Την ολοκλήρωση δοκιμών βολής του μη επανδρωμένου αεροπορικού συστήματος KERVEROS στο Πεδίο Βολής Κρήτης ανακοίνωσε η ελληνική εταιρεία ανάπτυξης συστημάτων μη επανδρωμένων αεροσκαφών ALTUS-LSA. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι δοκιμές σηματοδοτούν τη μετάβαση του συστήματος σε φάση επιχειρησιακής ετοιμότητας, με προοπτική αξιοποίησής του από το 2026.
Το KERVEROS χαρακτηρίζεται ως το πρώτο ελληνικής ανάπτυξης μη επανδρωμένο αεροσκάφος μάχης, ή UCAV, που φέρει αντιαρματικό κατευθυνόμενο πύραυλο. Το σύστημα συνδυάζει το βαρέος τύπου οκτακόπτερο ATLAS 8 με τον πύραυλο AKERON MP, στο πλαίσιο συνεργασίας με την ευρωπαϊκή κατασκευάστρια πυραυλικών συστημάτων MBDA.
Κατά τις δοκιμές αξιολογήθηκαν η λειτουργία της εναέριας πλατφόρμας, το σύστημα πτήσης, οι ηλεκτροοπτικοί αισθητήρες, ο μηχανισμός ελέγχου πυρός και η ενσωμάτωση του οπλικού φορτίου σε συνθήκες πεδίου. Η ολοκλήρωση αυτών των δοκιμών αποτελεί κρίσιμο στάδιο πριν από οποιαδήποτε ένταξη του συστήματος σε επιχειρησιακή χρήση.
Η ανάπτυξή του βασίστηκε σε πολυετές πρόγραμμα έρευνας και δοκιμών, το οποίο ξεκίνησε με τις πρώτες πτήσεις το 2023. Ακολούθησαν διαδοχικές αξιολογήσεις, μεταξύ των οποίων και συμμετοχή σε στρατιωτική άσκηση στον Έβρο με μονάδες του Ελληνικού Στρατού.
Η εξέλιξη αποτυπώνει τη διεύρυνση της εγχώριας τεχνολογικής δραστηριότητας στον τομέα των μη επανδρωμένων συστημάτων. Παράλληλα, αναδεικνύει την αυξανόμενη σημασία τεχνολογιών όπως η τηλεκατεύθυνση, οι αισθητήρες υψηλής ακρίβειας, η ασφαλής μετάδοση δεδομένων και η ολοκλήρωση διαφορετικών συστημάτων σε ενιαίες πλατφόρμες.
Υπεύθυνη καινοτομία και ανθρώπινος έλεγχος
Η ανάπτυξη οπλισμένων μη επανδρωμένων συστημάτων συνοδεύεται από σημαντικά ζητήματα ασφάλειας, δεοντολογίας και λογοδοσίας. Κρίσιμη προϋπόθεση αποτελεί η διατήρηση ουσιαστικού ανθρώπινου ελέγχου στις αποφάσεις χρήσης ισχύος, καθώς και η πλήρης συμμόρφωση με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και τους κανόνες προστασίας των αμάχων.
Η ακρίβεια των αισθητήρων και των κατευθυνόμενων συστημάτων μπορεί να περιορίσει τα επιχειρησιακά σφάλματα μόνο όταν συνοδεύεται από αξιόπιστη ταυτοποίηση στόχων, σαφείς κανόνες εμπλοκής και μηχανισμούς ελέγχου των αποφάσεων. Η τεχνολογική δυνατότητα δεν υποκαθιστά την ανθρώπινη κρίση ούτε εξαλείφει τον κίνδυνο λανθασμένης χρήσης, τεχνικής αστοχίας ή απώλειας επικοινωνίας.
Απαιτούνται επίσης υψηλά πρότυπα κυβερνοασφάλειας, ώστε τα συστήματα να προστατεύονται από παρεμβολές, παραβιάσεις δεδομένων, αλλοίωση σημάτων πλοήγησης ή μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση. Η ανθεκτικότητα των επικοινωνιών και η ασφαλής διαχείριση των δεδομένων αποτελούν βασικά στοιχεία για κάθε μη επανδρωμένη πλατφόρμα που εντάσσεται σε κρίσιμες λειτουργίες.
Περιβαλλοντικό αποτύπωμα και κυκλική διαχείριση
Παρότι τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη είναι συνήθως μικρότερα από τα επανδρωμένα στρατιωτικά μέσα, η περιβαλλοντική τους επίδραση δεν είναι αμελητέα. Η παραγωγή ηλεκτρονικών εξαρτημάτων, αισθητήρων, συσσωρευτών και σύνθετων υλικών απαιτεί ενέργεια και κρίσιμες πρώτες ύλες, ενώ δημιουργεί ανάγκες για ασφαλή διαχείριση αποβλήτων στο τέλος του κύκλου ζωής τους.
Η ενσωμάτωση αρχών κυκλικής οικονομίας στον σχεδιασμό μπορεί να περιλαμβάνει επισκευάσιμα και αναβαθμίσιμα υποσυστήματα, ανάκτηση υλικών, υπεύθυνη προμήθεια πρώτων υλών και διαδικασίες επαναχρησιμοποίησης εξαρτημάτων. Παράλληλα, η περιβαλλοντική αξιολόγηση θα πρέπει να καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο ζωής του συστήματος, από την κατασκευή και τις δοκιμές μέχρι τη λειτουργία και την απόσυρσή του.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και κατά τις στρατιωτικές δοκιμές, ώστε να περιορίζονται οι επιπτώσεις σε εδάφη, θαλάσσιες περιοχές, οικοτόπους και τοπικές κοινότητες. Η παρακολούθηση θορύβου, υπολειμμάτων και πιθανής ρύπανσης αποτελεί μέρος μιας υπεύθυνης προσέγγισης στην ανάπτυξη αμυντικών τεχνολογιών.
Τεχνολογική ανθεκτικότητα και εφαρμογές διττής χρήσης
Η τεχνογνωσία που αναπτύσσεται γύρω από μη επανδρωμένες πλατφόρμες μπορεί, υπό κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο, να αξιοποιηθεί και σε εφαρμογές δημόσιου συμφέροντος. Συστήματα πτήσης, τηλεπισκόπησης και επεξεργασίας εικόνας μπορούν να υποστηρίξουν την επιτήρηση δασικών πυρκαγιών, την προστασία κρίσιμων υποδομών, τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης και την αποτίμηση φυσικών καταστροφών.
Η αξιοποίηση τεχνολογιών διττής χρήσης μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα απέναντι σε κλιματικούς και φυσικούς κινδύνους, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν σαφή όρια χρήσης, προστασία προσωπικών δεδομένων και δημόσια εποπτεία.
Η επιχειρησιακή ωρίμανση του KERVEROS αποτελεί ένδειξη ενίσχυσης της εγχώριας ερευνητικής και παραγωγικής ικανότητας σε έναν τομέα υψηλής τεχνολογίας. Η μακροπρόθεσμη αξία της εξέλιξης θα εξαρτηθεί, ωστόσο, όχι μόνο από τις τεχνικές επιδόσεις, αλλά και από το κατά πόσο η ανάπτυξη, η παραγωγή και η χρήση του συστήματος θα διέπονται από κανόνες διαφάνειας, ασφάλειας, ανθρώπινου ελέγχου και περιβαλλοντικής υπευθυνότητας.