Μετά από δύο δεκαετίες σταθερής προόδου, η παγκόσμια μάχη κατά της ελονοσίας δείχνει σημάδια στασιμότητας. Η κλιματική αλλαγή, η πληθυσμιακή έκρηξη και η ανεπαρκής χρηματοδότηση αποτελούν τους βασικούς παράγοντες που απειλούν να φέρουν αναζωπύρωση της νόσου, σύμφωνα με νέα κοινή μελέτη των οργανώσεων African Leaders Malaria Alliance (ALMA) και Malaria No More UK.
Οι οργανώσεις προειδοποιούν ότι η έλλειψη πόρων στα προγράμματα πρόληψης μπορεί να ανατρέψει τις προσπάθειες εξάλειψης της ασθένειας που μεταδίδεται μέσω των κουνουπιών, με τεράστιο ανθρώπινο και οικονομικό κόστος.
Η Αφρική παραμένει το επίκεντρο του προβλήματος, συγκεντρώνοντας περίπου το 95% των παγκόσμιων κρουσμάτων. Το 2023, η ελονοσία προκάλεσε περίπου 590.000 θανάτους, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ. Η έντονη βροχόπτωση σε αρκετές χώρες μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουνίου οδήγησε σε νέα αύξηση των περιστατικών, μετά από χρόνια μείωσης.
Παρά το γεγονός ότι η θνητότητα της νόσου έχει μειωθεί στο μισό σε σύγκριση με τις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η πρόοδος επιβραδύνεται. Η έκθεση δημοσιοποιείται λίγο πριν τη διεθνή σύνοδο της 21ης Νοεμβρίου στη Νότια Αφρική, όπου θα συζητηθεί η χρηματοδότηση του Παγκόσμιου Ταμείου για την Καταπολέμηση του AIDS, της Φυματίωσης και της Ελονοσίας — οργανισμού που καλύπτει σχεδόν το 60% των παγκόσμιων δαπανών για την αντιμετώπιση της νόσου.
Η Τζόι Φουμάφι, εκτελεστική διευθύντρια της ALMA, επισήμανε ότι «οι αυξανόμενες θερμοκρασίες και οι πλημμύρες, αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής, έχουν επεκτείνει τις περιοχές αναπαραγωγής των κουνουπιών».
Την ίδια ώρα, η αντίσταση των παρασίτων στα φάρμακα και των κουνουπιών στα εντομοκτόνα, σε συνδυασμό με τα προβλήματα στο παγκόσμιο εμπόριο και την πολιτική αστάθεια, δυσκολεύουν την αποτελεσματική πρόληψη και θεραπεία.
Οι τεχνολογίες νέας γενιάς, όπως οι κουνουπιέρες εμποτισμένες με εντομοκτόνα και η χρήση drones για την καταπολέμηση των προνυμφών, θεωρούνται ιδιαίτερα αποδοτικές, αλλά έχουν υψηλότερο κόστος, κάτι που αποτρέπει τη μαζική εφαρμογή τους σε φτωχότερες χώρες.
Ο πληθυσμός της Αφρικής έχει σχεδόν διπλασιαστεί τα τελευταία 30 χρόνια, γεγονός που καθιστά δυσκολότερη την κάλυψη όλων των ευάλωτων κοινοτήτων.
Στο πεδίο των εμβολίων, το πρώτο εμβόλιο κατά της ελονοσίας εφαρμόζεται ήδη σε 23 αφρικανικές χώρες και προσφέρει προστασία περίπου 40%, ενώ ένα νέο υποψήφιο εμβόλιο σε στάδιο κλινικών δοκιμών δείχνει αποτελεσματικότητα έως και 80%, σύμφωνα με αξιωματούχους υγείας της Μποτσουάνα.