Επενδύσεις, εξωστρέφεια, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καινοτομία και ανθεκτικές υποδομές βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης των περιφερειαρχών Δυτικής Ελλάδας Νεκτάριου Φαρμάκη και Πελοποννήσου Δημήτρη Πτωχού στο OLYMPIA FORUM VII. Το βασικό ζητούμενο που αναδείχθηκε είναι η μετάβαση από την απορρόφηση χρηματοδοτήσεων σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που δημιουργεί διαρκή προστιθέμενη αξία για τις τοπικές κοινωνίες.
Πότε μια επένδυση συμβάλλει πραγματικά στη βιώσιμη ανάπτυξη μιας Περιφέρειας;
Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στο ύψος των κεφαλαίων που κινητοποιούνται ή στον αριθμό των έργων που κατασκευάζονται. Βρίσκεται στις θέσεις εργασίας που δημιουργούνται, στην ενίσχυση της τοπικής παραγωγής, στην ανθεκτικότητα των υποδομών, στην καινοτομία και, τελικά, στο κατά πόσο το οικονομικό όφελος φτάνει στους πολίτες.
Αυτή η διάσταση βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης για τη νέα περιφερειακή ατζέντα υποδομών και βιώσιμης ανάπτυξης στο OLYMPIA FORUM VII, με τη συμμετοχή των περιφερειαρχών Δυτικής Ελλάδας, Νεκτάριου Φαρμάκη, και Πελοποννήσου, Δημήτρη Πτωχού.
Οι δύο περιφερειάρχες αναφέρθηκαν στην προσέλκυση επενδύσεων, στην εξωστρέφεια της παραγωγής, στην ενίσχυση της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας, αλλά και σε έργα κοινωνικής προστασίας και κλιματικής ανθεκτικότητας.
Από την τοπική παραγωγή στις διεθνείς αγορές
Ο Νεκτάριος Φαρμάκης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην εξωστρέφεια της Δυτικής Ελλάδας και στις προσπάθειες δημιουργίας νέων διεθνών συνεργασιών.
Αναφερόμενος σε επίσκεψή του στην Κίνα, σημείωσε ότι επιδιώχθηκαν δίαυλοι συνεργασίας όχι μόνο σε επενδυτικό επίπεδο αλλά και στους τομείς της έρευνας, της τεχνολογίας και της τεχνογνωσίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αξιοποίηση της ψηφιακής οικονομίας και των ηλεκτρονικών πλατφορμών ως εργαλείων που μπορούν να διευκολύνουν την πρόσβαση ελληνικών προϊόντων σε μεγαλύτερες αγορές.
Για τις μικρότερες περιφερειακές επιχειρήσεις, η εξωστρέφεια δεν σημαίνει απλώς περισσότερες εξαγωγές. Σημαίνει δυνατότητα διεύρυνσης του πελατολογίου, ανάπτυξης νέων συνεργασιών και δημιουργίας μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας στον τόπο παραγωγής.
Από την Αρχαία Ολυμπία στο «Olympia Land»
Σημαντικό στοιχείο της προσέγγισης της Δυτικής Ελλάδας αποτελεί η προσπάθεια σύνδεσης της διεθνούς αναγνωρισιμότητας της Αρχαίας Ολυμπίας με την οικονομική ταυτότητα της ευρύτερης περιοχής.
Ο Νεκτάριος Φαρμάκης αναφέρθηκε στο «Olympia Land», το νέο branding για τον τουρισμό και την εξωστρέφεια, υποστηρίζοντας ότι η διεθνής εικόνα της Ολυμπίας μπορεί να μετατραπεί σε υπεραξία για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες της περιοχής.
«Η υπεραξία που έχει ο τόπος μας είναι η βάση όλων αυτών», ανέφερε, συνδέοντας την προσπάθεια με τη στήριξη των επιχειρήσεων και την καινοτομία.
Η λογική αυτή αγγίζει μια βασική αρχή της βιώσιμης τοπικής ανάπτυξης: την αξιοποίηση της ιδιαίτερης ταυτότητας κάθε τόπου χωρίς την αποσύνδεσή της από την πραγματική παραγωγική του βάση.
Πολιτισμός, τουρισμός, αγροδιατροφή και τοπική επιχειρηματικότητα μπορούν να αποτελέσουν διαφορετικά κομμάτια της ίδιας αναπτυξιακής αλυσίδας.
23 εκατ. ευρώ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις
Ιδιαίτερη θέση στη συζήτηση κατείχε η μικρή και μεσαία επιχειρηματικότητα.
Σύμφωνα με όσα παρουσίασε ο περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας, υλοποιείται πρόγραμμα ύψους 23 εκατ. ευρώ για τη στήριξη μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων μέσω επενδυτικής συγχρηματοδότησης.
Η χρηματοδοτική λογική προβλέπει 50% δημόσια και 50% ιδιωτική συμμετοχή, με στόχο οι πόροι να κατευθύνονται σε επενδύσεις που μπορούν να ενισχύσουν την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Το κρίσιμο στοιχείο για τη βιώσιμη ανάπτυξη είναι η χρηματοδότηση να λειτουργεί ως μοχλός πραγματικού παραγωγικού μετασχηματισμού: νέος εξοπλισμός, ψηφιακός εκσυγχρονισμός, ενεργειακή αποδοτικότητα, καινοτομία, νέα προϊόντα και μεγαλύτερη πρόσβαση στις αγορές.
Πελοπόννησος: Από την προσέλκυση στην υλοποίηση της επένδυσης
Ο περιφερειάρχης Πελοποννήσου Δημήτρης Πτωχός έθεσε μια άλλη σημαντική παράμετρο: δεν αρκεί μια περιοχή να προσελκύσει το ενδιαφέρον ενός επενδυτή. Πρέπει να μπορεί και να διευκολύνει την πραγματοποίηση μιας βιώσιμης επένδυσης μέσα σε σαφές θεσμικό και χωροταξικό πλαίσιο.
«Δεν φτάνει να γίνεις ελκυστικός. Πρέπει να είσαι και φιλικός», σημείωσε.
Αναφέρθηκε στην προσπάθεια έγκρισης του περιφερειακού χωροταξικού σχεδιασμού, στην ψηφιοποίηση υπηρεσιών και στη δημιουργία καλύτερων συνθηκών για την καινοτομία και την έρευνα.
Η χωροταξία αποτελεί κρίσιμο αλλά συχνά λιγότερο προβεβλημένο κομμάτι της βιώσιμης ανάπτυξης.
Ένα σαφές πλαίσιο για το πού μπορούν να αναπτυχθούν παραγωγικές, τουριστικές ή άλλες δραστηριότητες περιορίζει την αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις και ταυτόχρονα μπορεί να συμβάλει στην προστασία του περιβάλλοντος και στην αποφυγή ασύμβατων χρήσεων γης.
Μεγαλόπολη: Επενδύσεις στη μετάβαση
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Δημήτρης Πτωχός στη Μεγαλόπολη, αναφέροντας ότι οι εγκεκριμένες επενδύσεις ξεπερνούν τα 450 εκατ. ευρώ, ενώ αναμένονται νέες προσκλήσεις για μικρές, μεσαίες και μεγάλες επενδύσεις.
Η περιοχή έχει ιδιαίτερη σημασία για τη συζήτηση περί βιώσιμης ανάπτυξης, καθώς βρίσκεται στο επίκεντρο μιας βαθιάς παραγωγικής και ενεργειακής μετάβασης.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η επιτυχία δεν κρίνεται αποκλειστικά από το συνολικό ύψος των νέων επενδύσεων.
Κρίνεται από το εάν δημιουργούνται βιώσιμες θέσεις εργασίας, εάν αναπτύσσονται νέες παραγωγικές δραστηριότητες, εάν οι εργαζόμενοι αποκτούν νέες δεξιότητες και εάν η οικονομική μετάβαση αφήνει πραγματικό όφελος στην τοπική κοινωνία.
Όπως ανέφερε ο περιφερειάρχης Πελοποννήσου, «το ζητούμενο δεν είναι οι αριθμοί από μόνοι τους. Η ουσία είναι ο άνθρωπος και το παραγόμενο αποτέλεσμα».
Ανθεκτικές Περιφέρειες απέναντι στην κλιματική αλλαγή
Η περιφερειακή ανάπτυξη δεν μπορεί πλέον να σχεδιάζεται χωρίς να λαμβάνει υπόψη την κλιματική ανθεκτικότητα.
Ο Δημήτρης Πτωχός αναφέρθηκε σε αντιπλημμυρικά έργα, έργα προστασίας ακτών και στερέωσης πρανών, τοποθετώντας την προστασία της ανθρώπινης ζωής και της περιουσίας μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων.
Αντίστοιχα, ο Νεκτάριος Φαρμάκης αναφέρθηκε σε παρεμβάσεις που αφορούν την κοινωνική φροντίδα, τον πολιτισμό, την ανάδειξη της Αρχαίας Ολυμπίας και τα αυτόνομα συστήματα φωτισμού στο επαρχιακό οδικό δίκτυο.
Η πρόληψη απέναντι σε φυσικούς κινδύνους αποτελεί πλέον επένδυση και όχι απλώς δαπάνη.
Ένας δρόμος, μια τουριστική εγκατάσταση, μια παραγωγική μονάδα ή μια αγροτική περιοχή δεν μπορούν να θεωρούνται πραγματικά αναπτυξιακά περιουσιακά στοιχεία εάν παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτα σε πλημμύρες, διάβρωση ή άλλα ακραία φαινόμενα.
Η καινοτομία ως επένδυση
Κοινός άξονας των παρεμβάσεων ήταν και η καινοτομία.
«Η καινοτομία δεν είναι απλώς μια δαπάνη. Είναι επένδυση που επιστρέφει στην τοπική οικονομία», ανέφερε ο Νεκτάριος Φαρμάκης.
Για τις ελληνικές Περιφέρειες, η πρόκληση είναι η καινοτομία να μη συγκεντρώνεται αποκλειστικά σε μεγάλα αστικά κέντρα ή σε λίγες μεγάλες επιχειρήσεις.
Η σύνδεση πανεπιστημίων και ερευνητικών φορέων με μικρομεσαίες επιχειρήσεις, παραγωγούς και τοπικά οικοσυστήματα επιχειρηματικότητας μπορεί να επιτρέψει στη γνώση να μετατραπεί σε νέα προϊόντα, υπηρεσίες και θέσεις εργασίας.
SDG 8, SDG 9 και SDG 11
Η νέα περιφερειακή ατζέντα συνδέεται με αρκετούς από τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης.
Ο SDG 8 – Αξιοπρεπής Εργασία και Οικονομική Ανάπτυξη αφορά την παραγωγική απασχόληση, την επιχειρηματικότητα και τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.
Ο SDG 9 – Βιομηχανία, Καινοτομία και Υποδομές συνδέεται με τις ανθεκτικές υποδομές, την τεχνολογική αναβάθμιση και την καινοτομία.
Ο SDG 11 – Βιώσιμες Πόλεις και Κοινότητες αποκτά ιδιαίτερη σημασία στις παρεμβάσεις για ανθεκτικότητα, προστασία από φυσικούς κινδύνους και βελτίωση της καθημερινότητας.
Στην περίπτωση της Μεγαλόπολης προστίθεται και η ευρύτερη ευρωπαϊκή αρχή της δίκαιης μετάβασης: η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου χρειάζεται να πραγματοποιείται με τρόπο που να λαμβάνει υπόψη εργαζομένους και τοπικές κοινωνίες.
Το πραγματικό μέτρο μιας επένδυσης
Η συζήτηση στο OLYMPIA FORUM VII ανέδειξε τελικά μια διαφορετική αντίληψη για το πώς μπορεί να αξιολογείται η περιφερειακή ανάπτυξη.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο «πόσα χρήματα επενδύθηκαν;».
Είναι πόσες βιώσιμες θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν, πόσες μικρές επιχειρήσεις έγιναν ισχυρότερες, πόσο αυξήθηκε η τοπική προστιθέμενη αξία, πόσο ανθεκτικότερες έγιναν οι υποδομές και πόσο από το οικονομικό αποτέλεσμα παρέμεινε στην περιοχή.
Γιατί μια επένδυση μπορεί να είναι μεγάλη σε αριθμούς, χωρίς να είναι απαραίτητα μεγάλη σε αποτύπωμα.
Βιώσιμη περιφερειακή ανάπτυξη υπάρχει όταν η επένδυση δεν περνά απλώς από έναν τόπο, αλλά αφήνει αξία στον τόπο και στους ανθρώπους του.