Η μετάβαση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας στην επόμενη γενιά ευρωπαϊκών και εθνικών χρηματοδοτικών εργαλείων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχήματα για τη βιώσιμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.
Αυτό ήταν ένα από τα βασικά μηνύματα των παρεμβάσεων του Αναπληρωτή Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση, στη Θεσσαλονίκη, στο περιθώριο της ΔΕΘ. Όπως επισήμανε, το Ταμείο Ανάκαμψης δεν αφήνει πίσω του μόνο έργα και μεταρρυθμίσεις, αλλά και μια σημαντική παρακαταθήκη τεχνογνωσίας και αποτελεσματικότερης αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων.
Βιώσιμη ανάπτυξη με οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα
Η σημασία αυτής της στρατηγικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη γίνεται ιδιαίτερα εμφανής αν εξεταστούν οι τομείς στους οποίους κατευθύνονται οι επενδύσεις.
Η ενίσχυση των ηλεκτρικών λεωφορείων στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη συμβάλλει στη μετάβαση προς καθαρότερες αστικές μεταφορές. Οι ανακαινίσεις νοσοκομείων και Κέντρων Υγείας ενισχύουν την κοινωνική ανθεκτικότητα, ενώ οι διαδραστικοί πίνακες στα δημόσια σχολεία υποστηρίζουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης.
Αντίστοιχα, προγράμματα όπως το «Σπίτι μου ΙΙ» επιχειρούν να απαντήσουν σε μια σημαντική κοινωνική πρόκληση, αυτή της πρόσβασης των νέων και των οικογενειών σε προσιτή κατοικία.
Πρόκειται ουσιαστικά για διαφορετικές πλευρές της ίδιας έννοιας: μιας ανάπτυξης που δεν περιορίζεται στην αύξηση του ΑΕΠ, αλλά συνδυάζει οικονομική πρόοδο, κοινωνική συνοχή, πράσινη μετάβαση και ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση.
Πάνω από 8 δισ. ευρώ για την πράσινη μετάβαση
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν οι πόροι άνω των 8 δισ. ευρώ που, σύμφωνα με το Υπουργείο, προέρχονται από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Ταμείο Απανθρακοποίησης.
Οι συγκεκριμένοι χρηματοδοτικοί μηχανισμοί μπορούν να αποτελέσουν κρίσιμο μοχλό για την ενεργειακή μετάβαση, τη μείωση των εκπομπών και την προσαρμογή της οικονομίας στις νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις.
Παράλληλα, το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης αναμένεται να κινητοποιήσει επενδύσεις 23 δισ. ευρώ, ενώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Παπαθανάσης, απομένουν προς αξιοποίηση 19 δισ. ευρώ από το ΕΣΠΑ 2021-2027.
Βιώσιμη ανάπτυξη σημαίνει και συνοχή
Εξίσου σημαντική είναι η διάσταση της περιφερειακής ανάπτυξης. Ο Νίκος Παπαθανάσης υπογράμμισε ότι η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα δεν μπορεί να ενισχυθεί εις βάρος της Πολιτικής Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Η θέση αυτή συνδέεται άμεσα με τον πυρήνα της βιώσιμης ανάπτυξης. Η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση δεν μπορεί να είναι πραγματικά βιώσιμη εάν δημιουργεί νέες ανισότητες μεταξύ περιφερειών, κοινωνικών ομάδων ή παραγωγικών κλάδων.
Για την Ελλάδα, επομένως, η επόμενη ημέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης δεν αφορά απλώς την εξασφάλιση περισσότερων χρηματοδοτικών πόρων. Αφορά κυρίως το πού και με ποιον τρόπο αυτοί θα επενδυθούν.
Η πρόκληση είναι οι δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ της επόμενης περιόδου να μετατραπούν σε παραγωγικές επενδύσεις, καθαρότερη ενέργεια και μεταφορές, ανθεκτικές υποδομές, νέες και ποιοτικές θέσεις εργασίας, ισχυρότερες περιφέρειες και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή.
Γιατί η πραγματική επιτυχία της χρηματοδότησης δεν κρίνεται μόνο στην απορρόφηση των πόρων, αλλά κυρίως στο μόνιμο οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα που αφήνει στην επόμενη γενιά.