμη ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα δεν εξαρτάται μόνο από την αύξηση της παραγωγής ή την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών. Προϋποθέτει υγιή ζώα, ασφαλείς εργαζόμενους, προστασία της δημόσιας υγείας και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις που μπορούν να παραμένουν παραγωγικές και ανθεκτικές στον χρόνο.
Αυτή ακριβώς τη φιλοσοφία αποτυπώνει ο οδηγός του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για τους κτηνοτρόφους, με κεντρικό μήνυμα «Υγιή ζώα – Ασφαλείς άνθρωποι». Ο οδηγός εκδόθηκε από τη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής, τη Διεύθυνση Υγείας των Ζώων και το Τμήμα Ζωοανθρωπονόσων.
«Η υγεία των ζώων και του ανθρώπου είναι άρρηκτα συνδεδεμένες»
Η συγκεκριμένη φράση βρίσκεται στην καρδιά του ενημερωτικού υλικού και ουσιαστικά αποτυπώνει την προσέγγιση «Μία Υγεία – One Health»: άνθρωπος, ζώα και περιβάλλον αποτελούν αλληλένδετα τμήματα του ίδιου συστήματος.
Όπως επισημαίνεται στον οδηγό, ζωοανθρωπονόσοι είναι τα νοσήματα που μπορούν να μεταδοθούν μεταξύ ζώων και ανθρώπων. Μεταξύ των παραδειγμάτων που αναφέρονται βρίσκονται η βρουκέλλωση, η φυματίωση, ο πυρετός της Κοιλάδας του Rift, η σαλμονέλλωση, ο πυρετός Q και η λύσσα.
Η πρόληψή τους δεν αποτελεί επομένως αποκλειστικά κτηνιατρικό ζήτημα. Αφορά ταυτόχρονα την ασφάλεια του κτηνοτρόφου και της οικογένειάς του, την ασφάλεια των τροφίμων και τελικά ολόκληρη τη δημόσια υγεία.
Βιοασφάλεια: Ασπίδα για μια βιώσιμη κτηνοτροφική μονάδα
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στα μέτρα βιοασφάλειας μέσα στις εκμεταλλεύσεις.
Μεταξύ άλλων, οι κτηνοτρόφοι καλούνται να διαθέτουν ασφαλή περίφραξη, να προμηθεύονται ζώα από αξιόπιστες πηγές, να τα ελέγχουν και να τα απομονώνουν επαρκώς πριν από την ένταξή τους στο κοπάδι.
Παράλληλα συστήνονται ο καθαρισμός και η απολύμανση εγκαταστάσεων, εξοπλισμού και οχημάτων, η αποφυγή κοινής χρήσης ζώων, εργαλείων και προσωπικού με άλλες εκτροφές, καθώς και η αποφυγή κοινών βοσκοτόπων με ζώα άγνωστης κατάστασης υγείας.
Σημαντικό ρόλο έχουν επίσης η μυοκτονία και η απεντόμωση, η εφαρμογή των προβλεπόμενων εμβολιασμών και αποπαρασιτισμών σε συνεργασία με τον κτηνίατρο και η ορθή διαχείριση των νεκρών ζώων.
Πρόκειται για μέτρα που λειτουργούν ταυτόχρονα σε δύο επίπεδα: προστατεύουν την υγεία και θωρακίζουν οικονομικά την κτηνοτροφική εκμετάλλευση, καθώς μια σοβαρή ζωονόσος μπορεί να προκαλέσει απώλειες ζωικού κεφαλαίου, μείωση της παραγωγής και σοβαρή οικονομική επιβάρυνση.
Ασφάλεια και για τον ίδιο τον κτηνοτρόφο
Ο οδηγός δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στην προστασία των ανθρώπων που εργάζονται καθημερινά δίπλα στα ζώα.
Ως εργασίες υψηλού κινδύνου αναφέρονται, μεταξύ άλλων, ο χειρισμός άρρωστων ή νεκρών ζώων, οι τοκετοί και οι αποβολές, το άρμεγμα και ο χειρισμός γάλακτος, η επαφή με αίμα και βιολογικά υγρά, το κούρεμα και η περιποίηση χηλών, οι εμβολιασμοί και οι θεραπείες, καθώς και ο καθαρισμός των εγκαταστάσεων.
Για τις συγκεκριμένες δραστηριότητες συστήνονται σχολαστικό πλύσιμο των χεριών και χρήση κατάλληλων Μέσων Ατομικής Προστασίας, όπως γάντια μιας χρήσης, μάσκα, προστασία ματιών, κάλυμμα κεφαλής, ποδονάρια και προστατευτική φόρμα, ανάλογα με το είδος της εργασίας.
Η βιώσιμη ανάπτυξη ξεκινά από την πρόληψη
Η πρόληψη είναι οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά πιο βιώσιμη από την αντιμετώπιση μιας κρίσης αφού αυτή εκδηλωθεί.
Ένα υγιές κοπάδι χρειάζεται λιγότερες έκτακτες παρεμβάσεις, παρουσιάζει μικρότερες απώλειες και μπορεί να εξασφαλίσει σταθερότερη παραγωγή. Ταυτόχρονα, ένας σωστά ενημερωμένος και προστατευμένος κτηνοτρόφος μπορεί να εργάζεται με μεγαλύτερη ασφάλεια.
Ο οδηγός συστήνει επίσης ισορροπημένη διατροφή, καθαρό νερό και καλές συνθήκες διαβίωσης για τα ζώα, καθώς και άμεση κτηνιατρική συμβουλή όταν εντοπίζονται ύποπτα σημάδια, όπως αποβολές ή μείωση της παραγωγής.
Από το αγρόκτημα στο πιάτο
Η βιώσιμη κτηνοτροφία συνδέεται άμεσα και με την ασφάλεια των τροφίμων.
Μεταξύ των καλών πρακτικών που παρουσιάζονται είναι η αποφυγή κατανάλωσης μη παστεριωμένου γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων που δεν έχουν υποστεί παστερίωση, καθώς και ωμού ή ανεπαρκώς μαγειρεμένου κρέατος.
Συστήνεται επίσης καλό πλύσιμο των χεριών, των φρούτων και των λαχανικών, ενώ για σκύλους και γάτες επισημαίνεται ότι δεν πρέπει να τρέφονται με ωμό κρέας και σπλάχνα και ότι πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα για τον εμβολιασμό και την αποπαρασίτωσή τους.
Υγιή ζώα, ασφαλείς άνθρωποι, ανθεκτική ύπαιθρος
Η βιώσιμη ανάπτυξη στην ελληνική ύπαιθρο περνά αναπόφευκτα μέσα από έναν υγιή και ανθεκτικό πρωτογενή τομέα.
Η προστασία του ζωικού κεφαλαίου διατηρεί την παραγωγική βάση της περιφέρειας. Η προστασία του κτηνοτρόφου διατηρεί ανθρώπους και οικογένειες στην ύπαιθρο. Η πρόληψη των ζωοανθρωπονόσων προστατεύει ολόκληρη την κοινωνία.
Γι’ αυτό και το μήνυμα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αποκτά ευρύτερη σημασία από έναν απλό οδηγό οδηγιών προς τους κτηνοτρόφους:
«Υγιή ζώα – Ασφαλείς άνθρωποι» σημαίνει τελικά ασφαλέστερα τρόφιμα, ισχυρότερες κτηνοτροφικές μονάδες, προστασία της δημόσιας υγείας και έναν περισσότερο βιώσιμο πρωτογενή τομέα.
Όπως χαρακτηριστικά καταλήγει ο οδηγός, η έγκαιρη αναγνώριση μιας ασθένειας στα ζώα και η άμεση ενημέρωση του κτηνιάτρου συμβάλλουν στην προστασία τόσο της Υγείας των Ζώων όσο και της Δημόσιας Υγείας.