Ένα εμβληματικό μοναστηριακό συγκρότημα του 16ου αιώνα ανακτά σταδιακά την αρχική του αίγλη – Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας προχωρά στην αποκατάσταση και επανάχρηση της βόρειας πτέρυγας, μετά την ολοκλήρωση της δυτικής, επενδύοντας στη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και στην ανάδειξη της Πιερίας.
Ένα ακόμη σημαντικό βήμα για την ολοκληρωμένη αποκατάσταση της ιστορικής Ιεράς Μονής Αγίου Διονυσίου εν Ολύμπω πραγματοποιείται στην Πιερία, με την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας να συνεχίζει τις παρεμβάσεις σε ένα μνημείο με ιδιαίτερη θρησκευτική, ιστορική και αρχιτεκτονική αξία.
Η Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας Αθηνά Αηδονά υπέγραψε την απόφαση για το νέο έργο «Αποκατάσταση – Επανάχρηση βόρειας πτέρυγας», συνολικού προϋπολογισμού 1,7 εκατ. ευρώ.
Με την ολοκλήρωση της παρέμβασης, η διώροφη βόρεια πτέρυγα των κελιών και η στοά της θα καταστούν πλήρως λειτουργικές, συνεχίζοντας μια πολυετή προσπάθεια αποκατάστασης του μοναστηριακού συγκροτήματος.
Ένα μνημείο που επέζησε από την καταστροφή
Χτισμένη σε υψόμετρο περίπου 850 μέτρων, μέσα στο φαράγγι του Ενιπέα και σε απόσταση περίπου 17 χιλιομέτρων από το Λιτόχωρο, η Μονή αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα μοναστηριακής αρχιτεκτονικής.
Διώροφες και τριώροφες πτέρυγες κελιών περιβάλλουν την αυλή, στο κέντρο της οποίας δεσπόζει το Καθολικό.
Η ιστορική διαδρομή της Μονής, ωστόσο, σημαδεύτηκε από αλλεπάλληλες καταστροφές. Η μεγαλύτερη ήρθε το 1943, όταν ανατινάχθηκε από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής.
Σήμερα, δεκαετίες αργότερα, το μοναστήρι ανακτά σταδιακά τη μορφή και τη λειτουργικότητά του μέσα από συντονισμένες εργασίες αποκατάστασης.
Εγκαινιάστηκε η δυτική πτέρυγα
Τα εγκαίνια της αποκατεστημένης δυτικής πτέρυγας πραγματοποιήθηκαν σε κλίμα κατάνυξης και συνέπεσαν με την επίσημη υποδοχή της Ιερής Εικόνας του Αγίου Διονυσίου.
Τα εγκαίνια πραγματοποίησε η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, εκφράζοντας την υποστήριξή της στις προσπάθειες συντήρησης και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής.
Στην τελετή παρέστησαν, μεταξύ άλλων, ο Μητροπολίτης Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος κ. Γεώργιος, ο Καθηγούμενος της Μονής π. Μάξιμος, βουλευτές, δήμαρχοι και εκπρόσωποι των τοπικών αρχών.
Η ολοκλήρωση της δυτικής πτέρυγας ανοίγει πλέον τον δρόμο για το επόμενο μεγάλο κεφάλαιο: την αποκατάσταση και επανάχρηση της βόρειας.
Αθηνά Αηδονά: «Διαχρονικό μνημείο με οικουμενικά χαρακτηριστικά»
Η Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας Αθηνά Αηδονά υπογράμμισε τη σταθερή στήριξη της Περιφέρειας στην προσπάθεια αποκατάστασης:
«Η Περιφέρεια βρίσκεται σταθερά στο πλευρό της Ιεράς Μονής, αποδεικνύοντας πόσο σημαντικό κομμάτι της κληρονομιάς μας είναι. Με την ολοκλήρωση της παρέμβασής μας, η βόρεια πτέρυγα θα είναι πλήρως λειτουργική, αναδεικνύοντας την αξία της μονής ως ενός διαχρονικού μνημείου με οικουμενικά χαρακτηριστικά».
Από την πλευρά της, η Αντιπεριφερειάρχης Πιερίας Σοφία Μαυρίδου στάθηκε στον συμβολισμό της ημέρας, καθώς η υποδοχή της Ιερής Εικόνας συνέπεσε με τα εγκαίνια της δυτικής πτέρυγας, η οποία είχε καταστραφεί κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Όπως σημείωσε, η μεγάλη προσπάθεια συνεχίζεται με τη βόρεια πτέρυγα, χαρακτηρίζοντας την αποκατάσταση της Μονής «σπουδαία παρακαταθήκη για την Πιερία και τις επόμενες γενιές».
Πολιτιστική κληρονομιά και βιώσιμη ανάπτυξη
Η περίπτωση της Ιεράς Μονής Αγίου Διονυσίου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς μπορεί να συνδεθεί με τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Η αποκατάσταση ενός ιστορικού κτιρίου δεν αφορά μόνο τη διάσωση των τοίχων του. Διατηρεί ζωντανή την ιστορική μνήμη, επαναφέρει σε χρήση υφιστάμενες υποδομές και δημιουργεί έναν πολιτιστικό πόρο που μπορεί να παραδοθεί λειτουργικός στις επόμενες γενιές.
Παράλληλα, ένα μνημείο αυτής της εμβέλειας μπορεί να ενισχύσει τον θρησκευτικό, πολιτιστικό και φυσιολατρικό τουρισμό, ιδιαίτερα όταν βρίσκεται σε έναν προορισμό διεθνούς αναγνωρισιμότητας όπως ο Όλυμπος.
Η σύνδεση του μοναστηριού με το φυσικό περιβάλλον του Ενιπέα και του Ολύμπου δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ένα διαφορετικό μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης: περισσότερο ποιοτικό, συνδεδεμένο με την ιστορία και την ταυτότητα του τόπου και με μεγαλύτερη διάχυση του οικονομικού οφέλους στην τοπική κοινωνία.
Επένδυση στη μνήμη και στις επόμενες γενιές
Τα έργα αποκατάστασης της Μονής δείχνουν και κάτι ευρύτερο: ότι η πολιτιστική κληρονομιά μπορεί να αντιμετωπίζεται όχι ως ένα στατικό κατάλοιπο του παρελθόντος, αλλά ως ενεργό κεφάλαιο βιώσιμης τοπικής ανάπτυξης.
Η πρόκληση είναι η αποκατάσταση να συνοδεύεται από προστασία της αυθεντικότητας του μνημείου, σεβασμό στο ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον του Ολύμπου και διαχείριση της επισκεψιμότητας με τρόπο που δεν θα επιβαρύνει το οικοσύστημα.
Έτσι, τα 1,7 εκατ. ευρώ για τη βόρεια πτέρυγα αποκτούν αξία που ξεπερνά ένα ακόμη τεχνικό έργο.
Αποτελούν επένδυση στη μνήμη, στον πολιτισμό, στην ταυτότητα της Πιερίας και στην παράδοση ενός ιστορικού μνημείου ζωντανού στις επόμενες γενιές.
Το έργο συνδέεται ιδιαίτερα με τον Στόχο Βιώσιμης Ανάπτυξης 11 για Βιώσιμες Πόλεις και Κοινότητες, που περιλαμβάνει την προστασία της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς, καθώς και με τους Στόχους 8 και 12, μέσα από την προοπτική ενός περισσότερο βιώσιμου και υπεύθυνου τουριστικού μοντέλου.