Στο προσκήνιο της ευρωπαϊκής συζήτησης για την ασφάλεια των τροφίμων επανέρχεται η χρήση φυτοφαρμάκων, μετά τη δημοσιοποίηση νέας μελέτης που καταγράφει την παρουσία πολλαπλών χημικών υπολειμμάτων σε μήλα που διατίθενται στην αγορά διαφόρων χωρών της Ευρώπης.
Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε σε περίπου 60 μήλα από 13 ευρωπαϊκά κράτη, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία, έδειξε ότι το 85% των δειγμάτων περιείχε ανιχνεύσιμα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εντοπίστηκαν έως και επτά διαφορετικές χημικές ουσίες στο ίδιο φρούτο.
Φυτοφάρμακα «υποψήφια για υποκατάσταση»
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η PAN Europe, στο 71% των δειγμάτων ανιχνεύθηκαν ουσίες που κατατάσσονται στην κατηγορία των φυτοφαρμάκων «υποψήφιων για υποκατάσταση». Πρόκειται για δραστικές ουσίες που η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναγνωρίσει ως ιδιαίτερα επικίνδυνες και έχει δεσμευτεί να αποσύρει σταδιακά, εφόσον υπάρχουν ασφαλέστερες εναλλακτικές.
Παράλληλα, η μελέτη διαπίστωσε ότι το 64% των μήλων περιείχε τουλάχιστον μία ουσία από την ομάδα των λεγόμενων «παντοτινών χημικών» (PFAS), ουσίες που χαρακτηρίζονται από εξαιρετική ανθεκτικότητα στο περιβάλλον και έχουν συνδεθεί με κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία.
Τι σημαίνει αυτό για την ασφάλεια των τροφίμων
Όπως δήλωσε στον The Guardian ο ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ Μάρτιν Ντερμίν, το βασικό ζήτημα δεν είναι μόνο η παρουσία μεμονωμένων υπολειμμάτων, αλλά ο συνδυασμός πολλαπλών ουσιών:
«Στην παρούσα έκθεση δείχνουμε ότι το 85% των μήλων φέρει πολλαπλά υπολείμματα και δεν γνωρίζουμε επαρκώς αν αυτοί οι συνδυασμοί είναι ασφαλείς για κατανάλωση».
Η PAN Europe επισημαίνει ότι, εάν τα ίδια προϊόντα προορίζονταν για βρεφική διατροφή, το 93% των δειγμάτων θα απορριπτόταν, καθώς θα υπερέβαινε τα αυστηρότερα όρια υπολειμμάτων που ισχύουν για παιδιά κάτω των τριών ετών.
Γιατί τα μήλα βρίσκονται στο επίκεντρο
Τα μήλα συγκαταλέγονται στα πιο δημοφιλή φρούτα στην Ευρώπη και αποτελούν μία από τις πλέον εκτεταμένες καλλιέργειες στην ΕΕ, με χώρες όπως η Πολωνία, η Ιταλία και η Γαλλία να κατέχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην παραγωγή.
Παράλληλα, είναι από τις καλλιέργειες με υψηλή ένταση φυτοφαρμάκων, κυρίως λόγω της ανάγκης αντιμετώπισης της ψώρας της μηλιάς, μιας εκτεταμένης μυκητιακής ασθένειας που απειλεί τους οπωρώνες. Εκτιμάται ότι, κατά μέσο όρο, πραγματοποιούνται περίπου 35 εφαρμογές φυτοπροστασίας ετησίως, με πάνω από τις μισές να στοχεύουν αποκλειστικά στην καταπολέμηση της συγκεκριμένης ασθένειας.
Το ευρύτερο διακύβευμα για την ευρωπαϊκή γεωργία
Τα ευρήματα της μελέτης επαναφέρουν στο προσκήνιο το ερώτημα της μετάβασης σε λιγότερο χημικά εντατικά αγροδιατροφικά μοντέλα, όπως προβλέπει και η στρατηγική «Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο τα όρια υπολειμμάτων, αλλά και τις συνδυαστικές επιπτώσεις πολλαπλών ουσιών, την προστασία των ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας.