Ζημιές 822 δισ. ευρώ από ακραία φαινόμενα – Το μεγάλο ασφαλιστικό κενό και γιατί η κλιματική ανθεκτικότητα αποτελεί πλέον βασικό πυλώνα της βιώσιμης ανάπτυξης
Η κλιματική αλλαγή εξελίσσεται σε έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς και δημοσιονομικούς κινδύνους για την Ευρώπη, καθώς πυρκαγιές, πλημμύρες και καύσωνες προκαλούν ολοένα μεγαλύτερες ζημιές, μεγάλο μέρος των οποίων παραμένει ανασφάλιστο.
Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, τα ακραία καιρικά και κλιματικά φαινόμενα προκάλεσαν οικονομικές απώλειες περίπου 822 δισ. ευρώ στην ΕΕ από το 1980 έως το 2024, με περίπου το ένα τέταρτο του συνολικού ποσού να καταγράφεται μόλις στα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Το πρόβλημα αποκτά πλέον άμεση δημοσιονομική διάσταση. Όταν οι ζημιές δεν καλύπτονται από ασφαλιστικούς μηχανισμούς, το κόστος αποκατάστασης μεταφέρεται σε μεγάλο βαθμό στα κράτη, επιβαρύνοντας ελλείμματα και δημόσιο χρέος.
Το μεγάλο ασφαλιστικό κενό
Μόλις περίπου το 25% των ζημιών από κλιματικές καταστροφές στην ΕΕ είναι ασφαλισμένο, ενώ σε ορισμένες χώρες η κάλυψη βρίσκεται κάτω από 5%.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Γερμανίας μετά τις πλημμύρες του 2021, όταν το κράτος χρειάστηκε να διαθέσει περίπου 30 δισ. ευρώ για την αποκατάσταση.
Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται νέα εργαλεία, από υποχρεωτικά ασφαλιστικά σχήματα μέχρι catastrophe bonds και ευρωπαϊκούς μηχανισμούς αντασφάλισης.
Η Ελλάδα ανάμεσα στις περισσότερο εκτεθειμένες οικονομίες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η περίπτωση της Ελλάδας, λόγω της εξάρτησης από τον τουρισμό αλλά και της αυξημένης έκθεσης σε πυρκαγιές, καύσωνες και προβλήματα διαχείρισης νερού.
Μια μεγάλη φυσική καταστροφή σε τουριστικές περιοχές δεν προκαλεί μόνο ζημιές σε κτίρια και υποδομές. Μπορεί να περιορίσει τουριστικά έσοδα, απασχόληση και φορολογικά έσοδα, την ίδια στιγμή που αυξάνονται οι ανάγκες για κρατική στήριξη.
Η κλιματική ανθεκτικότητα είναι βιώσιμη ανάπτυξη
Εδώ βρίσκεται και η ουσιαστική σύνδεση με τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί απλώς περιβαλλοντική πολιτική, αλλά επένδυση στην οικονομική και κοινωνική ανθεκτικότητα.
Αντιπλημμυρικά έργα, προστασία δασών, ανθεκτικά ενεργειακά και υδρευτικά δίκτυα, καλύτερος πολεοδομικός σχεδιασμός και μεγαλύτερη ασφαλιστική κάλυψη μπορούν να περιορίσουν σημαντικά το μελλοντικό κόστος.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη προτείνει ένα κοινό ευρωπαϊκό δημόσιο-ιδιωτικό σύστημα αντασφάλισης φυσικών καταστροφών, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει μέτρα για τη μείωση του ασφαλιστικού κενού.
Το συμπέρασμα γίνεται όλο και πιο σαφές: η πρόληψη και η κλιματική προσαρμογή κοστίζουν, αλλά η αδράνεια μπορεί να κοστίσει πολύ περισσότερο. Και σε μια Ευρώπη που θερμαίνεται γρήγορα, η προστασία από τις κλιματικές καταστροφές αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος μιας πραγματικά βιώσιμης οικονομικής πολιτικής.