Μείωση της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας, ενεργειακές κοινότητες, επενδύσεις σε δίκτυα και αποθήκευση, ενίσχυση της βιομηχανίας και των ΜμΕ, νέο σχέδιο για τον πρωτογενή τομέα, κοινωνική κατοικία και 12 Περιφερειακά Σχέδια Ανάπτυξης περιλαμβάνονται στις προτάσεις που παρουσίασε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ στην 90ή ΔΕΘ.
Ένα ευρύ σχέδιο παρεμβάσεων για την οικονομία, την ενέργεια, την παραγωγή, την εργασία, τη στέγαση και την περιφερειακή ανάπτυξη παρουσίασε από τη Θεσσαλονίκη ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, επιχειρώντας να περιγράψει το κυβερνητικό πρόγραμμα του κόμματός του.
Από την οπτική της βιώσιμης ανάπτυξης, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προτάσεις που αφορούν τη μετάβαση σε ένα διαφορετικό παραγωγικό μοντέλο, τη μείωση του ενεργειακού κόστους μέσω υποδομών, την ενίσχυση της μεταποίησης και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, την ανθεκτικότητα του πρωτογενούς τομέα, αλλά και τη σύνδεση του δημογραφικού με την περιφερειακή πολιτική.
Μείωση έως 30% στην τιμή της κιλοβατώρας
Στον τομέα της ενέργειας, ο Νίκος Ανδρουλάκης έθεσε ως πολιτικό στόχο τη μείωση της συνολικής τιμής της κιλοβατώρας κατά 20% για τα νοικοκυριά το 2027 και κατά 30% έως το τέλος της τετραετίας.
Σύμφωνα με το σχέδιο που παρουσίασε, η μείωση του ενεργειακού κόστους θα επιδιωχθεί μέσα από μακροχρόνια συμβόλαια ενέργειας, σταθερότερα τιμολόγια και κυρίως επενδύσεις σε δίκτυα, διασυνδέσεις και συστήματα αποθήκευσης ενέργειας.
Παράλληλα, προτείνεται να δοθεί προτεραιότητα στις ενεργειακές κοινότητες δήμων, αγροτών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων, καθώς και να δημιουργηθεί νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» με έμφαση στα ευάλωτα νοικοκυριά.
Η προσέγγιση αυτή αγγίζει μια βασική αρχή της ενεργειακής βιωσιμότητας: η μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση του κόστους δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στις επιδοτήσεις, αλλά απαιτεί υποδομές, εξοικονόμηση και μεγαλύτερη συμμετοχή των καταναλωτών στην παραγωγή ενέργειας.
Παραγωγική οικονομία και μικρομεσαίες επιχειρήσεις
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη δημιουργία ενός διαφορετικού παραγωγικού μοντέλου, με μεγαλύτερο βάρος στις επενδύσεις και στην εγχώρια παραγωγή.
Μεταξύ άλλων, πρότεινε αναβάθμιση της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, φορολογικά κίνητρα για επενδύσεις σε εξοπλισμό και νέες τεχνολογίες και ειδικά κίνητρα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις που προχωρούν σε παραγωγικές επενδύσεις.
Παράλληλα εξήγγειλε κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου στο 50%, κατάργηση της τεκμαρτής φορολόγησης και αύξηση του ορίου απαλλαγής από τον ΦΠΑ στα 20.000 ευρώ για μικρές επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενους.
Κεντρική θέση στο σχέδιο καταλαμβάνει η μεταποίηση, με τον Νίκο Ανδρουλάκη να υποστηρίζει ότι μια ανθεκτική οικονομία χρειάζεται ισχυρή βιομηχανική βάση.
Από την πλευρά της βιωσιμότητας, το κρίσιμο στοιχείο βρίσκεται ακριβώς στη σύνδεση των επενδυτικών κινήτρων με την παραγωγικότητα, την τεχνολογία και τη δημιουργία πραγματικής προστιθέμενης αξίας στην Ελλάδα.
Νέο σχέδιο για γεωργία και νερό
Στον πρωτογενή τομέα, το πρόγραμμα που παρουσιάστηκε περιλαμβάνει Εθνική Τράπεζα Αγροτικής Γης, ενεργοποίηση εγκαταλελειμμένων εκτάσεων και παραχώρηση δημόσιας γης σε νέους αγρότες.
Παράλληλα προβλέπεται αφορολόγητο αγροτικό πετρέλαιο στην αντλία, αλλαγές στον ΕΛΓΑ και ένα Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Υδάτινων Πόρων, με μικρά φράγματα και αρδευτικά δίκτυα.
Η διαχείριση του νερού αποκτά ιδιαίτερη σημασία υπό το βάρος της κλιματικής αλλαγής, καθώς η βιωσιμότητα της ελληνικής γεωργίας εξαρτάται ολοένα περισσότερο από τη δυνατότητα προσαρμογής σε περιόδους ξηρασίας και ακραίων καιρικών φαινομένων.
Σιδηρόδρομος, λιμάνια και χωροταξία
Το σχέδιο του ΠΑΣΟΚ περιλαμβάνει επίσης ένα ολοκληρωμένο Εθνικό Σχέδιο Υποδομών, με τον σιδηρόδρομο να χαρακτηρίζεται βασικός πυλώνας του παραγωγικού σχεδιασμού.
Η πρόταση περιλαμβάνει αξιόπιστη σύνδεση Αθήνας–Θεσσαλονίκης αλλά και διασύνδεση λιμανιών, βιομηχανικών περιοχών και εμπορευματικών κέντρων.
Στον χωροταξικό σχεδιασμό, ο Νίκος Ανδρουλάκης πρότεινε ειδικά πλαίσια για τουρισμό, βιομηχανία, Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, αγροτικό χώρο και πρωτογενή τομέα, καθώς και σύνδεση της χωροταξίας με την κλιματική ασφάλεια.
Πρόκειται για μια διάσταση ιδιαίτερα σημαντική για τη βιώσιμη ανάπτυξη, καθώς οι συγκρούσεις χρήσεων γης μεταξύ ΑΠΕ, γεωργίας, τουρισμού, βιομηχανίας και προστασίας του περιβάλλοντος γίνονται ολοένα συχνότερες.
Εργασία και Τεχνητή Νοημοσύνη
Στις εργασιακές προτάσεις περιλαμβάνονται η επαναφορά συλλογικών διαπραγματεύσεων, αλλαγές στις συλλογικές συμβάσεις, κατάργηση του 13ωρου και πιλοτική εφαρμογή τετραήμερης εργασίας με πλήρεις αποδοχές σε μεγαλύτερες επιχειρήσεις και συγκεκριμένες θέσεις έντασης διανοίας.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην ανάγκη έναρξης οργανωμένου διαλόγου για τις επιπτώσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εργασία, αξιοποιώντας την ευρωπαϊκή εμπειρία.
Η συζήτηση αυτή αναμένεται να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία τα επόμενα χρόνια, καθώς η βιώσιμη ψηφιακή μετάβαση δεν αφορά μόνο την παραγωγικότητα αλλά και την προσαρμογή των δεξιοτήτων και την προστασία των εργαζομένων.
40.000 κοινωνικές κατοικίες
Σημαντικό τμήμα του προγράμματος αφορά το στεγαστικό και το δημογραφικό.
Το σχέδιο GenRent προβλέπει τη δημιουργία 40.000 κοινωνικών κατοικιών, μέσα από αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας και ανακαίνιση υφιστάμενων κτιρίων.
Προτεραιότητα, σύμφωνα με την πρόταση, θα δίνεται σε νέους, οικονομικά ευάλωτους αλλά και σε εκπαιδευτικούς, γιατρούς και άλλους δημόσιους λειτουργούς που δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν κατοικία στις περιοχές όπου υπηρετούν.
Παράλληλα προτείνονται κίνητρα για να επιστρέψουν κλειστά σπίτια στη μακροχρόνια μίσθωση και περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις σε περιοχές όπου υπάρχει έντονη στεγαστική πίεση.
Η αξιοποίηση του υπάρχοντος κτιριακού αποθέματος αντί της αποκλειστικής εξάρτησης από νέες κατασκευές μπορεί να έχει και σημαντικά περιβαλλοντικά οφέλη, εφόσον συνδυαστεί με ενεργειακές αναβαθμίσεις.
Το δημογραφικό συνδέεται με την Περιφέρεια
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η πρόταση για καθιέρωση «Δημογραφικού Αποτυπώματος», ώστε κάθε σημαντική κρατική απόφαση να εξετάζεται ως προς τις επιπτώσεις της στους νέους, στις οικογένειες και στην ελληνική Περιφέρεια.
Το πρόγραμμα συνδέει το δημογραφικό με 12 Περιφερειακά Σχέδια Ανάπτυξης και προβλέπει φορολογικά και κοινωνικά κίνητρα για μόνιμη εγκατάσταση νέων και οικογενειών εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων.
Η σύνδεση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η δημογραφική συρρίκνωση της ελληνικής υπαίθρου δεν αντιμετωπίζεται μόνο με επιδόματα γέννησης. Απαιτεί δουλειές, κατοικία, σχολεία, υγειονομικές υπηρεσίες, ψηφιακές υποδομές και πραγματικές προοπτικές ζωής.
Υγεία και ίση πρόσβαση
Στο πεδίο της Υγείας, ο Νίκος Ανδρουλάκης πρότεινε ανασυγκρότηση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και δωρεάν προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου για καρκίνο, καρδιαγγειακά και χρόνια νοσήματα.
Παράλληλα προβλέπεται χρήση της τηλεϊατρικής για νησιωτικές, αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές.
Η πρόληψη και η ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας αποτελούν βασικές παραμέτρους κοινωνικής βιωσιμότητας, ιδιαίτερα σε μια χώρα με έντονες γεωγραφικές ανισότητες.
Παιδεία συνδεδεμένη με τον τόπο και το περιβάλλον
Στο εκπαιδευτικό πεδίο περιλαμβάνεται η πρόταση για ολοήμερο δημόσιο σχολείο και ιδιαίτερη μέριμνα για νησιωτικές, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές.
Ξεχωρίζει η πρόταση να συνδεθεί περισσότερο το σχολείο με τον τόπο μέσα από βιωματικές δράσεις για τη γη, την καλλιέργεια, τη θάλασσα, το περιβάλλον, τη διατροφή και την υγεία.
Η εκπαίδευση για τη βιωσιμότητα δεν αποτελεί απλώς περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. Είναι επένδυση στη δυνατότητα των νέων γενεών να κατανοούν και να διαχειρίζονται τις μεγάλες αλλαγές της εποχής.
Το στοίχημα της εφαρμογής
Η ομιλία του Νίκου Ανδρουλάκη στη ΔΕΘ περιέγραψε ένα ευρύ πολιτικό πρόγραμμα με ισχυρή παρουσία κοινωνικών και οικονομικών παρεμβάσεων.
Από τη σκοπιά της βιώσιμης ανάπτυξης, οι πιο ουσιαστικές προτάσεις είναι εκείνες που επιχειρούν να συνδέσουν την παραγωγική ανασυγκρότηση με την ενεργειακή μετάβαση, την κοινωνική συνοχή και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Η πραγματική αξιολόγηση ενός τέτοιου σχεδίου, βεβαίως, εξαρτάται από την κοστολόγηση, τις πηγές χρηματοδότησης, το χρονοδιάγραμμα και τη δυνατότητα εφαρμογής του.
Γιατί η βιώσιμη ανάπτυξη δεν κρίνεται μόνο από τον αριθμό ή τη φιλοδοξία των εξαγγελιών.
Κρίνεται από το εάν μπορούν να μετατραπούν σε σταθερές επενδύσεις, χαμηλότερο διαρθρωτικό ενεργειακό κόστος, ισχυρότερη παραγωγή, ανθεκτική γεωργία, αξιοπρεπή εργασία και πραγματική αναζωογόνηση της Περιφέρειας.
Οι προτάσεις αυτές συνδέονται με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης 7 για καθαρή και προσιτή ενέργεια, 8 για αξιοπρεπή εργασία και οικονομική ανάπτυξη, 9 για βιομηχανία και υποδομές, 10 για μείωση των ανισοτήτων, 11 για βιώσιμες πόλεις και κοινότητες και 13 για την κλιματική δράση.