Η Sasaki είναι διεθνής εταιρεία σχεδιασμού με έδρα τις ΗΠΑ, που δραστηριοποιείται μεταξύ άλλων στην αρχιτεκτονική τοπίου, στον αστικό σχεδιασμό και στον σχεδιασμό μεγάλων δημόσιων χώρων. Στην Ελλάδα έχει αναλάβει τον σχεδιασμό του The Ellinikon Park.
Ένα πάρκο 2.000 στρεμμάτων, περισσότερα από 32.000 δέντρα, περίπου 3,3 εκατομμύρια φυτά και ένας σχεδιασμός που φιλοδοξεί να αντέξει ακόμη και σε ακραίες συνθήκες του μέλλοντος συνθέτουν την πράσινη διάσταση του The Ellinikon Park.
Το μεγαλύτερο παράκτιο πάρκο της Ευρώπης θα διαθέτει 21 σημεία πρόσβασης περιμετρικά, συνδέοντάς το με τους όμορους δήμους και εξασφαλίζοντας ελεύθερη πρόσβαση στον βασικό πράσινο και κοινόχρηστο χώρο.
Παράλληλα, το κόστος συντήρησης, φύλαξης και καθαρισμού του πάρκου προβλέπεται να καλύπτεται από τη LAMDA Development.
Τα στοιχεία περιλαμβάνονται στην έρευνα «Πόσο δύσκολο μπορεί να είναι;», που εκπονήθηκε από την 1830 Labs στο πλαίσιο του LAMDA Labs και εξετάζει ζητήματα αστικού μετασχηματισμού και πράσινων υποδομών.
2.600 στρέμματα πρασίνου στο Ελληνικό
Το The Ellinikon Park θα καταλαμβάνει συνολικά 2.000 στρέμματα.
Αν προστεθούν και οι υπόλοιποι χώροι πρασίνου που αναπτύσσονται σε διαφορετικά σημεία της συνολικής επένδυσης, η πράσινη επιφάνεια στο Ελληνικό αναμένεται να φτάσει τα 2.600 στρέμματα.
Για να γίνει αντιληπτή η κλίμακα, το Πάρκο του ΚΠΙΣΝ καταλαμβάνει περίπου 210 στρέμματα, το Πεδίον του Άρεως 277 στρέμματα και ο Εθνικός Κήπος μαζί με το Ζάππειο περίπου 285 στρέμματα.
Ακόμη και το Hyde Park του Λονδίνου, μία από τις γνωστότερες πράσινες εκτάσεις ευρωπαϊκής πρωτεύουσας, έχει έκταση περίπου 1.376 στρεμμάτων.
Περισσότερα από 32.000 δέντρα
Η φύτευση αποτελεί ένα από τα βασικότερα στοιχεία του σχεδιασμού.
Μόνο κατά την πρώτη φάση προβλέπονται 16.520 δέντρα, ενώ με την ολοκλήρωση του έργου ο συνολικός αριθμός τους αναμένεται να ξεπεράσει τις 32.000.
Συνολικά σχεδιάζεται να φυτευτούν περίπου 3,3 εκατομμύρια φυτά, εκ των οποίων 2,65 εκατομμύρια θα είναι αρωματικοί θάμνοι.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η επιλογή της βλάστησης. Προβλέπονται 51 διαφορετικά είδη ντόπιων δέντρων, μεταξύ των οποίων πεύκα, ελιές, βελανιδιές, χαρουπιές, πλατάνια, κουτσουπιές και αμυγδαλιές.
Παράλληλα, περίπου 3.000 μεγάλα δέντρα που βρίσκονταν ήδη στην έκταση διατηρούνται ή μεταφυτεύονται.
Το 70% της βλάστησης σχεδιάζεται να αντέχει σχεδόν χωρίς πότισμα
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για τη δημιουργία μιας τόσο μεγάλης πράσινης έκτασης στην Αττική είναι η κατανάλωση νερού.
Για τον λόγο αυτό, ο σχεδιασμός προβλέπει ότι περίπου το 70% της βλάστησης θα μπορεί να επιβιώνει με ελάχιστο έως σχεδόν καθόλου πότισμα.
Οι μεγάλες εκτάσεις γκαζόν, που απαιτούν σημαντικές ποσότητες νερού, περιορίζονται σε συγκεκριμένα σημεία. Αντίθετα, τμήματα του πάρκου θα διαμορφωθούν ως μεσογειακά λιβάδια, περισσότερο προσαρμοσμένα στις τοπικές κλιματικές συνθήκες.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης ειδική μονάδα επεξεργασίας λυμάτων σε συνεργασία με την ΕΥΔΑΠ, ενισχύοντας τη λογική επαναχρησιμοποίησης των υδατικών πόρων.
Τι σημαίνει ο σχεδιασμός των «1.000 ετών»
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η αναφορά της Sasaki, που έχει αναλάβει τον σχεδιασμό, σε χρονικό ορίζοντα 1.000 ετών.
Προφανώς δεν πρόκειται για πρόβλεψη ότι το πάρκο θα παραμείνει αμετάβλητο επί μία χιλιετία.
Η φιλοσοφία αφορά την ανθεκτικότητα της ίδιας της πράσινης υποδομής. Το πάρκο σχεδιάζεται ώστε να έχει τη δυνατότητα επιβίωσης ακόμη και σε ένα ακραίο μελλοντικό σενάριο, κατά το οποίο μια οικονομική ή άλλη μεγάλη κρίση θα περιόριζε δραστικά τους διαθέσιμους πόρους για πότισμα και συντήρηση.
Στόχος είναι η βλάστηση να μην καταρρεύσει πλήρως και το οικοσύστημα να έχει τη δυνατότητα να ανακάμψει όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν.
Πρόκειται για μια προσέγγιση που αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ένα μεσογειακό κλίμα που βρίσκεται αντιμέτωπο με υψηλότερες θερμοκρασίες, μεγαλύτερες περιόδους ξηρασίας και αυξανόμενη πίεση στους υδατικούς πόρους.
Από το παλιό αεροδρόμιο σε πράσινη υποδομή
Πριν ξεκινήσει η μεγάλης κλίμακας φύτευση, χρειάστηκε να αντιμετωπιστεί το περιβαλλοντικό αποτύπωμα δεκαετιών λειτουργίας του πρώην αεροδρομίου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, είχαν εξυγιανθεί περισσότεροι από 60.000 τόνοι ρυπασμένων εδαφών και περίπου 65.000 κυβικά μέτρα υπόγειων υδάτων.
Παράλληλα, αφαιρέθηκαν 31 δεξαμενές καυσίμων, υπόγειοι αγωγοί συνολικού μήκους 5,5 χιλιομέτρων και περίπου 250 τόνοι αποβλήτων.
Η απορρύπανση αποτελεί κρίσιμο αλλά συχνά λιγότερο ορατό τμήμα της μετατροπής μιας πρώην αεροπορικής εγκατάστασης σε αστικό πράσινο χώρο.
Ένας πράσινος άξονας από τη Βουλιαγμένης μέχρι τη θάλασσα
Το πάρκο θα διασχίζει ένας μεγάλος άξονας μήκους 2,7 χιλιομέτρων και πλάτους περίπου 50 μέτρων, συνδέοντας τη λεωφόρο Βουλιαγμένης με το παραλιακό μέτωπο.
Θα περιλαμβάνει δενδροφυτεύσεις, χώρους για πεζούς, ποδηλατόδρομο και τη γραμμή του τραμ, δημιουργώντας παράλληλα πρόσβαση σε διαφορετικές εγκαταστάσεις και σημεία ενδιαφέροντος.
Συνολικά προβλέπονται 16 χιλιόμετρα πεζοδρόμων και 5 χιλιόμετρα ποδηλατοδρόμων, τρεις μεγάλες παιδικές χαρές, χώροι άθλησης και εκδηλώσεων, κήποι και λίμνη έκτασης 21 στρεμμάτων.
Το μεγάλο στοίχημα των πράσινων πόλεων
Το The Ellinikon Park αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της αλλαγής που συντελείται στον σχεδιασμό των μεγάλων αστικών αναπλάσεων.
Τα πάρκα δεν αντιμετωπίζονται πλέον αποκλειστικά ως χώροι αναψυχής. Καλούνται να λειτουργούν ως πράσινες υποδομές, συμβάλλοντας στη σκίαση, στη διαχείριση του νερού, στη βιοποικιλότητα, στη μείωση της θερμικής επιβάρυνσης και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Το πρώτο δείγμα λειτουργεί ήδη. Το Experience Park των 75 στρεμμάτων, που άνοιξε το 2021, έχει υποδεχθεί περίπου 3 εκατομμύρια επισκέπτες, ενώ έχει προστεθεί και το Sports Park των 287 στρεμμάτων, από τα οποία 115 στρέμματα αποτελούν ανοικτούς χώρους πρασίνου.
Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, θα κριθεί σε βάθος χρόνου: στο κατά πόσο μια πράσινη έκταση αυτής της κλίμακας θα μπορέσει να παραμείνει προσβάσιμη, βιώσιμη και ανθεκτική στις νέες κλιματικές συνθήκες της Αττικής.
Το The Ellinikon Park αναμένεται να αναπτύσσεται και να παραδίδεται σταδιακά στο κοινό τα επόμενα χρόνια.