Στο επίκεντρο της κυβερνητικής στρατηγικής η στήριξη των ορεινών και νησιωτικών περιοχών, η αντιμετώπιση του δημογραφικού και η ισόρροπη ανάπτυξη – Διακριτοί πόροι στον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και 50 Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης στο πλαίσιο της στρατηγικής «Περιφέρεια 2030».
Τη σημασία της περιφερειακής ανάπτυξης και της εδαφικής συνοχής ως βασικών προϋποθέσεων για ένα βιώσιμο μέλλον ανέδειξε ο υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ, Θανάσης Κοντογεώργης, κατά την ομιλία του στο Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), στην Καλαμάτα.
Μιλώντας στη θεματική ενότητα «Περιφερειακή Ανάπτυξη & Εδαφική Συνοχή: Νησιωτικότητα, Ορεινότητα & Αγροτική Οικονομία», ο υφυπουργός παρουσίασε τον κυβερνητικό σχεδιασμό για τη στήριξη της ελληνικής περιφέρειας, με ιδιαίτερη έμφαση στις ορεινές και νησιωτικές περιοχές, στις υποδομές και στην αντιμετώπιση των γεωγραφικών ανισοτήτων.
Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκαν η εξασφάλιση διακριτών χρηματοδοτικών πόρων, η υλοποίηση τοπικών αναπτυξιακών σχεδίων και η ενεργός συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης στον σχεδιασμό της επόμενης προγραμματικής περιόδου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Νησιωτικότητα, ορεινότητα και αγροτική οικονομία δεν είναι τρία ξεχωριστά θέματα. Είναι τρεις όψεις του ίδιου ερωτήματος: αν ένας άνθρωπος μπορεί να ζει, να εργάζεται και να δημιουργεί στον τόπο του, όπου κι αν βρίσκεται αυτός ο τόπος», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Περίπου 13 δισ. ευρώ για έργα στους Δήμους
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Θανάσης Κοντογεώργης, η κυβέρνηση έχει εξασφαλίσει απευθείας χρηματοδότηση περίπου 13 δισεκατομμυρίων ευρώ για τους Δήμους, μέσω του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης, του ΕΣΠΑ, του Ταμείου Ανάκαμψης και των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης.
Οι χρηματοδοτήσεις αφορούν έργα που έχουν ολοκληρωθεί ή βρίσκονται σε εξέλιξη.
Από το συνολικό ποσό:
- 2,2 δισ. ευρώ κατευθύνονται σε σχολεία και εκπαίδευση.
- 2,2 δισ. ευρώ αφορούν περιβαλλοντικές παρεμβάσεις.
- 1,6 δισ. ευρώ προορίζονται για υγεία και κοινωνική πρόνοια.
- 1,4 δισ. ευρώ αφορούν ύδρευση, άρδευση και αντιμετώπιση της λειψυδρίας.
- 1,2 δισ. ευρώ κατευθύνονται σε έργα αναπλάσεων.
- 793 εκατ. ευρώ αφορούν αποκαταστάσεις από φυσικές καταστροφές.
Ο υφυπουργός αναφέρθηκε επιπλέον σε 3 δισεκατομμύρια ευρώ από το πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης», καθώς και στις έξι συν δύο πρωτοβουλίες για την Αυτοδιοίκηση που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.
Οι χρηματοδοτήσεις αυτές συνδέονται με την αναβάθμιση κρίσιμων υποδομών, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την ενίσχυση της αναπτυξιακής δυναμικής των τοπικών κοινωνιών.
«Περιφέρεια 2030»: 50 Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης
Κεντρικό στοιχείο της κυβερνητικής στρατηγικής αποτελεί το σχέδιο «Περιφέρεια 2030», μέσα από το οποίο επιδιώκεται η σύνδεση του εθνικού αναπτυξιακού σχεδιασμού με τις ανάγκες κάθε περιοχής.
Όπως ανέφερε ο υφυπουργός, εκπονούνται 50 Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης, ένα για κάθε περιφερειακή ενότητα, με δύο κύκλους διαβούλευσης και τη συμμετοχή περισσότερων από 1.000 τοπικών φορέων.
Στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα ενιαίο πλαίσιο που θα συνδυάζει τις κυβερνητικές προτεραιότητες, τις προτάσεις της Αυτοδιοίκησης και τα ιδιαίτερα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά κάθε τόπου.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση δίνει έμφαση στον σχεδιασμό έργων με βάση τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και όχι αποκλειστικά μέσα από οριζόντιες εθνικές πολιτικές.
Ξεχωριστοί πόροι για τους ορεινούς Δήμους
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Θανάσης Κοντογεώργης στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ορεινές περιοχές της χώρας.
Η γεωγραφική απομόνωση, το αυξημένο κόστος υποδομών, η πληθυσμιακή συρρίκνωση και οι δυσκολίες πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες δημιουργούν πρόσθετες ανάγκες χρηματοδότησης.
Στο πλαίσιο αυτό, ο υφυπουργός ανακοίνωσε ότι, σε συνεργασία με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, εξετάζεται μηχανισμός διακριτής ποσοστιαίας κατανομής πόρων στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026–2030, με ιδιαίτερη έμφαση στα Περιφερειακά Προγράμματα.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη λειτουργία της νέας Ειδικής Γραμματείας Ορεινών Περιοχών και στην εφαρμογή της Ρήτρας Ορεινότητας.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης δέκα νέες ολοκληρωμένες χωρικές στρατηγικές, κατά το πρότυπο της ΟΧΕ Αγράφων.
Η ενίσχυση της τηλεργασίας, η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών και η ανάπτυξη της τηλεϊατρικής αποτελούν πρόσθετα εργαλεία για τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ αστικών κέντρων και απομακρυσμένων περιοχών.
Νησιωτικότητα: Νέος μηχανισμός συντονισμού και μέτρηση του πραγματικού κόστους
Σημαντικές πρωτοβουλίες προωθούνται και για τις νησιωτικές περιοχές.
Ο Θανάσης Κοντογεώργης ανακοίνωσε τη συγκρότηση Κυβερνητικής Επιτροπής για τη νησιωτικότητα, ως μόνιμου οργάνου διυπουργικού συντονισμού υπό τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης.
Παράλληλα, ενεργοποιείται η Ρήτρα Νησιωτικότητας, ενώ σχεδιάζονται Παρατηρητήριο Κόστους και Πίνακας Δεικτών Νησιών.
Στόχος είναι η αποτύπωση των πρόσθετων οικονομικών επιβαρύνσεων που προκαλούν η απόσταση, οι μεταφορές και η εποχικότητα.
«Θέλουμε να μετράμε το πρόσθετο κόστος της απόστασης, της μεταφοράς και της εποχικότητας, αντί να το αφήνουμε κρυμμένο πίσω από τους εθνικούς μέσους όρους», υπογράμμισε ο υφυπουργός.
Αγροτική ανάπτυξη και υποδομές
Στην αγροτική οικονομία, ο υφυπουργός ανέδειξε τον ρόλο των Δήμων στην ανάπτυξη υποδομών που υποστηρίζουν την παραγωγική δραστηριότητα.
Όπως σημείωσε, σχεδόν 400 εκατομμύρια ευρώ κατευθύνονται σε έργα αγροτικής οδοποιίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε σε δύο σημαντικά αρδευτικά έργα στη Μεσσηνία, τα οποία αναμένεται να προχωρήσουν σε συμβασιοποίηση.
Πρόκειται για το έργο ΣΔΙΤ του φράγματος Μιναγιώτικου, προϋπολογισμού 126 εκατομμυρίων ευρώ, και τα αρδευτικά δίκτυα του φράγματος Φιλιατρινού, ύψους 52 εκατομμυρίων ευρώ.
Η αναβάθμιση των αγροτικών υποδομών συνδέεται άμεσα με την ανταγωνιστικότητα της πρωτογενούς παραγωγής, την ορθολογική διαχείριση του νερού και την ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας στην περιφέρεια.
Ευρωπαϊκός προϋπολογισμός 2028–2034: Διεκδίκηση διακριτής χρηματοδότησης
Ιδιαίτερη βαρύτητα απέδωσε ο υφυπουργός στη διαμόρφωση του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028–2034.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η κυβέρνηση επιδιώκει να διασφαλίσει ειδική χρηματοδοτική αντιμετώπιση για τις ορεινές και νησιωτικές περιοχές, πέρα από τα γενικά κοινωνικοοικονομικά κριτήρια.
Στη συζήτηση εντάσσεται και η πρόταση για συντελεστή εδαφικού κόστους, ο οποίος θα λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες γεωγραφικές συνθήκες κάθε περιοχής.
Ο Θανάσης Κοντογεώργης υπογράμμισε ότι η ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το δεύτερο εξάμηνο του 2027, θα αποτελέσει σημαντική ευκαιρία για την προώθηση αυτών των προτεραιοτήτων.
Δημογραφικό και βιώσιμη ανάπτυξη: Το μέλλον βρίσκεται στην ελληνική περιφέρεια
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο υφυπουργός συνέδεσε την περιφερειακή ανάπτυξη με τη μεγάλη δημογραφική πρόκληση που αντιμετωπίζει η Ελλάδα.
Η διατήρηση του πληθυσμού στις ορεινές, νησιωτικές και αγροτικές περιοχές προϋποθέτει πρόσβαση σε εργασία, υγεία, εκπαίδευση, σύγχρονες υποδομές και ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες.
Στο πλαίσιο αυτό, η Τοπική Αυτοδιοίκηση αναδεικνύεται σε βασικό συνεργάτη της κεντρικής διοίκησης για την εφαρμογή πολιτικών που ανταποκρίνονται στις ανάγκες κάθε περιοχής.
«Η δημογραφική πρόκληση δεν θα κερδηθεί μόνο από το κεντρικό κράτος. Κανένα εθνικό σχέδιο δεν μπορεί να πετύχει χωρίς την Αυτοδιοίκηση. Το μέλλον της Ελλάδας χτίζεται στην περιφέρεια. Στα νησιά, στα βουνά, στον κάμπο. Και αυτό το μέλλον μπορούμε να το χτίσουμε μόνο μαζί», τόνισε χαρακτηριστικά.
Η ουσιαστική πρόκληση για τα επόμενα χρόνια είναι η μετατροπή του αναπτυξιακού σχεδιασμού σε συγκεκριμένα έργα και υπηρεσίες που θα επιτρέπουν στους πολίτες να παραμένουν, να εργάζονται και να δημιουργούν στον τόπο τους.