Νέους κανόνες για τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων μετά από φυσικές καταστροφές εισάγει σχέδιο νόμου του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας που κατατέθηκε στη Βουλή.
Οι αλλαγές αφορούν από τη στεγαστική αρωγή και την πρώτη οικονομική βοήθεια μέχρι τις ασφαλιστικές αποζημιώσεις, την προσωρινή στέγαση των πληγέντων και τους ελέγχους των δικαιούχων, με βασικό στόχο την επιτάχυνση και ψηφιοποίηση των διαδικασιών.
Το νέο πλαίσιο αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία πυρκαγιές, πλημμύρες και άλλα ακραία φαινόμενα αυξάνουν τις πιέσεις σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και δημόσιους προϋπολογισμούς.
Τι αλλάζει στη στεγαστική αρωγή
Το νομοσχέδιο καθορίζει εκ νέου τις κατηγορίες των δικαιούχων και τα ανώτατα όρια της στεγαστικής αρωγής μετά από φυσικές καταστροφές.
Μεταξύ των αλλαγών προβλέπεται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, η δυνατότητα ενός συγκυρίου να λάβει το σύνολο της προβλεπόμενης αρωγής προκειμένου να προχωρήσει στην επισκευή ή ανακατασκευή ενός πληγέντος κτιρίου.
Παράλληλα, επανακαθορίζονται οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση πρώτης αρωγής έναντι της στεγαστικής βοήθειας σε περιπτώσεις σημαντικών και εκτεταμένων ζημιών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η καθιέρωση, σε οριζόντια βάση, αφορολόγητου και ακατάσχετου χαρακτήρα της στεγαστικής αρωγής.
Το ίδιο καθεστώς προβλέπεται και για τις αποζημιώσεις που καταβάλλονται από ασφαλιστικές εταιρείες.
Τι ισχύει για τις ασφαλισμένες επιχειρήσεις
Το νομοσχέδιο επιχειρεί παράλληλα να ξεκαθαρίσει τη σχέση μεταξύ κρατικής αρωγής και ιδιωτικής ασφάλισης.
Στις ασφαλισμένες επιχειρήσεις, οι προβλέψεις για στεγαστική αρωγή στις κτιριακές εγκαταστάσεις θα εφαρμόζονται για το τμήμα της ζημιάς που δεν καλύπτεται από την ασφαλιστική εταιρεία.
Παράλληλα, τροποποιείται η σύνθεση του Παρατηρητηρίου Ιδιωτικής Ασφάλισης έναντι Φυσικών Καταστροφών και αποσαφηνίζεται ο τρόπος ελέγχου της εφαρμογής της υποχρέωσης ασφάλισης των επιχειρήσεων σε σχέση με τα μέτρα κρατικής αρωγής.
Η κατεύθυνση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση για τον επιμερισμό του οικονομικού κινδύνου των φυσικών καταστροφών μεταξύ κράτους, ασφαλιστικής αγοράς, επιχειρήσεων και πολιτών.
Η διαδικασία περνά στο «e-Άδειες»
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την ψηφιοποίηση της διαδικασίας.
Ο καθορισμός των δικαιούχων και η χορήγηση της στεγαστικής αρωγής θα πραγματοποιούνται μέσω του πληροφοριακού συστήματος «e-Άδειες».
Προβλέπονται διαφορετικά στάδια πληρωμών ανάλογα με το είδος της παρέμβασης –όπως ανακατασκευή, επισκευή ή αυτοστέγαση– καθώς και υποχρεωτικοί έλεγχοι κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.
Νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα προβλέπεται και για την καταβολή των εφάπαξ οικονομικών ενισχύσεων που αφορούν, μεταξύ άλλων, την αντικατάσταση οικοσκευής και την κάλυψη πρώτων βιοτικών αναγκών.
Οι σχετικές ενισχύσεις επεκτείνονται, υπό προϋποθέσεις, και σε απλές επισκευαστικές εργασίες βοηθητικών χώρων και στον εξοπλισμό τους.
Προσωρινή στέγαση μετά την καταστροφή
Νέοι κανόνες εισάγονται και για τους μεταφερόμενους οικίσκους που χρησιμοποιούνται για την προσωρινή φιλοξενία ανθρώπων που έχασαν ή δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν την κατοικία τους.
Καθορίζεται το πλαίσιο παραχώρησής τους στους δήμους, οι όροι χρήσης και το χρονικό διάστημα προσωρινής στέγασης.
Προβλέπεται ακόμη η δυνατότητα παραχώρησης μεταχειρισμένων οικίσκων, οι οποίοι δεν είναι πλέον κατάλληλοι για στέγαση πληγέντων, σε δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς με κοινωφελή δραστηριότητα.
Παράλληλα θεσπίζονται διοικητικές κυρώσεις σε περιπτώσεις μη έγκαιρης ή μη προσήκουσας επιστροφής τους.
Αυστηρότεροι έλεγχοι
Το νέο πλαίσιο ενισχύει και τον μηχανισμό ελέγχου των ενισχύσεων.
Προβλέπονται τακτικοί και έκτακτοι έλεγχοι υποψηφίων δικαιούχων, ενώ οι Περιφέρειες θα πρέπει να διατηρούν τα απαραίτητα στοιχεία για τουλάχιστον δέκα χρόνια.
Ρυθμίζεται επίσης η διαδικασία απώλειας του δικαιώματος ενίσχυσης και επιστροφής ποσών που καταβλήθηκαν χωρίς να πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις.
Στόχος είναι η κρατική βοήθεια να φτάνει ταχύτερα στους πραγματικούς δικαιούχους, αλλά ταυτόχρονα να υπάρχει μεγαλύτερη δυνατότητα ελέγχου της διάθεσης των δημόσιων πόρων.
Η κλιματική κρίση αλλάζει και την οικονομία των καταστροφών
Πίσω από τις επιμέρους ρυθμίσεις βρίσκεται ένα ευρύτερο ζήτημα: ποιος αναλαμβάνει το οικονομικό κόστος όταν συμβαίνει μια μεγάλη φυσική καταστροφή;
Καθώς οι οικονομικές απώλειες από ακραία φαινόμενα μπορούν να είναι ιδιαίτερα υψηλές, η αποτελεσματική αποκατάσταση δεν αποτελεί μόνο ζήτημα Πολιτικής Προστασίας. Συνδέεται πλέον άμεσα με τη δημοσιονομική ανθεκτικότητα, την ασφαλιστική κάλυψη, τη λειτουργία των επιχειρήσεων και την ικανότητα των τοπικών κοινωνιών να επιστρέψουν γρήγορα στην κανονικότητα.
Το νέο νομοσχέδιο επιχειρεί να δημιουργήσει ένα περισσότερο οργανωμένο και ψηφιοποιημένο σύστημα για την επόμενη ημέρα μιας καταστροφής, συνδέοντας στενότερα την κρατική αρωγή με την ιδιωτική ασφάλιση και ενισχύοντας τους ελέγχους.
Η πραγματική αποτελεσματικότητά του, ωστόσο, θα κριθεί στην πράξη: στο πόσο γρήγορα ένας πολίτης θα μπορέσει να επισκευάσει το σπίτι του και μια επιχείρηση να επαναλειτουργήσει μετά από μια πυρκαγιά, μια πλημμύρα ή άλλη μεγάλη φυσική καταστροφή.
Η επεξεργασία του σχεδίου νόμου στην αρμόδια Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής αναμένεται να ξεκινήσει την Πέμπτη.