Το Viosimi.gr βρέθηκε στην καρδιά του Olympia Forum VII και μεταφέρει από την Αρχαία Ολυμπία ένα πλούσιο δημοσιογραφικό αφιέρωμα για τις μεγάλες προκλήσεις της επόμενης ημέρας. Βιώσιμη ανάπτυξη, Περιφέρεια, υποδομές, τουρισμός, πολιτισμός, αγροδιατροφή, εργασία, Τεχνητή Νοημοσύνη, κλιματική ανθεκτικότητα και επενδύσεις συναντήθηκαν σε έναν διάλογο με κοινό ερώτημα: ποιο αναπτυξιακό μοντέλο χρειάζεται η Ελλάδα για τα επόμενα χρόνια;
Η Αρχαία Ολυμπία είναι ένας τόπος με παγκόσμια ακτινοβολία, βαθιά συνδεδεμένος με την ιστορία, τον πολιτισμό και την ιδέα της συνάντησης ανθρώπων από διαφορετικούς τόπους. Από τις 29 Σεπτεμβρίου έως την 1η Οκτωβρίου, όμως, έγινε παράλληλα ένας τόπος συζήτησης για το μέλλον. Στη Διεθνή Ολυμπιακή Ακαδημία πραγματοποιήθηκε το Olympia Forum VII, συγκεντρώνοντας εκπροσώπους της πολιτικής και της Αυτοδιοίκησης, της επιχειρηματικότητας, της πανεπιστημιακής και ερευνητικής κοινότητας, θεσμικούς και παραγωγικούς φορείς, καθώς και προσωπικότητες από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Το Viosimi.gr ήταν εκεί, παρακολουθώντας τις συζητήσεις και καταγράφοντας τις παρεμβάσεις που συνδέονται άμεσα με ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της εποχής μας: πώς η έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης μπορεί να περάσει από τη θεωρία στην πράξη και να μετατραπεί σε πραγματική αλλαγή για την οικονομία, τις Περιφέρειες και την καθημερινότητα των πολιτών.
Το Olympia Forum VII πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο μεγάλων μεταβολών. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μετασχηματίζει την εργασία και την εκπαίδευση, η κλιματική κρίση δοκιμάζει πόλεις, υποδομές και αγροτική παραγωγή, η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί νέες επενδύσεις, ενώ οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις επηρεάζουν το εμπόριο, την ενέργεια και τις διεθνείς συνεργασίες. Την ίδια στιγμή, η ελληνική Περιφέρεια αναζητά τρόπους να κρατήσει τους ανθρώπους της, να προσελκύσει επενδύσεις και να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες, ενώ ο τουρισμός καλείται να περάσει σταδιακά από το μοντέλο των περισσότερων αφίξεων σε ένα μοντέλο μεγαλύτερης ποιότητας, ανθεκτικότητας και τοπικής προστιθέμενης αξίας.
Μέσα από τις διαφορετικές θεματικές και τοποθετήσεις αναδείχθηκε ένα κοινό ερώτημα: ποια Ελλάδα θέλουμε να δημιουργήσουμε για τις επόμενες δεκαετίες;
Αυτός είναι και ο λόγος που το Viosimi.gr βρέθηκε στην Αρχαία Ολυμπία. Γιατί η βιώσιμη ανάπτυξη δεν αφορά αποκλειστικά το περιβάλλον. Αφορά την οικονομία, την κοινωνία, την εργασία, τις υποδομές, τον πολιτισμό, την αγροτική παραγωγή, την τεχνολογία και τελικά την ποιότητα ζωής. Αφορά το εάν ένας νέος άνθρωπος μπορεί να παραμείνει και να δημιουργήσει στον τόπο του, εάν μια Περιφέρεια διαθέτει τις υποδομές που χρειάζεται για να αναπτυχθεί, εάν μια επένδυση αφήνει πραγματική αξία στην τοπική οικονομία και εάν η ανάπτυξη που δημιουργούμε σήμερα μπορεί να αντέξει στις προκλήσεις του αύριο.
Ιδιαίτερη θέση στις συζητήσεις είχαν οι υποδομές και η περιφερειακή ανάπτυξη. Αυτοκινητόδρομοι, σιδηρόδρομοι, αεροδρόμια, αστικές μεταφορές, έργα ύδρευσης και αντιπλημμυρικής προστασίας δεν είναι απλώς τεχνικά έργα. Καθορίζουν πόσο εύκολα μετακινούνται άνθρωποι και προϊόντα, πόσο ασφαλείς είναι οι μεταφορές, πού μπορεί να εγκατασταθεί μια επιχείρηση και τελικά πόσο ανταγωνιστική και ελκυστική μπορεί να γίνει μια περιοχή. Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στην κατασκευή νέων έργων, αλλά επεκτάθηκε στη συντήρηση, στην ανθεκτικότητα και στη δυνατότητα κάθε υποδομής να δημιουργεί μακροχρόνιο κοινωνικό και οικονομικό όφελος.
Το ίδιο έντονα τέθηκε και το ζήτημα της αποκέντρωσης. Η Περιφέρεια δεν μπορεί να γίνει πραγματική επιλογή ζωής μόνο μέσα από οικονομικά κίνητρα. Χρειάζεται θέσεις εργασίας, κατοικία, σχολεία, υπηρεσίες υγείας, σύγχρονες μεταφορές, ψηφιακές υποδομές, πολιτισμό και ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες. Η βιώσιμη περιφερειακή ανάπτυξη αρχίζει όταν η γεωγραφία παύει να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τις ευκαιρίες που έχει ένας άνθρωπος.
Σημαντικό μέρος του ενδιαφέροντος στράφηκε και στον τουρισμό. Η συζήτηση πλέον δεν αφορά μόνο το πόσοι επισκέπτες φτάνουν στην Ελλάδα, αλλά πόσο μένουν, πότε ταξιδεύουν, ποιες περιοχές επισκέπτονται και κυρίως πόση αξία αφήνουν στις τοπικές κοινωνίες. Η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, οι ειδικές μορφές τουρισμού και η ανάδειξη νέων προορισμών αποτελούν κομμάτια ενός μοντέλου που επιδιώκει να μοιράσει τα οφέλη σε περισσότερες περιοχές και μεγαλύτερο μέρος του έτους.
Και σε αυτή τη συζήτηση η ίδια η Αρχαία Ολυμπία αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ένας τόπος με παγκόσμια αναγνωρισιμότητα μπορεί να λειτουργήσει ως πύλη για μια ολόκληρη Περιφέρεια, εφόσον συνδεθεί με τη γαστρονομία, τα τοπικά προϊόντα, τη φύση, τον πολιτισμό και τις μικρές επιχειρήσεις. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αυξηθεί η επισκεψιμότητα, αλλά να δημιουργηθούν περισσότερες εμπειρίες και μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής, ώστε περισσότερο από το οικονομικό όφελος του τουρισμού να παραμένει στον τόπο.
Ο πολιτισμός είχε επίσης κεντρική θέση. Από την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς μέχρι τον κινηματογράφο και τη σύγχρονη δημιουργία, αναδείχθηκε η δυνατότητα του πολιτισμού να λειτουργήσει ως παραγωγική δύναμη. Μια διεθνής κινηματογραφική παραγωγή, για παράδειγμα, δεν αφήνει μόνο εικόνες της Ελλάδας που ταξιδεύουν σε ολόκληρο τον κόσμο. Μπορεί να δημιουργήσει δουλειές, να ενεργοποιήσει τοπικές επιχειρήσεις και να μεταφέρει τεχνογνωσία σε Έλληνες επαγγελματίες. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πάντα τι παραμένει στον τόπο όταν ολοκληρωθεί μια παραγωγή ή μια επένδυση.
Ανάλογη ήταν η συζήτηση για την ελληνική αγροδιατροφή. Σε έναν πρωτογενή τομέα που βρίσκεται αντιμέτωπος με την κλιματική αλλαγή, το υψηλό ενεργειακό κόστος, τη διαχείριση του νερού και τις μεταβολές των διεθνών αγορών, το ζητούμενο δεν μπορεί να είναι μόνο η μεγαλύτερη παραγωγή. Η πρόκληση είναι να παράγουμε καλύτερα και να κρατάμε μεγαλύτερο μέρος της αξίας κοντά στον παραγωγό. Μεταποίηση, τυποποίηση, πιστοποίηση, ΠΟΠ και ΠΓΕ προϊόντα, ισχυρά τοπικά εμπορικά σήματα και σύνδεση με τη γαστρονομία και τον τουρισμό μπορούν να δημιουργήσουν ισχυρότερες τοπικές οικονομίες.
Μέσα από τις συζητήσεις του Forum έγινε επίσης σαφές ότι η κλιματική κρίση αλλάζει τους όρους με τους οποίους σχεδιάζουμε την ανάπτυξη. Πλημμύρες, πυρκαγιές και ακραία καιρικά φαινόμενα έχουν πλέον μεγάλο οικονομικό και κοινωνικό κόστος. Γι’ αυτό η συζήτηση μετακινείται όλο και περισσότερο από την αποκατάσταση στην πρόληψη. Αντιπλημμυρικά έργα, καλύτερη προστασία της αγροτικής παραγωγής, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, ανθεκτικότερες υποδομές και καλύτερος σχεδιασμός αποτελούν επενδύσεις που μπορούν να μειώσουν τις απώλειες πριν συμβεί η επόμενη καταστροφή.
Παρούσα σε πολλές διαφορετικές θεματικές ήταν και η Τεχνητή Νοημοσύνη. Από τη δημόσια διοίκηση και την εκπαίδευση μέχρι την εργασία, την παραγωγή και την πολιτική προστασία, η AI αλλάζει ήδη διαδικασίες που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούσαμε δεδομένες. Το ερώτημα πλέον δεν είναι εάν θα χρησιμοποιηθεί, αλλά πώς θα χρησιμοποιηθεί και ποιοι θα μπορέσουν να επωφεληθούν από αυτήν. Η πραγματικά βιώσιμη ψηφιακή μετάβαση χρειάζεται νέες δεξιότητες, εκπαίδευση, διαφάνεια και ανθρώπινη εποπτεία, ώστε η τεχνολογική πρόοδος να μη δημιουργήσει νέες ανισότητες.
Από τη συζήτηση αυτή προκύπτει φυσικά και το μεγάλο θέμα του μέλλοντος της εργασίας. Νέα επαγγέλματα εμφανίζονται, άλλα αλλάζουν και οι δεξιότητες που απαιτεί η αγορά εξελίσσονται με πρωτοφανή ταχύτητα. Η διά βίου μάθηση, το reskilling και το upskilling μετατρέπονται έτσι σε ουσιαστικά εργαλεία οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας. Γιατί η επιτυχία της τεχνολογικής μετάβασης δεν θα κριθεί μόνο από το πόσο γρήγορα οι επιχειρήσεις και το Δημόσιο υιοθέτησαν νέες τεχνολογίες, αλλά και από το πόσοι άνθρωποι κατάφεραν να προχωρήσουν μαζί τους.
Στο Olympia Forum VII συζητήθηκε έντονα και το ζήτημα των επενδύσεων, τόσο σε περιφερειακό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Εδώ, όμως, υπάρχει μια διάκριση που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Το ύψος μιας επένδυσης από μόνο του δεν αρκεί για να αποτυπώσει την πραγματική της αξία. Σημασία έχει πόσες θέσεις εργασίας δημιουργεί, πόσες τοπικές επιχειρήσεις εντάσσονται στην αλυσίδα της, πόση τεχνογνωσία μεταφέρεται, πόσο ανθεκτική είναι στον χρόνο και τι περιβαλλοντικό και κοινωνικό αποτύπωμα αφήνει. Η βιώσιμη επένδυση είναι εκείνη που συνεχίζει να παράγει αξία για τον τόπο και μετά την αρχική εισροή κεφαλαίου.
Στον ίδιο διάλογο πρωταγωνιστικό ρόλο είχε η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Άλλωστε, μεγάλο μέρος της βιώσιμης μετάβασης υλοποιείται τελικά σε επίπεδο δήμου και Περιφέρειας. Ένα σύγχρονο δίκτυο ύδρευσης, ένα αντιπλημμυρικό έργο, ένα ενεργειακά αποδοτικό δημόσιο κτίριο, ένας ασφαλέστερος δρόμος ή μια ψηφιακή υπηρεσία είναι τα σημεία στα οποία η έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης συναντά την καθημερινότητα του πολίτη.
Παράλληλα, το Forum είχε έντονη διεθνή διάσταση, με τη θέση της Ελλάδας σε ένα μεταβαλλόμενο παγκόσμιο περιβάλλον, τις διεθνείς συνεργασίες, την ενέργεια, το εμπόριο, την τεχνολογία και τις νέες γεωοικονομικές ισορροπίες να βρίσκονται στην ατζέντα. Σε έναν κόσμο όπου οι οικονομίες είναι περισσότερο αλληλεξαρτώμενες από ποτέ, η βιώσιμη ανάπτυξη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως αποκλειστικά εθνική υπόθεση.
Ίσως γι’ αυτό η επιλογή της Αρχαίας Ολυμπίας αποκτά έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Σε έναν τόπο που επί αιώνες αποτελεί σημείο αναφοράς για τη συνάντηση ανθρώπων και πολιτισμών, βρέθηκαν δίπλα δίπλα η αρχαία κληρονομιά και η Τεχνητή Νοημοσύνη, η κλιματική προσαρμογή και οι σύγχρονες υποδομές, η περιφερειακή ανάπτυξη και οι διεθνείς επενδύσεις. Το παρελθόν και το μέλλον συναντήθηκαν στον ίδιο τόπο.
Το Viosimi.gr βρέθηκε στην Αρχαία Ολυμπία για να καταγράψει αυτή ακριβώς τη συνάντηση. Όχι μόνο για να μεταφέρει δηλώσεις και τοποθετήσεις, αλλά για να αναζητήσει πίσω από αυτές το νήμα που τις συνδέει: πώς η ανάπτυξη μπορεί να αποκτήσει διάρκεια, να διαχέεται περισσότερο στην κοινωνία και να δημιουργεί πραγματική αξία για τις επόμενες γενιές.
Μέσα από το πλούσιο αφιέρωμα του Viosimi.gr στο Olympia Forum VII, παρουσιάζουμε τις σημαντικότερες παρεμβάσεις, τις διαφορετικές προσεγγίσεις και τις προτάσεις που ακούστηκαν στην Αρχαία Ολυμπία για τις υποδομές, την Περιφέρεια, τον τουρισμό, τον πολιτισμό, την αγροδιατροφή, την εργασία, την Τεχνητή Νοημοσύνη, το κλίμα και τις επενδύσεις.
Γιατί τελικά η συζήτηση για τη βιώσιμη ανάπτυξη δεν αφορά ένα μακρινό αύριο.
Αφορά τις επιλογές που γίνονται σήμερα.
Από την Αρχαία Ολυμπία, το Viosimi.gr μεταφέρει το ρεπορτάζ και ανοίγει έναν κύκλο ενημέρωσης για την Ελλάδα της επόμενης ημέρας. Για μια ανάπτυξη που δεν μετριέται μόνο με αριθμούς, αλλά με την αξία που αφήνει στους ανθρώπους, στις τοπικές κοινωνίες και στον τόπο.