Ο Γενικός Γραμματέας Πολιτικής Προστασίας μιλά στο viosimi.gr για τη νέα εποχή στη
διαχείριση των φυσικών καταστροφών, τον ρόλο της πρόληψης και τη σημασία της
συνεργασίας όλων των φορέων.
Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν πλέον μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που καλείται να
αντιμετωπίσει η Ελλάδα, σε μια εποχή όπου η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει ριζικά τη συχνότητα
και την ένταση των ακραίων φυσικών φαινομένων. Οι επιχειρησιακές απαιτήσεις αυξάνονται,
ενώ η ανάγκη για καλύτερο συντονισμό, σύγχρονα εργαλεία και αποτελεσματικό σχεδιασμό
γίνεται ολοένα πιο επιτακτική.
Ο Νίκος Παπαευσταθίου, Διπλωματούχος Αγρονόμος – Τοπογράφος Μηχανικός του Εθνικού
Μετσόβιου Πολυτεχνείου, κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στη Γεωπληροφορική (GIS) και Γενικός
Γραμματέας Πολιτικής Προστασίας, διαθέτει πολυετή εμπειρία στη διαχείριση εκτάκτων
αναγκών. Η πορεία του στο ΕΚΑΒ και η συμμετοχή του στον επιχειρησιακό σχεδιασμό μεγάλων
κρίσεων, από φυσικές καταστροφές μέχρι την πανδημία COVID-19, του προσφέρουν μια
ολοκληρωμένη εικόνα για τις προκλήσεις της σύγχρονης Πολιτικής Προστασίας.
Μιλώντας στο viosimi.gr, τονίζει ότι η εποχή επιβάλλει μια διαφορετική φιλοσοφία στη
διαχείριση των φυσικών καταστροφών. Όπως επισημαίνει, τα ακραία καιρικά φαινόμενα
εμφανίζονται πλέον συχνότερα και με μεγαλύτερη ένταση, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη
μετάβαση από μια λογική διαχείρισης της κρίσης σε μια κουλτούρα διαρκούς ετοιμότητας.
«Η Πολιτική Προστασία δεν μπορεί να ενεργοποιείται μόνο όταν ξεσπά μια καταστροφή»,
υπογραμμίζει. Αντίθετα, απαιτείται συνεχής σχεδιασμός, συστηματική πρόληψη, διαρκής
εκπαίδευση και στενή συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στον ρόλο της πρόληψης, την οποία χαρακτηρίζει ως τη σημαντικότερη
παρέμβαση απέναντι στον κίνδυνο των δασικών πυρκαγιών. Η μείωση της επικινδυνότητας,
όπως εξηγεί, ξεκινά πολύ πριν εκδηλωθεί μια φωτιά και συνδέεται με τον καθαρισμό της
βλάστησης, την προετοιμασία των οικισμών, την ενημέρωση των πολιτών και τη στενή
συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Κατά την άποψή του, οι Δήμοι και οι Περιφέρειες αποτελούν βασικούς πυλώνες του συνολικού
σχεδιασμού, καθώς βρίσκονται πιο κοντά στις τοπικές κοινωνίες και μπορούν να συμβάλουν
ουσιαστικά στην πρόληψη και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας.
Ο Νίκος Παπαευσταθίου αναδεικνύει επίσης τον καθοριστικό ρόλο της τεχνολογίας στη
σύγχρονη Πολιτική Προστασία. Η αξιοποίηση των γεωγραφικών συστημάτων πληροφοριών
(GIS), των δορυφορικών δεδομένων, των προγνωστικών μοντέλων και των ψηφιακών
εφαρμογών προσφέρει, όπως επισημαίνει, πολύτιμα εργαλεία για την έγκαιρη λήψη αποφάσεων
και τον αποτελεσματικότερο επιχειρησιακό συντονισμό.
«Η τεχνολογία δεν αντικαθιστά τον άνθρωπο», σημειώνει. «Του δίνει όμως τη δυνατότητα να
λαμβάνει καλύτερες και ταχύτερες αποφάσεις σε ιδιαίτερα κρίσιμες στιγμές.»
Η διαχείριση μιας μεγάλης φυσικής καταστροφής, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελεί πάντοτε μια
σύνθετη διαδικασία που προϋποθέτει τη συνεργασία πολλών διαφορετικών υπηρεσιών.
Πυροσβεστικό Σώμα, Τοπική Αυτοδιοίκηση, Ένοπλες Δυνάμεις, Ελληνική Αστυνομία, ΕΚΑΒ,
εθελοντικές οργανώσεις και επιστημονικοί φορείς καλούνται να λειτουργούν με κοινό σχέδιο,
σαφείς ρόλους και συνεχή επικοινωνία.
Καθοριστικό ρόλο αποδίδει και στους ίδιους τους πολίτες. Όπως τονίζει, η Πολιτική Προστασία
δεν αποτελεί αποκλειστικά υπόθεση του κράτους. Η συμμόρφωση με τις οδηγίες των αρχών, η
αποφυγή επικίνδυνων συμπεριφορών, η γνώση βασικών κανόνων αυτοπροστασίας και η
ενεργή συμμετοχή των πολιτών μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση των κινδύνων.
Η πολυετής εμπειρία του στον χώρο της υγείας και ειδικότερα η διαχείριση της πανδημίας
COVID-19 έχει, όπως αναφέρει, διαμορφώσει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει
κάθε κρίση. Παρά τις διαφορές ανάμεσα στις φυσικές καταστροφές και στις υγειονομικές
απειλές, υπάρχουν κοινές αρχές που παραμένουν σταθερές: ο σωστός σχεδιασμός, η
επιχειρησιακή ετοιμότητα, η αξιόπιστη πληροφόρηση και ο αποτελεσματικός συντονισμός.
Ο ίδιος θεωρεί ότι η έννοια της ανθεκτικότητας θα πρέπει να αποτελέσει βασικό στόχο για την
ελληνική κοινωνία τα επόμενα χρόνια.
«Η κλιματική κρίση απαιτεί διαρκή προσαρμογή», επισημαίνει. «Η Πολιτική Προστασία του
μέλλοντος βασίζεται στην πρόληψη, στην επιστήμη, στην τεχνολογία και στη συνεργασία
κράτους, αυτοδιοίκησης και πολιτών. Όσο περισσότερο επενδύουμε στην ετοιμότητα, τόσο
καλύτερα μπορούμε να προστατεύσουμε ανθρώπινες ζωές, περιουσίες και το φυσικό
περιβάλλον.»
Η προσέγγιση του Νίκου Παπαευσταθίου αναδεικνύει μια βασική μετατόπιση που συντελείται τα
τελευταία χρόνια στη φιλοσοφία της Πολιτικής Προστασίας. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση των
φυσικών καταστροφών δεν εξαρτάται μόνο από την επιχειρησιακή ανταπόκριση την ώρα της
κρίσης, αλλά κυρίως από την προετοιμασία που προηγείται. Πρόληψη, τεχνολογία, επιστημονική
γνώση, συνεργασία όλων των φορέων και ενεργός συμμετοχή των πολιτών συνθέτουν,
σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, το πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορεί να
οικοδομηθεί μια πιο ασφαλής και ανθεκτική Ελλάδα απέναντι στις προκλήσεις της κλιματικής
αλλαγής.

