Με επίκεντρο τα ελληνικά νησιά, την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τη διαχείριση των φυσικών πόρων, το ερευνητικό δίκτυο επιδιώκει να μετατρέψει τα κλιματικά δεδομένα σε ουσιαστικές δράσεις προσαρμογής.
Η μετάβαση προς ένα βιώσιμο αναπτυξιακό μοντέλο απαιτεί περισσότερα από περιβαλλοντικές δεσμεύσεις και φιλόδοξους στόχους. Χρειάζεται επιστημονική τεκμηρίωση, συνεργασία μεταξύ φορέων και πρακτικές λύσεις που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής.
Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται το CLIMPACT III, η επόμενη φάση του Εθνικού Δικτύου Έρευνας για την Κλιματική Αλλαγή και τις Επιπτώσεις της, το οποίο επιδιώκει να ενισχύσει τη σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με τη λήψη αποφάσεων και την εφαρμογή μέτρων προσαρμογής.
Από την έρευνα στις πραγματικές ανάγκες
Το CLIMPACT συγκεντρώνει πανεπιστημιακά ιδρύματα και ερευνητικά κέντρα με στόχο την παραγωγή και αξιοποίηση επιστημονικής γνώσης για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.
Σε προηγούμενη ερευνητική δράση, έντεκα ελληνικές ομάδες, υπό τον συντονισμό του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, ανέπτυξαν μια ενιαία μεθοδολογία αξιολόγησης της κλιματικής διακινδύνευσης.
Η μεθοδολογία εφαρμόστηκε σε δώδεκα διαφορετικές περιπτώσεις υποδομών, αναδεικνύοντας τόσο τους σημαντικότερους κλιματικούς κινδύνους όσο και την ανάγκη επιλογής στοχευμένων μέτρων προσαρμογής.
Το επόμενο βήμα είναι η αξιοποίηση αυτής της γνώσης από τους φορείς που σχεδιάζουν, διαχειρίζονται και λειτουργούν τις υποδομές.
Ενεργότερος ρόλος για Περιφέρειες και Δήμους
Σύμφωνα με τον επιστημονικό υπεύθυνο του CLIMPACT στο ΕΜΠ, ομότιμο καθηγητή Αναστάσιο Ι. Στάμου, το CLIMPACT III δίνει μεγαλύτερη έμφαση στη σύνδεση της έρευνας με τις Περιφέρειες, την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τους αρμόδιους φορείς.
Η κατεύθυνση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τη βιώσιμη ανάπτυξη, καθώς οι τοπικές αρχές βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της αντιμετώπισης των κλιματικών επιπτώσεων.
Η διαχείριση των υδάτινων πόρων, η προστασία από πλημμύρες, η προσαρμογή των δημόσιων εγκαταστάσεων και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των τοπικών οικονομιών απαιτούν αποφάσεις βασισμένες σε αξιόπιστα δεδομένα.
Η επιστημονική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει τους Δήμους και τις Περιφέρειες να προσδιορίσουν τις προτεραιότητές τους και να κατευθύνουν αποτελεσματικότερα τις επενδύσεις τους.
Τα ελληνικά νησιά στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη θέση στο CLIMPACT III καταλαμβάνουν τα ελληνικά νησιά, όπου η κλιματική αλλαγή αλληλεπιδρά με την περιορισμένη διαθεσιμότητα πόρων και τις αυξημένες εποχικές ανάγκες.
Η προσέγγιση Water-Energy-Food-Tourism εξετάζει συνδυαστικά το νερό, την ενέργεια, τα τρόφιμα και τον τουρισμό, αναγνωρίζοντας ότι οι τέσσερις αυτοί τομείς επηρεάζουν άμεσα ο ένας τον άλλο.
Παράλληλα, προβλέπεται η επιλογή και εφαρμογή μέτρων προσαρμογής με τη συμμετοχή των τοπικών φορέων και κοινωνιών.
Η συμμετοχική αυτή διάσταση είναι σημαντική, καθώς οι βιώσιμες πολιτικές χρειάζεται να ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες και τις ανάγκες των κατοίκων.
Η Ελλάδα ως κόμβος κλιματικής γνώσης στη Μεσόγειο
Το CLIMPACT III επιδιώκει επίσης την ενίσχυση των διεθνών συνεργασιών, με ιδιαίτερη έμφαση στη Μεσόγειο.
Η φιλοδοξία είναι η ανάπτυξη ενός περιφερειακού κόμβου γνώσης και συνεργασίας για το κλίμα και τη βιωσιμότητα, ο οποίος θα διευκολύνει την ανταλλαγή εμπειριών και την αξιοποίηση επιστημονικών εργαλείων.
Η συγκεκριμένη προσπάθεια συνδέεται με τον Στόχο 13 του ΟΗΕ για την κλιματική δράση και τον Στόχο 17 για τις συνεργασίες προς επίτευξη της βιώσιμης ανάπτυξης.
Το ουσιαστικό στοίχημα είναι η επιστημονική γνώση να μη μένει στα ερευνητικά εργαστήρια, αλλά να μετατρέπεται σε πολιτικές, υποδομές και παρεμβάσεις που βελτιώνουν την καθημερινότητα.
Για την Ελλάδα, η κλιματική προσαρμογή μπορεί να αποτελέσει όχι μόνο απάντηση σε μια αυξανόμενη απειλή, αλλά και ευκαιρία για ένα πιο ανθεκτικό, αποτελεσματικό και βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης.