Η αύξηση των τιμών των κατοικιών και των ενοικίων προκαλεί μεγάλη ανησυχία σε πολλούς Ευρωπαίους. Η ΕΕ δίνει κάποια βασικά στοιχεία για το τι κάνει για το συγκεκριμένο θέμα.
Τι είναι η προσιτή στέγαση
Ένας τρόπος για να μετρήσετε εάν το κόστος στέγασης είναι πολύ υψηλό είναι να εξετάσετε την αναλογία τιμής κατοικίας προς το εισόδημα. Εάν το κόστος στέγασης υπερβαίνει το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος, είναι σημάδι ότι τα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν προβλήματα με τη στέγαση.
Στην ΕΕ το 2023, για το 10,6% των νοικοκυριών στις πόλεις και το 7% των νοικοκυριών σε αγροτικές περιοχές το κόστος στέγασης υπερέβη το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους. Πάνω από το ένα τέταρτο των Ελλήνων (31%) που ζουν σε πόλεις είχαν κόστος στέγασης άνω του 40% του εισοδήματος, ενώ μόνο περίπου το 6% των Σλοβάκων στις πόλεις αντιμετώπισαν το ίδιο πρόβλημα.
Η αύξηση του κόστους στέγασης στην ΕΕ
Σε λιγότερο από 10 χρόνια, μεταξύ 2015 και 2023, οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά μέσο όρο κατά 48%. Η μεγαλύτερη αύξηση σημειώνεται στην Ουγγαρία, όπου οι τιμές αυξήθηκαν κατά 173%, και η χαμηλότερη στη Φινλανδία, μόλις 5%.
Οι κύριοι λόγοι που συμβάλλουν στην άνοδο των τιμών είναι το υψηλότερο κόστος δόμησης και τα επιτόκια στεγαστικών δανείων, η μείωση της κατασκευής που περιόρισε την προσφορά και η αύξηση της αγοράς ακινήτων ως επένδυση για τη δημιουργία πρόσθετου εισοδήματος.
Η ενοικίαση στην ΕΕ έγινε επίσης πιο δαπανηρή. Μεταξύ 2010 και 2022, τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 18% κατά μέσο όρο, εν μέρει λόγω της αύξησης των βραχυπρόθεσμων ενοικιάσεων, γεγονός που οδήγησε τα σπίτια και τα διαμερίσματα εκτός αγοράς.
Οι συνθήκες στέγασης στην Ευρώπη
Πολλοί Ευρωπαίοι ανησυχούν για τις αυξανόμενες τιμές, το κόστος ζωής και την οικονομική κατάσταση. Αυτοί ήταν οι βασικοί λόγοι που ώθησαν τον κόσμο να ψηφίσει στις ευρωπαϊκές εκλογές, σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου από τον Ιούλιο του 2024,
Πώς ζει η πλειοψηφία των Ευρωπαίων;
- πάνω από τα δύο τρίτα των Ευρωπαίων ζουν σε ιδιόκτητες κατοικίες
- περισσότεροι από τους μισούς έχουν επιλέξει να ζουν σε σπίτι
- Η κατά μέσο όρο αντιστοιχία είναι 1,6 δωμάτια ανά άτομο
- υπάρχουν κατά μέσο όρο 2,3 άτομα ανά νοικοκυριό
- Το 17% των Ευρωπαίων ζει σε σπίτια που δεν προσφέρουν επαρκή χώρο (τουλάχιστον ένα δωμάτιο ανά ενήλικο ζευγάρι, άγαμο ενήλικο άτομο, ζευγάρια αδελφών ή αδελφών ηλικίας 12 έως 17 ετών, παιδιά άνω των 12 ετών ή ζευγάρια παιδιών κάτω των 12 ετών)
- Το 34% των Ευρωπαίων ζει σε σπίτια που έχουν περισσότερο χώρο από αυτόν που θεωρείται επαρκής (βλ. παραπάνω)
- Πηγή: Eurostat (2023)
Οι νέοι Ευρωπαίοι εγκαταλείπουν κατά μέσο όρο το σπίτι των γονιών τους σε ηλικία 26,4 ετών. Αυτό ποικίλλει πολύ μεταξύ των χωρών της ΕΕ, από 21,3 έτη στη Φινλανδία έως 33,4 έτη στην Κροατία.
Ποια μέτρα λαμβάνει η ΕΕ σχετικά με τη στέγαση;
Το 2021, το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο καλεί τις χώρες της ΕΕ να αναγνωρίσουν την επαρκή στέγαση ως θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα που επιβάλλεται μέσω της νομοθεσίας. Όλοι θα πρέπει να έχουν ίση πρόσβαση σε αξιοπρεπή στέγαση, με σύνδεση σε πόσιμο νερό υψηλής ποιότητας, επαρκή αποχέτευση, λύματα και αξιόπιστη ενέργεια, είπαν οι ευρωβουλευτές.
Τον Ιούλιο του 2024, το Κοινοβούλιο εξέλεξε την Ursula von der Leyen για δεύτερη θητεία ως πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σε μια δήλωση πριν από την ψηφοφορία, η von der Leyen ανακοίνωσε τη στέγαση ως μία από τις βασικές προτεραιότητα της ΕΕ στη νέα θητεία και δήλωσε ότι, για πρώτη φορά, η Ένωση θα έχει έναν επίτροπο υπεύθυνο για τη στέγαση.
Τον Οκτώβριο του 2024, οι ευρωβουλευτές συζήτησαν την ανάγκη για βιώσιμη, αξιοπρεπή και οικονομικά προσιτή στέγαση με τον Αντιπρόεδρο της Επιτροπής Μαργαρίτη Σχινά. Εξέφρασαν ανησυχίες για την έλλειψη στέγης, τους νέους που δεν μπορούν να αγοράσουν το δικό τους σπίτι και δήλωσαν τη σημασία των επενδύσεων στην κοινωνική στέγαση.
