Περισσότερα από 800.000 στρέμματα επηρεάστηκαν από 15 μεγάλες πυρκαγιές από το 2017 έως τον Αύγουστο του 2026 – Τα νέα δεδομένα αναδεικνύουν την ανάγκη για ένα διαφορετικό μοντέλο κλιματικής ανθεκτικότητας
Μια εξαιρετικά ανησυχητική εικόνα για το φυσικό περιβάλλον της Αττικής αποτυπώνουν τα νεότερα στοιχεία για τις μεγάλες δασικές πυρκαγιές της τελευταίας δεκαετίας.
Σύμφωνα με δεδομένα που προέρχονται από την Υπηρεσία Ταχείας Χαρτογράφησης του ευρωπαϊκού προγράμματος Copernicus και το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφόρησης για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS), 15 μεγάλες πυρκαγιές από το 2017 έως και τις 3 Αυγούστου 2026 έχουν κάψει περισσότερα από 800.000 στρέμματα στην Αττική.
Τα στοιχεία που παρουσιάζει το meteo.gr του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν αφορά πλέον μεμονωμένες φυσικές καταστροφές, αλλά μια σωρευτική απώλεια φυσικού κεφαλαίου με σοβαρές συνέπειες για την κλιματική ανθεκτικότητα της μεγαλύτερης μητροπολιτικής περιοχής της χώρας.
Το 32% της εξεταζόμενης έκτασης έχει καεί
Η συνολική επιφάνεια της Περιφέρειας Αττικής που λαμβάνεται υπόψη στην ανάλυση –εξαιρουμένων της Τροιζηνίας, των νησιωτικών περιοχών και του πυκνοδομημένου Λεκανοπεδίου– υπολογίζεται περίπου στα 2,5 εκατομμύρια στρέμματα.
Από αυτά, περισσότερα από 800.000 στρέμματα έχουν βρεθεί μέσα στις καμένες εκτάσεις των 15 μεγάλων πυρκαγιών της τελευταίας δεκαετίας.
Η έκταση αντιστοιχεί περίπου στο 32% της συνολικής επιφάνειας που εξετάζεται.
Πρόκειται για έναν αριθμό που αποκαλύπτει τη συχνότητα και την έκταση με την οποία επαναλαμβάνονται πλέον οι μεγάλες πυρκαγιές σε μια Περιφέρεια όπου κατοικεί σημαντικό μέρος του πληθυσμού της χώρας.
Ακόμη μεγαλύτερο το πλήγμα στις δασικές εκτάσεις
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική όταν η ανάλυση περιοριστεί στις δασικές εκτάσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η αρχική επιφάνεια των δασικών εκτάσεων στην εξεταζόμενη περιοχή υπολογίζεται περίπου σε 1.230.000 στρέμματα.
Από αυτά, περίπου 512.000 στρέμματα έχουν καεί μέσα στην τελευταία δεκαετία.
Το μέγεθος αντιστοιχεί περίπου στο 42% της δασικής επιφάνειας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το σύνολο των συγκεκριμένων εκτάσεων έχει μετατραπεί οριστικά σε μη δασική γη, καθώς πολλά μεσογειακά οικοσυστήματα διαθέτουν δυνατότητες φυσικής αναγέννησης.
Η επαναλαμβανόμενη όμως έκθεση των ίδιων ή γειτονικών οικοσυστημάτων σε μεγάλες πυρκαγιές μπορεί να δυσχεράνει την αναγέννησή τους και να αυξήσει σημαντικά την περιβαλλοντική πίεση.
Από το 38% στο 42% μέσα στο 2026
Η φετινή αντιπυρική περίοδος επιδείνωσε περαιτέρω την εικόνα.
Πριν από τις νέες μεγάλες πυρκαγιές του 2026, το ποσοστό των δασικών εκτάσεων που είχαν καεί κατά την προηγούμενη εννιαετία υπολογιζόταν περίπου στο 38%.
Η πρόσφατη μεγάλη πυρκαγιά στο Πόρτο Γερμενό συνέβαλε στην αύξηση του ποσοστού στο 42%.
Μέσα σε μία μόνο αντιπυρική περίοδο, επομένως, η συσσωρευμένη περιβαλλοντική πίεση αυξήθηκε αισθητά.
Τι σημαίνει για την Αθήνα η απώλεια δασικού κεφαλαίου
Το πρόβλημα δεν σταματά στα όρια των καμένων εκτάσεων.
Τα δασικά οικοσυστήματα γύρω από μια μητροπολιτική περιοχή όπως η Αθήνα λειτουργούν ως κρίσιμες φυσικές υποδομές. Συμβάλλουν στη ρύθμιση του μικροκλίματος, στη συγκράτηση των εδαφών και του νερού, στη διατήρηση της βιοποικιλότητας και στη δημιουργία χώρων αναψυχής και επαφής των πολιτών με τη φύση.
Μετά από μια μεγάλη πυρκαγιά αυξάνονται επίσης οι κίνδυνοι διάβρωσης και πλημμυρικών φαινομένων, ενώ η απώλεια βλάστησης μπορεί να επιβαρύνει μια περιοχή που ήδη αντιμετωπίζει υψηλές θερμοκρασίες και έντονο φαινόμενο αστικής θερμικής νησίδας.
Για τον λόγο αυτό, η προστασία των περιαστικών δασών δεν αποτελεί μόνο ζήτημα δασικής πολιτικής. Είναι ζήτημα δημόσιας ασφάλειας, ποιότητας ζωής και βιώσιμου αστικού σχεδιασμού.
Η Αττική χρειάζεται στρατηγική κλιματικής ανθεκτικότητας
Τα δεδομένα της τελευταίας δεκαετίας δείχνουν ότι η αντιμετώπιση των πυρκαγιών αποκλειστικά ως έκτακτων περιστατικών δεν αρκεί.
Η Αττική χρειάζεται ένα μοντέλο που θα συνδέει δασική διαχείριση, πρόληψη, πολεοδομικό σχεδιασμό, προστασία της βιοποικιλότητας, αντιπλημμυρικά και αντιδιαβρωτικά έργα, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και επιστημονική παρακολούθηση της φυσικής αναγέννησης.
Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει η αποφυγή επαναλαμβανόμενων πυρκαγιών στις ίδιες περιοχές, ώστε τα οικοσυστήματα να διαθέτουν τον απαιτούμενο χρόνο για να ανακάμψουν.
Βιώσιμη ανάπτυξη χωρίς δάση δεν υπάρχει
Όταν μέσα σε μία δεκαετία οι μεγάλες πυρκαγιές έχουν επηρεάσει έκταση που αντιστοιχεί στο 32% της εξεταζόμενης περιοχής της Αττικής και περίπου στο 42% των δασικών της εκτάσεων, η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος δεν μπορεί να αποτελεί δευτερεύουσα πολιτική.
Αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη της ίδιας της μητροπολιτικής περιοχής.
Η επόμενη ημέρα απαιτεί μετάβαση από την καταστολή στην πρόληψη και από την αποκατάσταση στην ανθεκτικότητα.
Γιατί τα δάση της Αττικής δεν αποτελούν απλώς φυσικό τοπίο γύρω από την πόλη. Είναι μέρος της υποδομής που επιτρέπει στην πόλη να παραμένει βιώσιμη σε ένα θερμότερο και περισσότερο ακραίο κλίμα.