Στην ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση των πανεπιστημιακών υποδομών, στη φοιτητική στέγαση και στην εξωστρέφεια των ελληνικών ΑΕΙ επενδύει το Υπουργείο Παιδείας, με στόχο η Ελλάδα να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο εκπαίδευσης. Τη στρατηγική παρουσίασε η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη κατά την επίσκεψή της στο θεματικό περίπτερο «Academia» της 90ής ΔΕΘ.
Η βιώσιμη ανάπτυξη των πανεπιστημίων περνά πλέον μέσα από ένα τρίπτυχο που συνδυάζει σύγχρονες και ενεργειακά αποδοτικές υποδομές, καλύτερες συνθήκες για τους φοιτητές και ισχυρότερη σύνδεση της εκπαίδευσης και της έρευνας με την κοινωνία και την οικονομία.
Αυτό το μοντέλο αναδείχθηκε κατά την επίσκεψη της Σοφίας Ζαχαράκη στο «Academia», όπου τα ελληνικά πανεπιστήμια παρουσιάζουν στην 90ή ΔΕΘ ερευνητικά επιτεύγματα, εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις καινοτομίας.
Πάνω από 220 εκατ. ευρώ για πανεπιστημιακά κτίρια
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος των ΑΕΙ.
Σύμφωνα με την Υπουργό Παιδείας, έχει ήδη εξασφαλιστεί έγκριση για την ένταξη 17 κτιρίων πανεπιστημιακών σχολών στο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, με σημαντική παρουσία κτιρίων από την Κεντρική Μακεδονία. Το σχετικό χρηματοδοτικό πακέτο αναμένεται να ξεπεράσει τα 220 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, όπως τόνισε η ίδια, η αναβάθμιση των παλαιότερων πανεπιστημιακών κτιρίων δεν πρέπει να είναι μόνο λειτουργική, αλλά και ενεργειακή, στοιχείο που εντάσσει τις επενδύσεις στην ευρύτερη προσπάθεια πράσινου μετασχηματισμού των δημόσιων υποδομών.
Στο επίκεντρο η φοιτητική στέγαση
Ένας δεύτερος κρίσιμος παράγοντας βιωσιμότητας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι η δυνατότητα των νέων να σπουδάζουν χωρίς το κόστος στέγασης να μετατρέπεται σε απαγορευτικό εμπόδιο.
Η Σοφία Ζαχαράκη ανέφερε ότι οι δαπάνες του Υπουργείου για το φοιτητικό επίδομα στέγασης έχουν αυξηθεί από 41 εκατ. ευρώ το 2019 σε περισσότερα από 90 εκατ. ευρώ φέτος, δηλαδή έχουν υπερδιπλασιαστεί.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η δημιουργία νέων φοιτητικών εστιών. Όπως σημείωσε, στόχος είναι να κατασκευαστούν 8.500 νέες κλίνες μέσα στην επόμενη πενταετία, ενώ στην Κρήτη έχει ήδη ξεκινήσει η κατασκευή των πρώτων εστιών.
Τα περιφερειακά πανεπιστήμια ως μοχλός ανάπτυξης
Ιδιαίτερη σημασία για τη βιώσιμη περιφερειακή ανάπτυξη έχει η ενίσχυση των πανεπιστημίων εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων.
Η Υπουργός αναφέρθηκε ειδικά στα Πανεπιστήμια της Κεντρικής Μακεδονίας, της Δυτικής Μακεδονίας και της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, επισημαίνοντας ότι ήδη προσελκύουν φοιτητές από το εξωτερικό και αναπτύσσουν νέα ξενόγλωσσα προγράμματα σπουδών.
«Θεωρώ ότι έχει ξεκινήσει ήδη μια νέα εποχή για το Πανεπιστήμιο», ανέφερε, συνδέοντας την ενίσχυση των περιφερειακών ΑΕΙ με το αυξημένο επίδομα στέγασης, τα νέα τμήματα και την επικαιροποίηση των προγραμμάτων σπουδών.
Η διάσταση αυτή ξεπερνά τα όρια της εκπαίδευσης. Ένα ισχυρό περιφερειακό πανεπιστήμιο μπορεί να συγκρατήσει νέους ανθρώπους, να προσελκύσει φοιτητές και ερευνητές, να δημιουργήσει νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες και να λειτουργήσει ως πυρήνας καινοτομίας για ολόκληρη την τοπική οικονομία.
Από την έρευνα στην επιχειρηματικότητα
Αυτή η σύνδεση ήταν εμφανής και στις παρουσιάσεις των ίδιων των πανεπιστημίων.
Το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας παρουσίασε, μεταξύ άλλων, τη σχεδιαζόμενη Μονάδα Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας, τα βιομηχανικά διδακτορικά και τις φοιτητικές start-ups, ενώ το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος παρουσίασε ρομποτικά συστήματα και σχέδια για ερευνητικά εργαστήρια σε συνεργασία με τη βιομηχανία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον από την πλευρά της βιωσιμότητας παρουσιάζει και το νέο Κέντρο Αριστείας ACRE (Agrifood Climate Resilience Excellence Centre) του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, το οποίο επικεντρώνεται στην κλιματική ανθεκτικότητα και την ψηφιακή καινοτομία στον αγροδιατροφικό τομέα.
Πανεπιστήμια ως οικοσυστήματα βιώσιμης ανάπτυξης
Η εικόνα που προκύπτει από την παρουσία των ΑΕΙ στην 90ή ΔΕΘ δείχνει ότι το σύγχρονο πανεπιστήμιο καλείται να έχει έναν πολύ ευρύτερο ρόλο.
Δεν είναι μόνο χώρος εκπαίδευσης. Είναι κόμβος έρευνας, καινοτομίας, πράσινης μετάβασης, επιχειρηματικότητας και περιφερειακής ανάπτυξης.
Για το viosimi.gr, η επένδυση σε ενεργειακά αποδοτικά πανεπιστημιακά κτίρια, η αντιμετώπιση του στεγαστικού κόστους των φοιτητών και η σύνδεση της γνώσης με την παραγωγή αποτελούν διαφορετικές πλευρές της ίδιας στρατηγικής.
Μιας στρατηγικής που μπορεί να μετατρέψει τα ελληνικά πανεπιστήμια σε πραγματικά οικοσυστήματα βιώσιμης ανάπτυξης, με θετικό αποτύπωμα όχι μόνο για τους φοιτητές και την ακαδημαϊκή κοινότητα, αλλά και για τις πόλεις και τις περιφέρειες στις οποίες λειτουργούν.