Ένα νέο μοντέλο περιφερειακής ανάπτυξης, με ισχυρότερες τοπικές οικονομίες, περισσότερες ευκαιρίες στην ελληνική περιφέρεια και ουσιαστική στήριξη των ορεινών, νησιωτικών και απομακρυσμένων περιοχών, περιέγραψε ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ Θανάσης Κοντογεώργης, μιλώντας στην εκδήλωση «Τοπικές Κοινωνίες – Βιώσιμη Ανάπτυξη».
Με μία φράση που συμπυκνώνει σε μεγάλο βαθμό την έννοια της βιώσιμης περιφερειακής ανάπτυξης, ο Θανάσης Κοντογεώργης έθεσε ως κεντρικό στόχο το «δικαίωμα στην παραμονή και στην επιστροφή»: οι νέοι να μπορούν να φύγουν, να σπουδάσουν και να αποκτήσουν εμπειρίες, αλλά να μη χρειάζεται να εγκαταλείψουν τον τόπο τους για να προκόψουν.
Ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ, ο οποίος έχει βρεθεί σε δεκάδες ορεινές και απομακρυσμένες κοινότητες, παρουσίασε τη φιλοσοφία της κυβερνητικής πολιτικής για την περιφερειακή και τοπική ανάπτυξη, με ορίζοντα το 2030.
Μια «πολυκεντρική Ελλάδα»
Κεντρική θέση στην τοποθέτησή του είχε η ανάγκη να αλλάξει η γεωγραφία της ανάπτυξης στη χώρα.
Όπως επισήμανε, επί σειρά ετών πληθυσμός, θέσεις εργασίας, υπηρεσίες και ευκαιρίες συγκεντρώνονταν σε ολοένα και λιγότερα σημεία του χάρτη. Σήμερα, όμως, οι υποδομές, η τεχνολογία και τα διαθέσιμα εργαλεία επιτρέπουν ένα διαφορετικό μοντέλο.
«Θέλουμε περισσότερα ισχυρά κέντρα βάρους στην πατρίδα μας», ανέφερε χαρακτηριστικά, μιλώντας για ισχυρές περιφερειακές πόλεις, μικρότερα αστικά κέντρα, κατοικημένα νησιά και ορεινές περιοχές που δεν θα αισθάνονται αποκομμένες.
«Αυτό σημαίνει μία πολυκεντρική Ελλάδα», τόνισε.
50 Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης
Ο Θανάσης Κοντογεώργης αναφέρθηκε στην εθνική στρατηγική για την περιφερειακή και τοπική ανάπτυξη, υπογραμμίζοντας ότι δεν πρόκειται απλώς για έναν κατάλογο έργων ή ένα ακόμη χρηματοδοτικό πρόγραμμα.
Ο σχεδιασμός, όπως εξήγησε, προκύπτει μέσα από τη συζήτηση με τις ίδιες τις τοπικές κοινωνίες και επιχειρεί να καταγράψει τόσο τα πλεονεκτήματα όσο και τα εμπόδια που αντιμετωπίζει κάθε περιοχή.
Στο πλαίσιο αυτό εκπονούνται 50 Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης, με στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου χάρτη αναγκών και προτεραιοτήτων για τη χώρα.
Η βιώσιμη ανάπτυξη, επομένως, αποκτά τοπικά χαρακτηριστικά: διαφορετικές ανάγκες έχει μια ορεινή κοινότητα, διαφορετικές ένα νησί και διαφορετικές ένα μεγάλο περιφερειακό αστικό κέντρο.
Παραγωγή, μεταποίηση και αξία που μένει στον τόπο
Ιδιαίτερα σημαντική για τη βιώσιμη οικονομία ήταν η αναφορά του Υφυπουργού στις τοπικές αλυσίδες αξίας.
Το νέο παραγωγικό μοντέλο, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να επιδιώκει να παράγονται περισσότερα προϊόντα τοπικά, να μεταποιούνται στην ίδια περιοχή, να δημιουργούνται εφοδιαστικές αλυσίδες και να ενισχύονται οι πωλήσεις και οι εξαγωγές.
Το ζητούμενο είναι η οικονομική αξία που παράγεται να επιστρέφει και να παραμένει στην τοπική οικονομία.
«Να παράγουμε περισσότερο εδώ, να μεταποιούμε, να υπάρχει εφοδιαστική τοπική αλυσίδα, να μπορούμε να πουλάμε περισσότερο, να εξάγουμε και αυτό να επιστρέφει πάλι τοπικά», σημείωσε, συνδέοντας αυτή την κατεύθυνση και με τον αγροτικό τομέα και την αξιοποίηση της γης.
Ορεινότητα και νησιωτικότητα να μετατραπούν σε πλεονέκτημα
Ξεχωριστή αναφορά έκανε στη γεωγραφία της Ελλάδας και στην ανάγκη η ορεινότητα και η νησιωτικότητα να αντιμετωπίζονται όχι ως μειονεκτήματα, αλλά ως ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που μπορούν να μετατραπούν σε αναπτυξιακή δύναμη.
Στόχος, όπως ανέφερε, είναι η εδαφική συνοχή, η ορεινότητα και η νησιωτικότητα να αναγνωρίζονται ακόμη περισσότερο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να συνδέονται με διακριτά χρηματοδοτικά εργαλεία.
Τεχνολογία και εργασία από την περιφέρεια
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η διάσταση της αποκέντρωσης της εργασίας.
Ο Θανάσης Κοντογεώργης υπογράμμισε ότι η τεχνολογία επιτρέπει πλέον ακόμη και σε εργαζομένους δημόσιων υπηρεσιών να μπορούν, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, να εργάζονται απομακρυσμένα από διαφορετικές περιοχές της χώρας.
Μια τέτοια πολιτική μπορεί να συμβάλει στη γεωγραφική ανακατανομή της οικονομικής και διοικητικής δραστηριότητας και να δημιουργήσει νέες δυνατότητες εγκατάστασης στην περιφέρεια.
«Να μη χρειάζεται να φύγουν για να προκόψουν»
Το ισχυρότερο μήνυμα της παρέμβασής του αφορούσε τελικά τον άνθρωπο.
Για τον Θανάση Κοντογεώργη, η περιφερειακή ανάπτυξη δεν αποτελεί μόνο οικονομική πολιτική. Είναι ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης, εθνικής ασφάλειας και κοινωνικής συνοχής. Τα σύνορα, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, δεν είναι μόνο μια γραμμή στον χάρτη: είναι το σχολείο, η υγεία, το ιατρείο και κυρίως οι άνθρωποι που εξακολουθούν να ζουν στις ακριτικές και απομακρυσμένες περιοχές.
Για να υπάρξει όμως πραγματικό «δικαίωμα στην παραμονή και την επιστροφή», χρειάζονται θέσεις εργασίας, στέγη, υποδομές και ουσιαστικές ευκαιρίες.
Το τελικό όραμα που παρουσίασε είναι μια Ελλάδα «θεσμικά πιο ώριμη, οικονομικά πιο παραγωγική, κοινωνικά πιο δίκαιη και γεωγραφικά πιο ισορροπημένη», με την πρόοδο να φτάνει σε κάθε περιοχή της χώρας.
Για το viosimi.gr, αυτή ακριβώς είναι η ουσία της βιώσιμης περιφερειακής ανάπτυξης: να δημιουργούνται οικονομίες και κοινωνίες που μπορούν να διατηρούν τον πληθυσμό τους, να αξιοποιούν τους δικούς τους πόρους και να προσφέρουν στις επόμενες γενιές πραγματική επιλογή να ζήσουν και να δημιουργήσουν στον τόπο τους.