Νέα επιστημονική μελέτη συνδέει την υπερθέρμανση του πλανήτη με την αύξηση του κινδύνου πυρκαγιών – Υψηλές θερμοκρασίες, ξηρασία, χαμηλή υγρασία και άνεμοι δημιουργούν ένα ολοένα πιο επικίνδυνο περιβάλλον
Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί πλέον έναν μακρινό κίνδυνο για τα δασικά οικοσυστήματα. Μεταβάλλει ήδη, με τρόπο που μπορεί να αποτυπωθεί επιστημονικά, την πιθανότητα εμφάνισης των ακραίων καιρικών συνθηκών που επιτρέπουν σε μεγάλες πυρκαγιές να εξαπλωθούν ανεξέλεγκτα.
Νέα μελέτη της διεθνούς επιστημονικής πρωτοβουλίας World Weather Attribution (WWA) καταλήγει ότι η κλιματική αλλαγή διπλασίασε την πιθανότητα εμφάνισης των ακραίων συνθηκών που συνέβαλαν στις εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές του φετινού καλοκαιριού στον Καναδά.
Οι επιστήμονες εξέτασαν τον συνδυασμό υψηλών θερμοκρασιών, παρατεταμένης ξηρασίας, χαμηλής υγρασίας και ισχυρών ανέμων που ευνόησε την ταχύτατη εξάπλωση των πυρκαγιών στα Βορειοδυτικά Εδάφη και στο βορειοδυτικό Οντάριο.
Το συμπέρασμα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό: εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη, τέτοιες συνθήκες είναι σήμερα περίπου δύο φορές πιθανότερο να εμφανιστούν.
Ακραίος κίνδυνος πυρκαγιάς κάθε έξι χρόνια
Για να προσδιορίσουν την επίδραση της κλιματικής αλλαγής, οι ερευνητές συνέκριναν το σημερινό κλίμα με έναν υποθετικό κόσμο χωρίς την υπερθέρμανση που έχει προκαλέσει η ανθρώπινη δραστηριότητα και κυρίως η καύση ορυκτών καυσίμων από τη βιομηχανική εποχή.
Η ανάλυση έδειξε ότι επεισόδια τόσο υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς μπορούν πλέον να εμφανίζονται περίπου μία φορά κάθε έξι χρόνια.
Σε ένα προβιομηχανικό κλίμα, αντίστοιχες συνθήκες θα ήταν πολύ πιο σπάνιες.
Ο Τζόναθαν Μπουσέ, επιστήμονας της Καναδικής Δασικής Υπηρεσίας και συντάκτης της μελέτης, επισήμανε ότι η κλιματική αλλαγή έχει αυξήσει σημαντικά την πιθανότητα εκδήλωσης τέτοιων ακραίων συνθηκών.
Ο κεραυνός προκαλεί την ανάφλεξη – Το κλίμα καθορίζει την εξάπλωση
Η μελέτη αναδεικνύει παράλληλα μια κρίσιμη διάκριση στη συζήτηση για τις δασικές πυρκαγιές: άλλο η αιτία της αρχικής ανάφλεξης και άλλο οι συνθήκες που καθορίζουν πόσο μεγάλη και καταστροφική μπορεί να γίνει μία φωτιά.
Στον Καναδά, οι πυρκαγιές που προκαλούνται από κεραυνούς ευθύνονται για περισσότερο από το 90% της συνολικής καμένης έκτασης.
Στις μεγάλες φετινές πυρκαγιές στα Βορειοδυτικά Εδάφη, η αρχική ανάφλεξη προήλθε επίσης από κεραυνό. Οι ακραίες κλιματικές συνθήκες, όμως, ήταν εκείνες που δημιούργησαν το περιβάλλον μέσα στο οποίο η φωτιά μπόρεσε να εξαπλωθεί με μεγάλη ένταση.
Η διάκριση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τον σχεδιασμό πολιτικών πρόληψης. Η διαχείριση των δασών παραμένει κρίσιμη, αλλά όσο αυξάνονται οι θερμοκρασίες και εντείνονται οι περίοδοι ξηρασίας, τόσο αυξάνεται και η πίεση που δέχονται τα δασικά οικοσυστήματα.
Πολιτική αντιπαράθεση ΗΠΑ – Καναδά
Η δημοσιοποίηση της μελέτης συνέπεσε με πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τις πυρκαγιές και τον καπνό που μεταφέρθηκε σε πολλές αμερικανικές πολιτείες.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απέδωσε τις πυρκαγιές στην ανεπαρκή διαχείριση των δασών από τον Καναδά, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο μέτρων λόγω των επιπτώσεων του καπνού στις ΗΠΑ.
Καναδοί επιστήμονες αμφισβήτησαν αυτή την ερμηνεία, υπογραμμίζοντας τον καθοριστικό ρόλο της κλιματικής αλλαγής στη δημιουργία ολοένα πιο ευνοϊκών συνθηκών για μεγάλες δασικές πυρκαγιές.
Ο κλιματολόγος του Πανεπιστημίου της Βικτόρια, Άντριου Γουίβερ, σημείωσε χαρακτηριστικά ότι ο καπνός «δεν έχει διαβατήριο», επισημαίνοντας παράλληλα τη σημασία των ιστορικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην εξέλιξη της σημερινής κλιματικής κρίσης.
50% μεγαλύτερη καμένη έκταση σε 30 χρόνια
Τα μακροχρόνια στοιχεία ενισχύουν την ανησυχία.
Σύμφωνα με τα δεδομένα που επικαλούνται οι επιστήμονες, ο Καναδάς έχει θερμανθεί κατά περίπου 65% περισσότερο από τις Ηνωμένες Πολιτείες τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ μέσα στα τελευταία 30 χρόνια η ετήσια καμένη έκταση από δασικές πυρκαγιές έχει αυξηθεί κατά περίπου 50%.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα νέο περιβάλλον κινδύνου όχι μόνο για τα δάση αλλά και για τις τοπικές κοινωνίες, τις υποδομές, τη δημόσια υγεία, τη βιοποικιλότητα και την οικονομία.
Η πρόληψη γίνεται ζήτημα βιώσιμης ανάπτυξης
Τα συμπεράσματα της WWA ξεπερνούν τα σύνορα του Καναδά. Αφορούν όλες τις χώρες που βρίσκονται αντιμέτωπες με ολοένα μεγαλύτερο κίνδυνο δασικών πυρκαγιών.
Η βιώσιμη ανάπτυξη σε συνθήκες κλιματικής κρίσης δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στη μείωση των εκπομπών. Απαιτεί ταυτόχρονα προσαρμογή στις νέες κλιματικές συνθήκες, ανθεκτικότερα δασικά οικοσυστήματα, καλύτερη πρόληψη, σύγχρονα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και αποτελεσματικό σχεδιασμό πολιτικής προστασίας.
Το κρίσιμο μήνυμα της νέας μελέτης είναι ότι η κλιματική αλλαγή δεν δημιουργεί από μόνη της κάθε πυρκαγιά. Δημιουργεί, όμως, συχνότερα τις συνθήκες μέσα στις οποίες μία ανάφλεξη μπορεί να εξελιχθεί σε μεγάλη καταστροφή.
Και όσο ο πλανήτης θερμαίνεται, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των δασών και των κοινωνιών μετατρέπεται από περιβαλλοντική επιλογή σε βασική προϋπόθεση βιώσιμης ανάπτυξης.