Αυξημένη σε σχέση με τις ιδιαίτερα χαμηλές σοδειές των προηγούμενων ετών και με εξαιρετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά εμφανίζεται η φετινή παραγωγή σταφυλιών. Η ΕΔΟΑΟ ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχει υπερπαραγωγή και προειδοποιεί για πιέσεις στις τιμές, ενώ ζητά ουσιαστικούς ελέγχους στην αγορά για προέλευση και ιχνηλασιμότητα. Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον η οικονομική βιωσιμότητα του ελληνικού αμπελώνα.
Θετικές προοπτικές για τη νέα οινική χρονιά δημιουργεί η εικόνα του φετινού τρύγου, χωρίς ωστόσο να εξαφανίζονται οι πιέσεις που αντιμετωπίζει ο ελληνικός αμπελοοινικός τομέας.
Η πορεία της παραγωγής, η ποιότητα των σταφυλιών και κυρίως τα προβλήματα στη λειτουργία της αγοράς βρέθηκαν στο επίκεντρο του Διοικητικού Συμβουλίου της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Αμπέλου και Οίνου (ΕΔΟΑΟ).
Με βάση τα μέχρι στιγμής δεδομένα από τις αμπελουργικές ζώνες της χώρας, η παραγωγή εμφανίζεται φέτος αυξημένη. Η ΕΔΟΑΟ, όμως, επισημαίνει ότι η σύγκριση γίνεται με τις εξαιρετικά χαμηλές παραγωγές των προηγούμενων ετών.
Επομένως, η φετινή εικόνα δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως υπερπαραγωγή. Αντιθέτως, πρόκειται περισσότερο για μερική επιστροφή του ελληνικού αμπελώνα σε φυσιολογικότερα επίπεδα παραγωγής.
ΕΔΟΑΟ: Να μη χρησιμοποιηθεί η παραγωγή για πίεση στις τιμές
Η συγκεκριμένη επισήμανση έχει ιδιαίτερη οικονομική σημασία ενόψει της διαμόρφωσης των τιμών των σταφυλιών.
Η ΕΔΟΑΟ απορρίπτει αναφορές περί υπερβάλλουσας παραγωγής, υπογραμμίζοντας ότι δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική κατάσταση του κλάδου, ιδιαίτερα μετά από μια περίοδο εξαιρετικά μειωμένων εσοδειών.
Κυρίως, προειδοποιεί ότι η εικόνα της αυξημένης παραγωγής δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως μοχλός για την άσκηση πιέσεων στις τιμές που λαμβάνουν οι αμπελουργοί.
Η παράμετρος αυτή είναι κρίσιμη για τη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων. Μια καλύτερη σοδειά δεν συνεπάγεται αυτομάτως και καλύτερο οικονομικό αποτέλεσμα για τον παραγωγό, ιδιαίτερα όταν το κόστος καλλιέργειας παραμένει υψηλό.
Παγετός και χαλάζι επηρέασαν περιοχές
Η εικόνα, άλλωστε, δεν είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη τη χώρα.
Σε αρκετές αμπελουργικές περιοχές οι αποδόσεις έχουν επηρεαστεί αρνητικά από δυσμενή καιρικά φαινόμενα, μεταξύ των οποίων παγετοί και χαλαζοπτώσεις.
Η εξέλιξη αναδεικνύει για ακόμη μία φορά την έκθεση της αμπελουργίας στις καιρικές συνθήκες και την ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των καλλιεργειών.
Ο αμπελώνας είναι μια πολυετής καλλιέργεια και οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα επηρεάζουν την παραγωγή για χρόνια. Η διαχείριση των κινδύνων, η προστασία του φυτικού κεφαλαίου και η προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες αποκτούν επομένως ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του κλάδου.
Εξαιρετική η ποιότητα των σταφυλιών
Το ιδιαίτερα θετικό στοιχείο του φετινού τρύγου είναι η ποιότητα των σταφυλιών, η οποία, σύμφωνα με την ΕΔΟΑΟ, βρίσκεται σε εξαιρετικά επίπεδα.
Η εξέλιξη αποδίδεται στις προσπάθειες των ίδιων των αμπελουργών και δημιουργεί πολύ καλές προϋποθέσεις για τη νέα οινική χρονιά.
Για τον ελληνικό οίνο, η ποιότητα αποτελεί κρίσιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Η δυνατότητα του κλάδου να δημιουργεί μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία μέσα από την ποιότητα, την ταυτότητα των αμπελουργικών ζωνών και την ελληνική προέλευση είναι καθοριστική σε μια αγορά στην οποία ο ανταγωνισμός μόνο μέσω χαμηλότερων τιμών δύσκολα μπορεί να αποτελέσει βιώσιμη στρατηγική για τους παραγωγούς.
Και ακριβώς σε αυτό το σημείο η συζήτηση περνά από το αμπέλι στην αγορά.
Πρόβλημα με προέλευση και ιχνηλασιμότητα
Η ΕΔΟΑΟ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη ενίσχυσης των ελέγχων στη διακίνηση του οίνου.
Σύμφωνα με την Οργάνωση, σε ολόκληρη τη χώρα και ιδιαίτερα στις τουριστικές περιοχές κατά τη θερινή περίοδο καταγράφονται σοβαρά προβλήματα ως προς τον έλεγχο της προέλευσης και την ιχνηλασιμότητα των κρασιών που φτάνουν στην αγορά.
Για τον λόγο αυτό ζητά εντατικοποίηση και ουσιαστική εφαρμογή των ελέγχων, οι οποίοι δεν θα πρέπει να περιορίζονται μόνο στη φορολογική συμμόρφωση.
Θα πρέπει να καλύπτουν την προέλευση, την επισήμανση και την πλήρη ιχνηλασιμότητα του οίνου.
Πρόκειται για ζήτημα που επηρεάζει ολόκληρη την αλυσίδα αξίας. Όταν δεν είναι ξεκάθαρο από πού προέρχεται ένα προϊόν, δεν πλήττεται μόνο ο καταναλωτής. Δημιουργούνται συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού για τους παραγωγούς και τις επιχειρήσεις που λειτουργούν νόμιμα και επενδύουν στην ποιότητα και στην ελληνική ταυτότητα του προϊόντος τους.
Τουρισμός και ελληνικό κρασί
Η ανάγκη για ελέγχους στις τουριστικές περιοχές έχει και μια δεύτερη διάσταση.
Το ελληνικό κρασί αποτελεί μέρος της γαστρονομικής ταυτότητας της χώρας και μπορεί να λειτουργήσει ως σύνδεσμος μεταξύ πρωτογενούς παραγωγής, μεταποίησης, εστίασης και τουρισμού.
Ένα μπουκάλι ελληνικού κρασιού που καταναλώνεται σε έναν τουριστικό προορισμό μεταφέρει μαζί του την ιστορία ενός τόπου, μιας ποικιλίας και ενός παραγωγού. Η προστασία της προέλευσης επομένως δεν είναι μόνο ζήτημα ελέγχου της αγοράς, αλλά και προστασίας της αξίας που δημιουργεί συνολικά το ελληνικό αμπελοοινικό προϊόν.
Η αξιόπιστη ιχνηλασιμότητα μπορεί να ενισχύσει αυτή τη σχέση, επιτρέποντας στον καταναλωτή να γνωρίζει τι αγοράζει και ταυτόχρονα στον παραγωγό να απολαμβάνει μεγαλύτερο μέρος της αξίας που δημιουργεί.
Το πραγματικό ζήτημα είναι το εισόδημα του αμπελουργού
Πίσω από τους αριθμούς της παραγωγής βρίσκεται τελικά ένα βασικό ερώτημα: μπορεί ο Έλληνας αμπελουργός να συνεχίσει να καλλιεργεί με οικονομικά βιώσιμο τρόπο;
Η ίδια η ΕΔΟΑΟ επισημαίνει ότι το κόστος της αμπελοκαλλιέργειας παραμένει υψηλό και ότι η βιωσιμότητα πολλών εκμεταλλεύσεων δοκιμάζεται.
Εάν οι τιμές παραγωγού συμπιεστούν σε επίπεδα που δεν καλύπτουν το αυξημένο κόστος, μια χρονιά με περισσότερα και ποιοτικότερα σταφύλια δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει το μέλλον του κλάδου.
Και η εγκατάλειψη της αμπελοκαλλιέργειας έχει επιπτώσεις που ξεπερνούν την παραγωγή κρασιού.
Ο ελληνικός αμπελώνας αποτελεί μέρος της οικονομικής δραστηριότητας πολλών αγροτικών περιοχών, συνδέεται με το τοπίο και την τοπική ταυτότητα και τροφοδοτεί μια ευρύτερη αλυσίδα επιχειρήσεων, από τα οινοποιεία και την εστίαση μέχρι τον οινοτουρισμό.
Η βιωσιμότητα του ελληνικού αμπελώνα περνά από ολόκληρη την αλυσίδα
Η φετινή εικόνα δημιουργεί αισιοδοξία: η παραγωγή ανακάμπτει από τα εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα των προηγούμενων ετών και η ποιότητα των σταφυλιών χαρακτηρίζεται εξαιρετική.
Το στοίχημα, όμως, δεν τελειώνει στον τρύγο.
Για να παραμείνει βιώσιμος ο ελληνικός αμπελώνας, χρειάζεται ένα μοντέλο που θα προστατεύει την αξία του προϊόντος σε όλη τη διαδρομή του: από το αμπέλι και την τιμή του σταφυλιού μέχρι το οινοποιείο, τη διακίνηση και τελικά το ποτήρι του καταναλωτή.
Οι ουσιαστικοί έλεγχοι, η ιχνηλασιμότητα, η προστασία της ελληνικής προέλευσης και ένα δίκαιο οικονομικό αποτέλεσμα για τον παραγωγό δεν αποτελούν ξεχωριστά ζητήματα. Είναι κρίκοι της ίδιας αλυσίδας.
Γιατί η πραγματική βιωσιμότητα του ελληνικού κρασιού ξεκινά από τη δυνατότητα του αμπελουργού να παραμένει στο αμπέλι και να συνεχίζει να παράγει.