Ένα ευρύ πρόγραμμα οικονομικών και κοινωνικών παρεμβάσεων, με κόστος 2,2 δισ. ευρώ για το 2027 και 3,5 δισ. ευρώ έως το 2030, παρουσίασε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, θέτοντας παράλληλα τον ορίζοντα για την Ελλάδα της επόμενης δεκαετίας.
Πέρα από τις άμεσες φορολογικές και εισοδηματικές παρεμβάσεις, ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη βιώσιμη ανάπτυξη παρουσιάζουν τα «10 άλματα ως το 2031», καθώς περιλαμβάνουν συγκεκριμένες κατευθύνσεις για την πράσινη μετάβαση, την ανθεκτικότητα, την παραγωγικότητα, τη στήριξη της περιφέρειας και την κοινωνική συνοχή.
Πράσινη και Ανθεκτική Ελλάδα
Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκεται ο στόχος για μια «Πράσινη και Ανθεκτική Ελλάδα».
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει περαιτέρω ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, ενίσχυση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων, καλύτερη διαχείριση των υδάτινων πόρων και αναβάθμιση της Πολιτικής Προστασίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για κεντρικότερο σχεδιασμό στη διαχείριση του νερού, ψηφιακή παρακολούθηση των απωλειών στα δίκτυα και σύνδεση των τελών με την ορθολογική χρήση.
Η διαχείριση του νερού αποτελεί πλέον μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της βιώσιμης ανάπτυξης, ιδιαίτερα για μια χώρα όπως η Ελλάδα που βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες περιόδους ξηρασίας, υψηλές θερμοκρασίες και πιέσεις στην αγροτική παραγωγή.
Αγροτική παραγωγή με τεχνολογία και λιγότερους πόρους
Ξεχωριστή θέση στον σχεδιασμό έχει η αναγέννηση του πρωτογενούς τομέα και της ελληνικής περιφέρειας.
Η «γεωργία ακριβείας», η έξυπνη άρδευση, το Γεωπληροφοριακό Μητρώο Αγροτικής Γης, η ανάπτυξη θερμοκηπίων και η δημιουργία συνεργατικών σχημάτων μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο παράγονται τα ελληνικά αγροτικά προϊόντα.
Η βιώσιμη γεωργία βασίζεται ακριβώς σε αυτή τη λογική: μεγαλύτερη παραγωγικότητα με καλύτερη αξιοποίηση του νερού, της ενέργειας, της γης και των εισροών.
Η σύνδεση της τεχνολογίας με τον πρωτογενή τομέα μπορεί παράλληλα να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων και να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες απασχόλησης στην περιφέρεια.
Ενέργεια και κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις
Σημαντική είναι και η ενεργειακή διάσταση των εξαγγελιών.
Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε στόχο σταδιακής μείωσης της χονδρικής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας κατά 30% την περίοδο 2027-2029, ενώ από τον Ιανουάριο του 2027 προβλέπεται μείωση κατά 50% των χρεώσεων ΥΚΩ στους οικιακούς λογαριασμούς.
Η πράσινη μετάβαση, άλλωστε, δεν μπορεί να θεωρηθεί επιτυχημένη εάν δεν συνδυάζεται με προσιτό ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το μεγάλο ζητούμενο για τα επόμενα χρόνια θα είναι η αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ να μεταφραστεί σε σταθερότερες και ανταγωνιστικότερες τιμές ενέργειας.
Βιώσιμη ανάπτυξη και μικρομεσαίες επιχειρήσεις
Η μετάβαση αφορά και την παραγωγική βάση της χώρας.
Στόχος που τέθηκε για το 2031 είναι η μεταποίηση να φτάσει στο 12% του ΑΕΠ και περίπου 300.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις να ενταχθούν στον βιομηχανικό αυτοματισμό και την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Παράλληλα, προβλέπεται η μεταφορά 1,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα για τη χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Η βιωσιμότητα της ελληνικής οικονομίας δεν αφορά μόνο το περιβάλλον. Αφορά επίσης την παραγωγικότητα, την καινοτομία, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τη δυνατότητα των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων να παραμένουν ανταγωνιστικές.
Στέγαση και δημογραφικό
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην κοινωνική διάσταση της βιώσιμης ανάπτυξης.
Το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου 3», ύψους 2 δισ. ευρώ, η αξιοποίηση δημόσιας και δημοτικής ακίνητης περιουσίας, η δημιουργία νέων φοιτητικών κλινών και η διάθεση περισσότερων κατοικιών επιχειρούν να αντιμετωπίσουν το στεγαστικό πρόβλημα.
Παράλληλα, μέτρα όπως ο «Κουμπαράς για τη Νέα Γενιά», οι φορολογικές ελαφρύνσεις για τρίτεκνους και η ενίσχυση των πολύτεκνων οικογενειών συνδέονται με το δημογραφικό, ένα ζήτημα που αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη μακροπρόθεσμη οικονομική και κοινωνική βιωσιμότητα της χώρας.
Η ανάπτυξη του 2030 δεν μπορεί να είναι μόνο αριθμοί
Το μήνυμα που προκύπτει από τον σχεδιασμό έως το 2031 είναι ότι η ανάπτυξη της επόμενης περιόδου καλείται να αποκτήσει διαφορετικά χαρακτηριστικά.
Περισσότερη παραγωγικότητα, πράσινη ενέργεια, καλύτερη διαχείριση φυσικών πόρων, ισχυρότερη περιφέρεια, ψηφιακή οικονομία, προσιτή κατοικία και κοινωνική προστασία αποτελούν διαφορετικές όψεις του ίδιου στόχου.
Η πραγματική δοκιμασία, βέβαια, θα είναι η εφαρμογή.
Γιατί η βιώσιμη ανάπτυξη δεν μετριέται μόνο στο ύψος των χρηματοδοτήσεων ή στον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ. Μετριέται στο αν η οικονομική πρόοδος μπορεί να διατηρηθεί στον χρόνο, να προστατεύει τους φυσικούς πόρους, να δημιουργεί ποιοτικές θέσεις εργασίας και να μοιράζεται σε περισσότερους πολίτες και περισσότερες περιοχές της χώρας.