Η κλιματική αλλαγή αυξάνει τις ανάγκες ύδρευσης και ενέργειας στα νησιά, καθιστώντας την εξοικονόμηση νερού και την ολοκληρωμένη διαχείριση των πόρων καθοριστικές για το μέλλον του ελληνικού τουρισμού.
Η διαχείριση του νερού αναδεικνύεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις βιώσιμης ανάπτυξης για τα ελληνικά νησιά. Η άνοδος της θερμοκρασίας, οι περίοδοι ξηρασίας και η αυξημένη τουριστική δραστηριότητα δημιουργούν ένα σύνθετο περιβάλλον, στο οποίο η επάρκεια των υδατικών πόρων συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή ασφάλεια και την τοπική οικονομία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ερμούπολη της Σύρου, όπου το σύστημα ύδρευσης εξετάστηκε στο πλαίσιο του ερευνητικού δικτύου CLIMPACT, με την επιστημονική ευθύνη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Όταν ο καύσωνας αυξάνει την κατανάλωση νερού και ενέργειας
Στη Σύρο, η παραγωγή πόσιμου νερού βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αφαλάτωση. Η συγκεκριμένη τεχνολογία συμβάλλει στην κάλυψη των αναγκών ύδρευσης, αλλά προϋποθέτει σημαντική κατανάλωση ενέργειας.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, ο θερινός καύσωνας αποτελεί τον κυρίαρχο βραχυπρόθεσμο κλιματικό κίνδυνο για το σύστημα ύδρευσης της Ερμούπολης.
Οι υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν τη ζήτηση νερού, εντείνουν τη λειτουργία των μονάδων αφαλάτωσης και των αντλιοστασίων και οδηγούν σε μεγαλύτερες ενεργειακές ανάγκες.
Η κατάσταση γίνεται πιο απαιτητική όταν η ξηρασία συμπίπτει με την κορύφωση της τουριστικής περιόδου, κατά την οποία ο πληθυσμός και οι ανάγκες κατανάλωσης αυξάνονται.
Η εξοικονόμηση νερού ως βασική προτεραιότητα
Ένα από τα σημαντικότερα μέτρα που προέκυψαν από την αξιολόγηση είναι η μείωση των απωλειών στα δίκτυα ύδρευσης.
Ο περιορισμός των διαρροών και του μη τιμολογούμενου νερού μπορεί να αυξήσει την πραγματικά διαθέσιμη ποσότητα χωρίς να απαιτείται αντίστοιχη αύξηση της παραγωγής μέσω αφαλάτωσης.
Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ορθολογική χρήση νερού στις τουριστικές επιχειρήσεις.
Ξενοδοχεία και άλλες τουριστικές εγκαταστάσεις μπορούν να συμβάλουν μέσα από συστήματα παρακολούθησης της κατανάλωσης, εξοπλισμό εξοικονόμησης νερού και πρακτικές επαναχρησιμοποίησης όπου αυτό επιτρέπεται και είναι τεχνικά εφικτό.
Η εξοικονόμηση νερού περιορίζει ταυτόχρονα την πίεση στις ενεργειακές υποδομές, αναδεικνύοντας τη στενή σχέση ανάμεσα στους δύο πόρους.
Το μοντέλο Water-Energy-Food-Tourism
Η μελέτη της Σύρου ανέδειξε τη σημασία μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης, γνωστής ως Water-Energy-Food-Tourism (WEFT).
Σύμφωνα με αυτή, το νερό, η ενέργεια, τα τρόφιμα και ο τουρισμός αποτελούν αλληλοεξαρτώμενα στοιχεία ενός ενιαίου συστήματος.
Για παράδειγμα, η αύξηση της τουριστικής δραστηριότητας επηρεάζει την κατανάλωση νερού και ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και τις ανάγκες εφοδιασμού σε τρόφιμα. Επομένως, οι αποφάσεις για έναν τομέα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις συνέπειες στους υπόλοιπους.
Βιώσιμος τουρισμός με σεβασμό στους φυσικούς πόρους
Η περίπτωση της Σύρου αναδεικνύει ότι η βιωσιμότητα του ελληνικού τουρισμού δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την οικονομική ανάπτυξη ή την αύξηση των επισκεπτών.
Προϋποθέτει την προστασία των φυσικών πόρων, την αποτελεσματική διαχείριση των υποδομών και τη διασφάλιση της ποιότητας ζωής των μόνιμων κατοίκων.
Η σύνδεση της διαχείρισης νερού με την ενεργειακή αποδοτικότητα και τον τουριστικό σχεδιασμό μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για περισσότερα ελληνικά νησιά.
Το ζητούμενο είναι ένας τουρισμός που ενισχύει τις τοπικές κοινωνίες χωρίς να εξαντλεί τους πόρους από τους οποίους εξαρτάται.