Με τα αλιευτικά τους σκάφη στον Θερμαϊκό Κόλπο διαμαρτυρήθηκαν επαγγελματίες αλιείς από τη Θεσσαλονίκη, την Πιερία, τη Χαλκιδική και άλλες περιοχές. Πέρα από το κόστος του πετρελαίου, η κινητοποίηση αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα: πώς μπορεί η ελληνική αλιεία να παραμείνει οικονομικά βιώσιμη, προστατεύοντας παράλληλα τους θαλάσσιους πόρους από τους οποίους εξαρτάται.
Τον Θερμαϊκό Κόλπο επέλεξαν οι επαγγελματίες αλιείς για τη σημερινή κινητοποίησή τους, μεταφέροντας με τα ίδια τους τα σκάφη τα αιτήματα του κλάδου στο παραλιακό μέτωπο της Θεσσαλονίκης.
Μηχανότρατες, ανεμότρατες, καΐκια και σκάφη παράκτιας αλιείας από τη Νέα Μηχανιώνα, την Καλαμαριά, την Πιερία, τη Χαλκιδική και άλλες περιοχές έφτασαν από το πρωί στον Θερμαϊκό, στο πλαίσιο της πανελλαδικής διαμαρτυρίας για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η αλιευτική δραστηριότητα.
Στην πρώτη γραμμή των αιτημάτων βρίσκεται το αυξημένο λειτουργικό κόστος και ιδιαίτερα η τιμή των καυσίμων.
«Εμείς χρεοκοπήσαμε», δήλωσε ο πρόεδρος του Συλλόγου Παράκτιων Αλιέων Νέας Κρήνης Καλαμαριάς, Δημήτρης Τσιπούρας, υποστηρίζοντας ότι χωρίς μεγαλύτερη επιδότηση στο πετρέλαιο οι αλιείς δεν πρόκειται να επιστρέψουν στη δουλειά.
Τα αλιευτικά παραμένουν δεμένα στα λιμάνια, ενώ πραγματοποιούνται δράσεις και στις ιχθυόσκαλες, με τους επαγγελματίες του κλάδου να καλούν ιχθυεμπόρους και πωλητές να συμμετάσχουν στις κινητοποιήσεις.
Η οικονομική βιωσιμότητα της αλιείας
Πίσω από τη διαμαρτυρία για το κόστος των καυσίμων βρίσκεται ένα ευρύτερο ζήτημα για τη βιώσιμη ανάπτυξη των παράκτιων περιοχών.
Για πολλές κοινότητες της Κεντρικής Μακεδονίας και συνολικά της χώρας, η αλιεία δεν αποτελεί απλώς μία επαγγελματική δραστηριότητα. Συνδέεται με την τοπική οικονομία, την απασχόληση, την τροφοδοσία της αγοράς, την παράδοση και την κοινωνική συνοχή των παράκτιων περιοχών.
Η βιωσιμότητα του κλάδου έχει επομένως δύο αλληλένδετες πλευρές: από τη μία, την προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και των ιχθυαποθεμάτων και, από την άλλη, τη δυνατότητα των επαγγελματιών αλιέων να συνεχίσουν να δραστηριοποιούνται με οικονομικά βιώσιμους όρους.
Χωρίς υγιείς θάλασσες δεν μπορεί να υπάρχει μακροπρόθεσμα αλιευτική δραστηριότητα. Αντίστοιχα, όμως, η μετάβαση σε ένα περισσότερο βιώσιμο μοντέλο χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη τους ανθρώπους και τις τοπικές οικονομίες που εξαρτώνται από τη θάλασσα.
Δελφίνια, δίχτυα και θαλάσσια οικοσυστήματα
Οι επαγγελματίες αλιείς θέτουν επίσης το ζήτημα των ζημιών που, όπως αναφέρουν, προκαλούν δελφίνια στα αλιευτικά εργαλεία τους.
Πρόκειται για χαρακτηριστικό παράδειγμα της σύνθετης σχέσης ανάμεσα στην προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας και στην οικονομική δραστηριότητα.
Τα θαλάσσια θηλαστικά αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των οικοσυστημάτων της Μεσογείου και η προστασία τους είναι κρίσιμη. Ταυτόχρονα, οι ζημιές σε δίχτυα και εξοπλισμό μπορούν να δημιουργούν πρόσθετο οικονομικό βάρος στους επαγγελματίες.
Η αναζήτηση λύσεων χρειάζεται επομένως να στηρίζεται στην επιστημονική παρακολούθηση, στην πρόληψη των αλληλεπιδράσεων όπου αυτό είναι εφικτό και σε αποτελεσματικούς μηχανισμούς διαχείρισης, χωρίς η προστασία της βιοποικιλότητας να παρουσιάζεται ως αντίπαλος της επαγγελματικής αλιείας.
Το ζήτημα του φυτοπλαγκτού
Στα προβλήματα που αναφέρουν οι αλιείς περιλαμβάνεται και η παρουσία φυτοπλαγκτού.
Οι εξάρσεις φυτοπλαγκτού είναι φυσικό φαινόμενο, αλλά η ένταση και οι επιπτώσεις τους εξαρτώνται από πολλούς περιβαλλοντικούς παράγοντες. Για τον λόγο αυτό απαιτείται επιστημονική παρακολούθηση προτού αποδοθούν συγκεκριμένες επιπτώσεις ή αιτίες.
Για έναν κλειστό και ιδιαίτερα επιβαρυμένο θαλάσσιο χώρο όπως ο Θερμαϊκός, η συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων και της κατάστασης του οικοσυστήματος αποτελεί κρίσιμο εργαλείο τόσο για την προστασία του περιβάλλοντος όσο και για τους ανθρώπους που ζουν από αυτό.
SDG 14: Η θάλασσα ως φυσικός πόρος και πηγή ζωής
Η συζήτηση συνδέεται άμεσα με τον Στόχο Βιώσιμης Ανάπτυξης 14 του ΟΗΕ – «Ζωή στο Νερό», ο οποίος προβλέπει την προστασία και βιώσιμη χρήση των θαλασσών και των θαλάσσιων πόρων.
Η βιώσιμη αλιεία βρίσκεται στον πυρήνα αυτού του στόχου: διατήρηση των ιχθυαποθεμάτων, προστασία της βιοποικιλότητας και αντιμετώπιση της θαλάσσιας ρύπανσης, σε συνδυασμό με τη διατήρηση της οικονομικής και κοινωνικής αξίας που παράγουν οι θάλασσες.
Παράλληλα, το ζήτημα αγγίζει τον SDG 8 – Αξιοπρεπής Εργασία και Οικονομική Ανάπτυξη, καθώς αφορά άμεσα τη διατήρηση θέσεων εργασίας και εισοδήματος στις παράκτιες κοινωνίες.
Η πρόκληση της επόμενης ημέρας
Η κινητοποίηση στον Θερμαϊκό φέρνει ξανά στην επιφάνεια μια δύσκολη εξίσωση.
Η ελληνική αλιεία καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα το υψηλό κόστος παραγωγής, τις μεταβολές στο θαλάσσιο περιβάλλον, τις απαιτήσεις προστασίας της βιοποικιλότητας και την ανάγκη διατήρησης των αλιευτικών πόρων για τις επόμενες γενιές.
Η απάντηση δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά στην αντιμετώπιση του άμεσου κόστους. Χρειάζεται ένας μακροπρόθεσμος σχεδιασμός που να συνδυάζει οικονομικά βιώσιμη αλιεία, προστασία των θαλασσών, επιστημονική παρακολούθηση και στήριξη των παράκτιων κοινωνιών.
Γιατί η βιώσιμη ανάπτυξη στη θάλασσα προϋποθέτει τελικά δύο πράγματα που δεν μπορούν να διαχωριστούν: να υπάρχει ψάρι στη θάλασσα και να υπάρχει αλιέας που να μπορεί να ζήσει από αυτήν.