Η Ευρωπαϊκή Ένωση απέτυχε να καταλήξει σε νομικά δεσμευτικό σχέδιο για τη μείωση εκπομπών την επόμενη δεκαετία, περιοριζόμενη σε μια «δήλωση προθέσεων» ενόψει της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Οι υπουργοί Περιβάλλοντος των 27 κρατών-μελών συμφώνησαν σε ένα εύρος μείωσης 66,3% έως 72,5% μέχρι το 2035, απόφαση που χαρακτηρίζεται από πολλούς ως «συμβιβασμός χωρίς δόντια».
Η κίνηση αυτή θεωρείται πλήγμα για τις φιλοδοξίες της ΕΕ να εμφανιστεί ως παγκόσμιος ηγέτης στην πράσινη μετάβαση, ενόψει της κρίσιμης συνόδου COP30 στη Βραζιλία τον Νοέμβριο.
Οι αντιδράσεις
Ο υπουργός Κλίματος της Δανίας, Λαρς Αάγκαρντ, υπερασπίστηκε την απόφαση λέγοντας ότι «η ΕΕ συνεχίζει ενωμένη και θα μιλήσει με μία φωνή στα Ηνωμένα Έθνη».
Ωστόσο, περιβαλλοντικές οργανώσεις κατέκριναν την αδράνεια. Η Σίρλεϊ Μάθισον από το WWF έκανε λόγο για «διπλωματική γυμναστική ολυμπιακού επιπέδου, σχεδιασμένη για να αποφευχθεί η αμηχανία να φτάσει η ΕΕ στη COP με άδεια χέρια».
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Κλίματος, Βόπκε Χούκστρα, αντέτεινε πως «το εύρος στόχων είναι, με κάθε διεθνές κριτήριο, πραγματικά φιλόδοξο». Στο πλευρό του τάχθηκε και ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το Κλίμα, Σάιμον Στίελ, καλώντας την ΕΕ να επιλέξει «την ανώτερη κλίμακα του στόχου», υπογραμμίζοντας ότι «όσο πιο γρήγορα και σε μεγαλύτερη κλίμακα δράσει η ΕΕ, τόσο περισσότερα θα κερδίσει».
Το πολιτικό πλαίσιο
Η συζήτηση διεξάγεται σε ένα δύσκολο πολιτικό περιβάλλον: η άνοδος της άκρας δεξιάς σε πολλές χώρες τροφοδοτεί επιχειρήματα κατά της πράσινης μετάβασης, την οποία αρκετοί θεωρούν δαπανηρή για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Η επόμενη κρίσιμη μάχη θα δοθεί στη σύνοδο κορυφής της 23-24 Οκτωβρίου, όπου θα συζητηθεί ο στόχος για το 2040 – η Κομισιόν προτείνει μείωση -90%, με αρκετά κράτη να ζητούν ευελιξία, δασοφύτευση ως αντιστάθμιση και εξαίρεση συγκεκριμένων τομέων όπως η άμυνα.
Η διεθνής εικόνα
Την ίδια στιγμή, άλλες χώρες έχουν παρουσιάσει πιο σαφείς δεσμεύσεις:
Ηνωμένο Βασίλειο: -81% από τα επίπεδα του 1990
Αυστραλία: -62% έως -70% από το 2005
Ελβετία: -65% από το 1990
Ιαπωνία: -60% από το 2013 (σχέδιο)
Βραζιλία: -59% έως -67% από το 2005
Νέα Ζηλανδία: -51% έως -55% από το 2005
Αντιθέτως, οι ΗΠΑ έχουν αποσυρθεί από τον στόχο για το 2035.
Το μήνυμα για τη βιώσιμη ανάπτυξη
Η καθυστέρηση της ΕΕ αναδεικνύει το κενό ανάμεσα στη ρητορική και την πράξη. Σε μια εποχή όπου το 2024 καταγράφηκε ως το θερμότερο έτος στην ιστορία και η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από κάθε άλλη ήπειρο, η αδράνεια δεν αποτελεί επιλογή. Η μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών δεν είναι μόνο περιβαλλοντική ανάγκη, αλλά θεμέλιο για κοινωνική δικαιοσύνη, ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτική ανάπτυξη.