Σε μια απόφαση με ευρύτερες προεκτάσεις για την κλιματική πολιτική και τη νομική ευθύνη των κρατών, ολλανδικό δικαστήριο έκρινε ότι το κράτος της Ολλανδία υποχρεούται να καταρτίσει δεσμευτικό σχέδιο μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, με στόχο τις καθαρές μηδενικές εκπομπές έως το 2050, ειδικά προσαρμοσμένο για την προστασία του νησιού Μποναίρ από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Το δικαστήριο της Χάγη έδωσε προθεσμία 18 μηνών στην ολλανδική κυβέρνηση για την παρουσίαση ενός νομικά δεσμευτικού και στοχευμένου σχεδίου, κρίνοντας ότι τα υφιστάμενα εθνικά μέτρα δεν επαρκούν για να αντιμετωπίσουν τις ιδιαίτερες κλιματικές και γεωγραφικές ευαλωτότητες του νησιού.
Κλιματική πολιτική και ανθρώπινα δικαιώματα
Η υπόθεση κατατέθηκε από την Greenpeace Netherlands εκ μέρους κατοίκων της Μποναίρ και θεωρείται από νομικούς κύκλους ως μία από τις πρώτες που εφαρμόζουν στην πράξη τις υποχρεώσεις κρατών σε εθνικό επίπεδο, μετά τις πρόσφατες εξελίξεις στο ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο για το κλίμα.
Κατά την ακροαματική διαδικασία, κάτοικοι του νησιού περιέγραψαν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην καθημερινή ζωή, με αυξημένες θερμοκρασίες, παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας και επιπτώσεις στη γεωργία, τη δημόσια υγεία και τη διαθεσιμότητα φυσικών πόρων.
Η Μποναίρ, πρώην ολλανδική αποικία και από το 2010 ειδικός δήμος της Ολλανδίας, αριθμεί περίπου 20.000 κατοίκους, οι οποίοι είναι Ολλανδοί πολίτες.
Διακριτική μεταχείριση και ανεπαρκής προστασία
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, η ολλανδική κυβέρνηση παραβίασε τα ανθρώπινα δικαιώματα των κατοίκων του νησιού, καθώς δεν είχε εκπονήσει ξεχωριστό και επαρκές σχέδιο για την αντιμετώπιση της ανόδου της στάθμης της θάλασσας και των ειδικών συνεπειών της κλιματικής αλλαγής στη Μποναίρ. Το δικαστήριο έκρινε ότι η απουσία τέτοιου σχεδιασμού συνιστά διακριτική μεταχείριση σε σχέση με άλλες περιοχές της χώρας.
Όπως αναφέρεται στην απόφαση, «το κράτος δεν έλαβε έγκαιρα και επαρκή μέτρα για να προστατεύσει τους κατοίκους της Μποναίρ από τις αρνητικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής».
Επιπτώσεις πέρα από την Ολλανδία
Η αρμόδια υπουργός Κλίματος δήλωσε ότι η κυβέρνηση θα εξετάσει προσεκτικά την απόφαση, διευκρινίζοντας ότι ακόμη και σε περίπτωση άσκησης έφεσης, τα μέτρα που διατάχθηκαν θα πρέπει να εφαρμοστούν στο μεταξύ.
Η απόφαση ενισχύει τη διεθνή δυναμική των κλιματικών προσφυγών και στέλνει μήνυμα ότι τα κράτη οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες ευαλωτότητες συγκεκριμένων περιοχών και κοινοτήτων, όταν σχεδιάζουν και εφαρμόζουν την κλιματική τους πολιτική. Για πολλούς αναλυτές, πρόκειται για μια εξέλιξη που συνδέει άμεσα την κλιματική δράση με την προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων και τη λογοδοσία των κυβερνήσεων.
Πηγή: Reuters